Ίσως σας έχει τύχει να μπείτε στο σπίτι ενός ηλικιωμένου ανθρώπου και να αισθανθείτε μια διαφορετική μυρωδιά. Ή να ανοίξετε μια παλιά ντουλάπα και η μυρωδιά της να σας θυμίσει αμέσως το σπίτι της γιαγιάς ή του παππού σας. Υπάρχει μυρωδιά που συνδέεται με την ηλικία ή έτσι νομίζουμε;
Ναι, η μυρωδιά του σώματός μας αλλάζει όσο μεγαλώνουμε. Αυτό όμως δεν έχει σχέση με ελλιπή καθαριότητα και σίγουρα η μυρωδιά των μεγαλύτερων ανθρώπων δεν είναι απαραίτητα δυσάρεστη.
Πίσω από αυτή την αλλαγή βρίσκεται, μεταξύ άλλων, μια χημική ένωση που ονομάζεται 2-νονενάλη. Και μπορεί να αρχίσει να εμφανίζεται πολύ νωρίτερα από όσο φανταζόμαστε.
Μια εποχή που θέλει να μη μυρίζουμε καθόλου
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη πίσω από την αμηχανία που μπορεί να μας προκαλεί η μυρωδιά του σώματος. Σήμερα έχουμε μάθει να θεωρούμε σχεδόν αυτονόητο ότι ένα καθαρό σώμα δεν πρέπει να μυρίζει καθόλου. Δεν ήταν πάντοτε έτσι.
Στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη αποδίδεται μία από τις διασημότερες φράσεις για τη φυσική μυρωδιά του σώματος. Λέγεται ότι, επιστρέφοντας από εκστρατεία, έγραψε στην Ιωσηφίνα: «Μην πλυθείς, έρχομαι», επειδή ήθελε να αισθανθεί τη φυσική μυρωδιά του σώματός της, αν και δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι πράγματι την έγραψε.
Η σχέση μας με τις μυρωδιές του σώματος άρχισε να αλλάζει σημαντικά στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η πρόοδος στις υδραυλικές εγκαταστάσεις και στην υγιεινή, μαζί με την έντονη διαφήμιση των σαπουνιών, βοήθησαν να καθιερωθεί η ιδέα του καθημερινού μπάνιου.
Σήμερα δεν αρκεί να είμαστε καθαροί. Έχουμε μάθει ότι το σώμα μας δεν πρέπει να μυρίζει καθόλου. Γι’ αυτό ακόμη και μια απολύτως φυσιολογική μυρωδιά μπορεί να μας ενοχλήσει.
Γιατί αλλάζει η μυρωδιά του δέρματός μας
Το δέρμα μας καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα φυσικών ελαίων, τα λιπίδια, τα οποία το βοηθάνε να παραμένει απαλό και προστατευμένο. Καθώς μεγαλώνουμε, η σύνθεση των λιπαρών οξέων αυτών των ελαίων αλλάζει. Παράλληλα, μειώνεται σταδιακά η ικανότητα του δέρματος να αντιμετωπίζει τις καθημερινές φθορές.
Όταν ορισμένα από τα έλαια του δέρματος οξειδώνονται και διασπώνται, παράγεται μεταξύ άλλων η 2-νονενάλη, μια ουσία με χαρακτηριστική μυρωδιά που έχει περιγραφεί ως μυρωδιά χορταριού, λίπους, κλεισούρας ή μυρωδιά σκόνης.
Πρόκειται για μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία. Δεν είναι βρωμιά και δεν αποτελεί ένδειξη ότι ένας άνθρωπος δεν φροντίζει την προσωπική του υγιεινή. Παλαιότερη ιαπωνική μελέτη, σε ανθρώπους ηλικίας 26 έως 75 ετών, εντόπισε τη 2-νονενάλη μόνο σε όσους ήταν 40 ετών και άνω. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι στα 40 αλλάζει ξαφνικά η μυρωδιά μας. Η αλλαγή γίνεται σταδιακά.
Τι επηρεάζει το πώς μυρίζουμε
Η 2-νονενάλη, ωστόσο, δεν εξηγεί ολόκληρη την ιστορία. Η μυρωδιά του σώματός μας είναι αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης ανάμεσα στα έλαια και στον ιδρώτα, στο μικροβίωμα του δέρματος, στη διατροφή, στα φάρμακα, στην κατάσταση της υγείας μας και στο περιβάλλον.
Ορισμένα αντικαταθλιπτικά, φάρμακα για τον διαβήτη και κάποια συμπληρώματα μπορεί να επηρεάσουν τον ιδρώτα και τη σωματική οσμή. Το ίδιο μπορούν να κάνουν το σκόρδο, τα κρεμμύδια, το αλκοόλ και ορισμένα μπαχαρικά. Ρόλο μπορεί επίσης να παίζουν τα υφάσματα των ρούχων, ο τρόπος με τον οποίο πλένονται, η προσωπική υγιεινή και οι συνθήκες του χώρου στον οποίο ζούμε.
