Έκθεση ΟΗΕ: Ραγδαία αύξηση της σεξουαλικής βίας σε συγκρούσεις το 2025 – Στη λίστα της έκθεσης οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις

Η σεξουαλική βία ως τακτική πολέμου, βασανιστηρίων, τρομοκρατίας και πολιτικής καταστολής αυξήθηκε δραματικά το 2025, σύμφωνα με τη 17η ετήσια έκθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τη σεξουαλική βία που συνδέεται με συγκρούσεις, την οποία παρουσίασε η Ειδική Αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα, Πραμίλα Πάτεν.

Η έκθεση καλύπτει την περίοδο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου 2025 και αφορά 21 χώρες που πλήττονται από συγκρούσεις. «Στην καρδιά της, αυτή η έκθεση αφορά τον ανθρώπινο πόνο των επιζώντων και των κοινοτήτων που ζουν υπό τη σκιά του πολέμου», τόνισε η Πάτεν, καλώντας να μη λησμονηθούν οι άμαχοι «από το Σουδάν έως το Νότιο Σουδάν, τη ΛΔ Κονγκό, την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, την Αϊτή, τη Μιανμάρ και αλλού».

Υπερδιπλασιασμός των περιστατικών

Η Πάτεν σημείωσε ότι το 2025 τα τεκμηριωμένα περιστατικά ανήλθαν σε 9.788, αριθμός που «έχει υπερδιπλασιαστεί» σε σχέση με το προηγούμενο έτος, όταν είχαν καταγραφεί 4.617 περιπτώσεις.

Όπως διευκρίνισε, οι αριθμοί αυτοί δεν αποτυπώνουν το σύνολο των παραβιάσεων, αλλά «ένα πολύ ευρύτερο μοτίβο» που παραμένει σε μεγάλο βαθμό αθέατο και υποκαταγεγραμμένο.

Η έκθεση καταγράφει ακραία σωματική βία που συχνά συνοδεύει τη σεξουαλική βία, συμπεριλαμβανομένων δολοφονιών μετά από βιασμό και περιστατικών αυτοκτονίας θυμάτων. Τα θύματα, μεταξύ των οποίων και άτομα με αναπηρίες, ήταν ηλικίας από 1 έως 70 ετών.

Κρατικοί και μη κρατικοί δρώντες στοχοποίησαν αμάχους μέσω βιασμών, ομαδικών βιασμών, απαγωγών και σεξουαλικής δουλείας, ενώ ένοπλες και εγκληματικές οργανώσεις αξιοποίησαν τη σεξουαλική βία ως εργαλείο ελέγχου εδαφών και πληθυσμών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε απαγωγές και εμπορία ανθρώπων, όπου βιασμοί και άλλες μορφές σεξουαλικής βίας διαπράχθηκαν κυρίως από μη κρατικούς ένοπλους δρώντες στο Μάλι, τη Νιγηρία, τη Σομαλία, το Νότιο Σουδάν, το Σουδάν και τη Συρία. Παράλληλα, η σύγκλιση εγκληματικών ομάδων και ένοπλων οργανώσεων, όπως στην Αϊτή και την Κολομβία, ενίσχυσε περαιτέρω αυτά τα φαινόμενα.

Βία σε χώρους κράτησης και ευάλωτοι πληθυσμοί

Η έκθεση αναδεικνύει επίσης μοτίβα σεξουαλικής βίας σε χώρους κράτησης, κυρίως κατά ανδρών και αγοριών, ως μορφή βασανιστηρίων για ταπείνωση και απόσπαση πληροφοριών. Αναφορές καταγράφηκαν στη Λιβύη, τη Μιανμάρ, το Ισραήλ, τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, την Ουκρανία, τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Υεμένη.

Παράλληλα, ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα αντιμετώπισαν αυξημένο κίνδυνο στοχευμένης δίωξης και παρενόχλησης, ενώ εκτοπισμένες και προσφύγισσες γυναίκες και κορίτσια βρέθηκαν αντιμέτωπες με ιδιαίτερα αυξημένους κινδύνους σε απομακρυσμένες και παραμεθόριες περιοχές.

Στο παράρτημα της έκθεσης περιλαμβάνονται 77 μέρη, κυρίως μη κρατικοί δρώντες, με νέες καταχωρίσεις τόσο ένοπλων ομάδων στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό όσο και δύο κρατικών δρώντων.

Νέες καταχωρίσεις για Ισραήλ και Ρωσία

Μεταξύ των νέων κρατικών καταχωρίσεων περιλαμβάνονται οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και δυνάμεις ασφαλείας. Σύμφωνα με την Πάτεν, η σχετική αναφορά βασίζεται σε «αξιόπιστες πληροφορίες» που καταδεικνύουν συνεχιζόμενα μοτίβα βιασμού και άλλων μορφών σεξουαλικής βίας, με αύξηση των επαληθευμένων περιστατικών το 2025.

