Κ. Φίλης στο ΕΡΤnews Radio 105,8: Ιράν και ΗΠΑ θέλουν το τέλος του πολέμου – Κρίσιμος παράγοντας το Ισραήλ και αν επηρεάζει ο Τραμπ τον Νετανιάχου ή το ανάποδο

Απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα, πού βρίσκεται η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και πώς εκτιμά ότι θα εξελιχθεί, έδωσε ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Κωνσταντίνος Φίλης σε συνέντευξή του στο ΕΡΤnews Radio 105,8 και στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τον Βασίλη Αδαμόπουλο και την Μαρία Γεωργίου.

«Είμαστε σε ένα αναμενόμενο σημείο. Δηλαδή, είναι κατανοητό ότι τόσο το Ιράν όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος για διαφορετικούς λόγους, αλλά υπάρχει ένας κοινός τόπος ως προς την πρόθεση. Βέβαια, από την πρόθεση μέχρι να φτάσουμε στο αποτέλεσμα, υπάρχει πάντα μία απόσταση» ανέφερε αρχικά.

«Αυτή τη στιγμή ο πρόεδρος Τραμπ έχει αποφασίσει μέσα από το ναυτικό αποκλεισμό, από όλες τις επιλογές που στο παρελθόν κουβεντιάζαμε αυτή είναι η πιο ασφαλής από τις πιο ριψοκίνδυνες, δηλαδή δεν είναι η κατάληψη του Χαργκ, εκεί από όπου παράγεται και εξάγεται το 90% του ιρανικού πετρελαίου, δεν είναι κατάληψη του Στενού του Ορμούζ, που και αυτό θα ήταν μία κίνηση πολύ υψηλού ρίσκου, ειδικότερα για ανθρώπινες απώλειες και όχι μόνο, είναι λοιπόν το αμερικανικό ναυτικό εκτός του Στενού του Ορμούζ και παρακολουθεί από τους δορυφόρους τι μπαίνει, τι βγαίνει και ουσιαστικά έχει σφραγίσει τον αποκλεισμό που σε μεγάλο βαθμό έχει επιβάλει το Ιράν. Τώρα ο στόχος ποιος είναι; Ο στόχος είναι ο οικονομικός στραγγαλισμός του Ιράν, το οποίο φαίνεται να χάνει περίπου 250 εκατομμύρια τη μέρα από αυτή τη διαδικασία.

Έτσι και αλλιώς οι εισαγωγές-εξαγωγές, όχι μόνο για το Ιράν όμως και για τις χώρες του Κόλπου, διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ. Οπότε αυτό είναι ένα πρόβλημα που αν συνεχιστεί ο ναυτικός αποκλεισμός για πολλές μέρες, δεν θα επηρεάσει μόνο το Ιράν, θα επηρεάσει και τις όμορες σε αυτό χώρες και μάλιστα κράτη τα οποία είναι σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών, τουλάχιστον μέχρι σήμερα. Θα δούμε την επόμενη μέρα πώς θα εξελιχθούν οι μεταξύ τους σχέσεις.

Και ο στόχος του Τραμπ είναι μέσα από αυτόν τον οικονομικό στραγγαλισμό να φέρει το Ιράν στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης με τους όρους τους αμερικανικούς. Δεν πιστεύω ότι ο Τραμπ θέλει, Βλέποντας και τις δημοσκοπήσεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, βλέποντας και τις συνέπειες στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών αυτού του πολέμου που έχει να κάνει με την αύξηση προφανώς των τιμών ενέργειας, ότι επιθυμεί τη συνέχιση του πολέμου. Ούτε το Ιράν, γιατί και αυτό έχει συντριβεί και στρατιωτικά. Προφανώς η οικονομία του είναι κατεστραμμένη, άρα και αυτό θα ήθελε να μπει σε μια διαδικασία σταδιακής άρσης των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί σε αυτό, ώστε να είναι σε θέση κάποια στιγμή να ορθοποδήσει. Από την άλλη, δεν είμαι σίγουρος ότι στο ίδιο πνεύμα είναι το Ισραήλ και ο κρίσιμος παράγοντας για μένα, νομίζω το είπαμε και την τελευταία φορά που κουβεντιάσαμε, είναι αν ο Τραμπ θα επηρεάσει τον Νετανιάχου ή το ανάποδο.

Ο μεν Τραμπ στο εσωτερικό έχει ενδιάμεσες εκλογές, έχει αυτή τη στιγμή την τιμή της βενζίνης να είναι περίπου στα 5 δολάρια από τα 2 που ήταν πριν ξεσπάσει ο πόλεμος και έχει και δημοσκοπήσεις οι οποίες, όπως έχουμε σημειώσει, ένας αντιδημοφιλής εξ αρχής πόλεμος γίνεται ολοένα και αντιδημοφιλέστερος.

Έχει ανοίξει ένα μέτωπο με τον Πάπα που δεν του στοιχίζει μόνο στην βάση του. Στοιχίζει και στις συμμαχίες του, που έτσι και αλλιώς στο μυαλό του προέδρου Τραμπ όλοι αναλώσιμοι είναι. Είδαμε χθες ότι την Μελόνι την πέρασε γενεές δεκατέσσερις γενεές δηλαδή, επειδή τόλμησε να πει ότι είναι μη αποδεκτό αυτό που είπε ο Τραμπ για τον Πάπα, της είπε ότι μη αποδεκτή είσαι εσύ. Στράφηκε σε βάρος του μόνου εταίρου, συμμάχου, φίλου που είχε απομείνει μετά την αποχώρηση Όρμπαν, με την έννοια ότι έχασε τις εκλογές και βλέπουμε ότι όπου ο Τραμπ πηγαίνει ή ο Βανς και ακουμπάει κάποιον, μάλλον του μεταφέρει περισσότερο την τοξικότητα του και λιγότερο του δίνει ένα μπουστάρισμα για να κερδίσει εκλογές. Όποιους έχουν υποστηρίξει μέχρι σήμερα ανά τον κόσμο, η πλειονότητα αυτών έχουν χάσει.