Ωστόσο, η μυρωδιά μας αλλάζει και με τα χρόνια.
Κάθε ηλικία έχει τη δική της χαρακτηριστική μυρωδιά. Τα μωρά έχουν διαφορετική μυρωδιά, στην εφηβεία οι ορμονικές αλλαγές κάνουν τη μυρωδιά του σώματος εντονότερη και στην ενήλικη ζωή διαμορφώνεται μια περισσότερο σταθερή οσμή που συνδέεται με τον ιδρώτα και την καθημερινότητά μας.
Η «μυρωδιά των ηλικιωμένων»
Μπορεί να σας φανεί παράξενο, αλλά φαίνεται πως μπορούμε, τουλάχιστον ως έναν βαθμό. Σε άλλη μελέτη, 41 νέοι ενήλικες κλήθηκαν να μυρίσουν δείγματα σωματικής οσμής από ανθρώπους τριών ηλικιακών ομάδων: 20 έως 30, 45 έως 55 και 75 έως 95 ετών.
Οι συμμετέχοντες κατάφεραν να αναγνωρίσουν κυρίως τη μυρωδιά των μεγαλύτερων ανθρώπων. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι την αξιολόγησαν ως λιγότερο έντονη και λιγότερο δυσάρεστη από τη μυρωδιά των δύο νεότερων ηλικιακών ομάδων. Μάλιστα, οι άνδρες μέσης ηλικίας ήταν εκείνοι των οποίων η μυρωδιά αξιολογήθηκε ως η πιο δυσάρεστη. Άρα, αυτό που αποκαλούμε «μυρωδιά των ηλικιωμένων» μπορεί να είναι περισσότερο ένα πρόβλημα αντίληψης παρά μια αντικειμενικά άσχημη μυρωδιά.
Γιατί δεν καταλαβαίνουμε τη δική μας μυρωδιά;
Πολύ απλά, επειδή ο εγκέφαλός μας τη συνηθίζει. Όταν μια μυρωδιά υπάρχει συνεχώς γύρω μας, μετά από λίγο παύουμε να δίνουμε σημασία.
Γι’ αυτό, όταν μπαίνουμε σε ένα ξένο σπίτι, μπορεί να αντιληφθούμε αμέσως μια μυρωδιά που οι άνθρωποι που ζουν εκεί δεν προσέχουν καν. Το ίδιο συμβαίνει και με τη μυρωδιά του σώματός μας.
Μπορούμε να περιορίσουμε τη μυρωδιά της ηλικίας;
Δεν υπάρχει τρόπος να σταματήσουμε τη φυσιολογική παραγωγή της 2-νονενάλης. Το τακτικό μπάνιο βοηθά, αλλά το σαπούνι και το νερό δεν την απομακρύνουν πλήρως, καθώς παράγεται συνεχώς από το δέρμα.
Μπορούν όμως να βοηθήσουν ορισμένες απλές συνήθειες:
- τακτικό πλύσιμο των ρούχων και των κλινοσκεπασμάτων,
- καλός αερισμός των χώρων,
- ισορροπημένη διατροφή,
- φροντίδα και ενυδάτωση του δέρματος,
- αποφυγή του καπνίσματος.
Ιαπωνική μελέτη εξέτασε σαπούνι που περιείχε πολυφαινόλες, μεταξύ άλλων και από λωτό, και κατέγραψε μείωση της 2-νονενάλης και της έντασης της σωματικής οσμής. Ωστόσο, τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα είναι περιορισμένα.
Μια ξαφνική και έντονη αλλαγή στη σωματική οσμή είναι διαφορετική περίπτωση. Ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από απώλεια βάρους, πυρετό, υπερβολική εφίδρωση, αλλαγές στην ούρηση ή άλλα νέα συμπτώματα, χρειάζεται να αναφερθεί σε γιατρό, καθώς μπορεί να σχετίζεται με κάποια πάθηση ή με παρενέργεια φαρμάκου.
Τελικά, λοιπόν, μεγαλώνοντας πράγματι μπορεί να μυρίζουμε διαφορετικά. Όχι όμως απαραίτητα χειρότερα. Και ίσως οι μυρωδιές από παλιές ντουλάπες, σοφίτες, σαπούνια και ναφθαλίνη που έχουμε μάθει να συνδέουμε με την ηλικία να λένε περισσότερα για τις αναμνήσεις μας παρά για το σώμα κάποιου ανθρώπου.
Ίσως απλώς κάποιος να έχει νοσταλγήσει τη γιαγιά του.
Με πληροφορίες από: The Guardian, Popular Science, UCLA Health
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