Ο ΟΗΕ επαλήθευσε 31 περιπτώσεις που αφορούσαν κυρίως χώρους κράτησης, αλλά και σημεία ελέγχου ή στρατιωτικές επιχειρήσεις, με θύματα 14 άνδρες, επτά γυναίκες, εννέα αγόρια και ένα κορίτσι από τη Λωρίδα της Γάζας και τη Δυτική Όχθη.

Η Πάτεν ανέφερε ότι οι παραβιάσεις περιλάμβαναν βιασμούς, ομαδικούς βιασμούς, σωματική βία και ακρωτηριασμούς στα γεννητικά όργανα, αναγκαστική γυμνότητα και απειλές βιασμού, υποστηρίζοντας ότι αυτά τα περιστατικά εντάσσονται «σε ένα γενικότερο πλαίσιο σεξουαλικής βίας κατά Παλαιστινίων» και σημειώθηκαν κυρίως κατά την κράτηση και ανάκριση, «σε κλίμα ατιμωρησίας».

Η ίδια ανέφερε ότι η ισραηλινή πλευρά απέρριψε τόσο την προειδοποίηση περί πιθανής καταχώρισης όσο και το περιεχόμενο της έκθεσης. Όπως είπε, το γραφείο της δεν έλαβε απάντηση σε επιστολή του Νοεμβρίου 2025 που πρότεινε τεχνική υποστήριξη για προληπτικά μέτρα, ενώ η απάντηση της ισραηλινής κυβέρνησης τον Μάρτιο του 2026 απέρριπτε οποιαδήποτε μορφή σεξουαλικής βίας κατά Παλαιστινίων και παρέθετε το ισχύον νομικό και επιχειρησιακό πλαίσιο, χωρίς –κατά την Πάτεν– να περιλαμβάνει πληροφορίες για ολοκληρωμένες έρευνες ή διώξεις.

Η δεύτερη νέα κρατική καταχώριση αφορά τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και δυνάμεις ασφαλείας, βάσει επαληθευμένων πληροφοριών για συνεχιζόμενα μοτίβα σεξουαλικής βίας, κυρίως κατά Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και πολιτών κρατουμένων.

Το 2025 ο ΟΗΕ επαλήθευσε 310 περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων βιασμούς, ακρωτηριασμούς γεννητικών οργάνων, ηλεκτροσόκ και ξυλοδαρμούς στα γεννητικά όργανα, με θύματα 280 άνδρες, 26 γυναίκες και τέσσερα κορίτσια. Από αυτές, 52 διαπράχθηκαν το 2025, ενώ οι υπόλοιπες αφορούσαν περιστατικά από το 2022 έως το 2024 που τεκμηριώθηκαν εντός του 2025.

Μια περιορισμένη θετική εξέλιξη

Παρά τη συνολικά ζοφερή εικόνα, η έκθεση καταγράφει και μια θετική εξέλιξη: την πτωτική τάση των επαληθευμένων περιστατικών που αποδίδονται στην Εθνική Αστυνομία της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό κατά την τελευταία πενταετία.

Η Πάτεν συνέδεσε τη βελτίωση αυτή με τη συνεργασία της κυβέρνησης της χώρας με τον ΟΗΕ και τη δέσμευση των εθνικών αρχών για την αντιμετώπιση της σεξουαλικής βίας σε συγκρούσεις. Όπως ανέφερε, ο Γενικός Γραμματέας εξετάζει την αφαίρεση της Εθνικής Αστυνομίας του Κονγκό από το παράρτημα της έκθεσης, εφόσον διατηρηθεί η μείωση των περιστατικών και συνεχιστούν τα προληπτικά μέτρα.

Κλείνοντας, η Ειδική Αντιπρόσωπος του ΟΗΕ υπογράμμισε ότι οι παραβιάσεις αυτές «δεν είναι ούτε μεμονωμένες ούτε περιορισμένες σε λίγα πλαίσια», αλλά έχουν «παγκόσμια κλίμακα» και «καταστροφικό αντίκτυπο».

Όπως τόνισε, η απάντηση της διεθνούς κοινότητας δεν πρέπει να βασίζεται σε «πολιτική πόζα, επιλεκτική αγανάκτηση ή προκαθορισμένες αφηγήσεις», αλλά στα δικαιώματα, τις ανάγκες και την αξιοπρέπεια των θυμάτων και των κοινοτήτων που έχουν ανάγκη από «θεραπεία και ελπίδα».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