Ο Νετανιάχου όμως έχει κι αυτός ένα πρόβλημα σοβαρό, διότι έχει εγκλωβιστεί και αυτό θέλουμε να το κρατήσουμε στη δική του ακραία ρητορική περί μιας νίκης, η οποία θα είναι νίκη καθολική των Ισραηλινών. Όσο δεν έρχεται αυτή η συντριπτική νίκη των Ισραηλινών σε βάρος των πάντων, συμπεριλαμβανομένου το Ιράν, αν υποθέσουμε ότι αύριο έχουμε μια συμφωνία Αμερικάνων Ιρανών, το Ισραήλ θα είναι ευχαριστημένο; Σε ένα βαθμό μπορεί να είναι ευχαριστημένο γιατί θα πει ο Νετανιάχου ότι συντρίψαμε το Ιράν στρατιωτικά και ούτω καθεξής.

Τι θα γίνει με το πυρηνικό πρόγραμμα και θα γίνει με το Στενό του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα απασχολεί το Ισραήλ, όχι τα Στενά του Ορμούζ, θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό και την τύχη του Νετανιάχου. Ο οποίος Νετανιάχου αυτή τη φορά και αυτή τη στιγμή που μιλάμε υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις του Μπένετ που είναι ένας πιο ακραίος σε σχέση με τον Νετανιάχου πολιτικός.

Και επειδή οι εκλογές θα πρέπει να διεξαχθούν στο Ισραήλ μέχρι το τέλος του ’26 και επειδή οι εκλογές στο Ισραήλ είναι συνυφασμένες με την επιβίωση του Νετανιάχου, όχι μόνο την πολιτική αλλά και την προσωπική, υπό την έννοια ότι μπορεί να βρεθεί στη φυλακή, όσο ο πρόεδρος του Ισραήλ δεν δέχεται τις παροτρύνσεις που δεν είναι ακριβώς παροτρύνσεις, τις πιέσεις και τους εκβιασμούς Τραμπ να δώσει χάρη στον Νετανιάχου, σας θυμίζω και αυτήν την περίπτωση, μέχρι και προχθές καταφερόταν εναντίον του προέδρου του Ισραήλ λέγοντας ότι μα γιατί δεν δίνεις χάρη στον Νετανιάχου, όλο αυτό λοιπόν είναι αρκετά προβληματικό για τον ίδιο τον Νετανιάχου, οπότε δεν ξέρω το προσωπικό στοιχείο πώς επηρεάζει, μάλλον μπορώ να υποθέσω την εξωτερική πολιτική του Ισραήλ και πώς αυτό μπορεί να κάνει τον Νετανιάχου ακόμη πιο πιεστικό απέναντι στον Τραμπ και πώς ο Τραμπ θα αντιδράσει απέναντι στις πιέσεις που δέχεται απ’ τον Νετανιάχου. Γιατί, η σχέση τους είναι στενή μεν, αλλά ο Τραμπ δεν είναι και ένα πρόσωπο το οποίο δέχεται εύκολα να του λέει κάποιος τι να κάνει. Έχει μία λατρεία προς το πρόσωπό του και μία δυσκολία να δεχτεί ότι κάποιος μπορεί να έχει άλλη άποψη. Ο Νετανιάχου μέχρι σήμερα έχει φανεί ότι ξέρει πώς να τον χειρίζεται, πώς να τον κουλαντρίζει, πώς να του δημιουργεί μία αίσθηση ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται είναι αποφάσεις Τραμπ και όχι απόφαση Νετανιάχου, ενώ στην πραγματικότητα συμβαίνει το ανάποδο.

Αλλά όπως και να ’χει, αυτή η σχέση σε σημαντικό βαθμό θα κρίνει, όχι το τέλος του πολέμου, γιατί το τέλος του πολέμου θα έρθει μάλλον νωρίτερα παρά αργότερα και το ελπίζω και το εκτιμώ, αλλά το τι θα γίνει μετά. Γιατί ο πόλεμος αυτός μπορεί να τελειώσει, αλλά να μην έχει τελειώσει. Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα αν υποθέσουμε ότι το Ισραήλ θα θέλει να συνεχίσει να έχει την άνεση να επιχειρεί σε βάρος του Ιράν. Και μην ξεχνάμε ότι η συμφωνία είναι μεταξύ Ιράν και Αμερικανών. Το Ισραήλ προφανώς θα δεχτεί την όποια συμφωνία. Δεν θα μπορέσει να συνεχίσει μόνο του να επιχειρεί σε βάρος του Ιράν, αν δεν έχει την υποστήριξη των Αμερικανών για μία σειρά λόγων και διπλωματικών και ουσιαστικών που έχουν να κάνουν με την άμυνα και την επίθεση. Αλλά ας κρατήσουμε ένα μικρό καλάθι για το κατά πόσο μία συμφωνία σε ένα πολύ έτσι και αλλιώς εύθραυστο περιβάλλον μπορεί να = τηρηθεί ή αρκεί μία προβοκάτσια από τη μία και την άλλη πλευρά προκειμένου να χαθεί πάλι το μομέντουμ σε περίπτωση που φτάσουμε σε ένα σημείο να δούμε τη συμφωνία μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών» είπε αναλυτικά ο κ. Φίλης.