Η ψυχική υγεία δεν μπορεί να σταθεί στο κενό

Ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν (Zygmunt Bauman) έγραφε ότι οι σύγχρονες κοινωνίες χωρίζονται όλο και περισσότερο ανάμεσα στους «ορατούς» και στους «αόρατους» ανθρώπους. Από τη μία πλευρά, βρίσκονται οι άνθρωποι που έχουν πρόσβαση στην ασφάλεια, στη σταθερότητα και στην προστασία. Από την άλλη, οι άνθρωποι που ζουν μέσα στην επισφάλεια, στη φτώχεια και στον κοινωνικό αποκλεισμό. Χωρίς πραγματική φωνή ή κοινωνική ορατότητα.

Η φτώχεια, η επισφαλής εργασία, ο φόβος στη γειτονιά, η ενεργειακή φτώχεια, φαίνεται ότι δεν επηρεάζουν μόνο τον τρόπο που ζούμε. Επηρεάζουν σημαντικά και την ψυχική μας υγεία.

Η ψυχική υγεία δεν διαμορφώνεται στο κενό.

Τρεις πρόσφατες μελέτες που παρουσίασε το Mad in America έρχονται να καταγράψουν αυτή ακριβώς τη σύνδεση, ανάμεσα στις κοινωνικές συνθήκες και στην ψυχική υγεία.

Όταν η καθημερινή δυσκολία γίνεται ψυχικό βάρος

Μια βρετανική έρευνα η οποία δημοσιεύθηκε στο American Psychologist διαπίστωσε ότι οι κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες συνδέονται με μεγαλύτερη ψυχική δυσφορία. Στόχος της έρευνας ήταν να εξετάσει τη σχέση ανάμεσα σε διαφορετικές μορφές κοινωνικής και οικονομικής δυσκολίας και ψυχικής δυσφορίας. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από 15.851 ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο μίας από τις πιο πρόσφατες φάσεις της μεγάλης βρετανικής δημόσιας έρευνας Understanding Society (UKHLS), η οποία παρακολουθεί διαχρονικά τις συνθήκες ζωής χιλιάδων νοικοκυριών. Παράλληλα χρησιμοποίησαν ανάλυση δικτύου, ώστε να χαρτογραφήσουν τις σχέσεις ανάμεσα στις κοινωνικές δυσκολίες και στην ψυχική καταπόνηση.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι παράγοντες όπως:

• η αδυναμία θέρμανσης του σπιτιού,
• η αδυναμία επισκευών,
• η έλλειψη χρημάτων για αγορά βασικών οικιακών συσκευών,
• η χρήση κοινωνικών παντοπωλείων,
• η οικονομική αβεβαιότητα,
• το να μην μπορεί κάποιος να κάνει διακοπές.

συνδέονταν με αυξημένα επίπεδα άγχους, προβλήματα ύπνου, αίσθημα αναξιότηταςκαι δυσκολίες στην κοινωνική λειτουργικότητα.

Η σημασία της γειτονιάς

Μια δεύτερη έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Community Mental Health Journal, εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στο περιβάλλον της γειτονιάς και στη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και ανέλυσε δεδομένα από 2.435 ανθρώπους ηλικίας 25 έως 74 ετών. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στοιχεία από την πολυετή εθνική έρευνα Midlife in the United States, η οποία παρακολουθεί την υγεία και τις συνθήκες ζωής ενηλίκων στις ΗΠΑ.

Η έρευνα έδειξε ότι η αίσθηση ασφάλειας και η κοινωνική συνοχή μιας γειτονιάς συνδέονται με χαμηλότερα ποσοστά κατάθλιψης, ιδιαίτερα στις γυναίκες και στους ανθρώπους που ζουν σε περιοχές χαμηλού εισοδήματος. Εκεί, οι άνθρωποι που αντιλαμβάνονταν τη γειτονιά τους ως πιο ασφαλή και πιο δεμένη κοινωνικά εμφάνιζαν έως και 35% μικρότερες πιθανότητες μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής.

Η επισφαλής εργασία και ο ανθρώπινος ψυχισμός

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες στην Αυστραλία και βασίστηκε στην ανάλυση 63 προηγούμενων ερευνών από διαφορετικές χώρες, οι οποίες εξέταζαν τη σχέση ανάμεσα στην επισφαλή εργασία και στον κίνδυνο αυτοκτονίας. Καταγράφεται ότι το σημερινό παγκοσμιοποιημένο εργασιακό περιβάλλον, γίνεται όλο και πιο αβέβαιο και ασταθές, με συνέπειες όχι μόνο για την οικονομική ζωή των ανθρώπων αλλά και για την ψυχική τους υγεία.

Οι ερευνητές περιγράφουν μια αλυσίδα παραγόντων που συνδέουν την επισφαλή εργασία με τον αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας. Έναν κόσμο εργασίας που χαρακτηρίζεται από:

• ασταθείς συμβάσεις,
• απρόβλεπτα ωράρια,
• χαμηλούς μισθούς,
• μειωμένη προστασία εργαζομένων,
• και διαρκή αβεβαιότητα.

Σύμφωνα με την έρευνα, η συγκεκριμένη συνθήκη δημιουργεί χρόνιο στρες, αίσθημα αποτυχίας, κοινωνική ανασφάλεια και βαθιά προσωπική απελπισία.

Μήπως αντιμετωπίζουμε κοινωνικά προβλήματα ως ατομικές διαταραχές;

Η επισφαλής εργασία δεν επηρεάζει μόνο το εισόδημα ενός ανθρώπου. Μπορεί να επηρεάσει:

• την αίσθηση αξιοπρέπειας,
• τον ρόλο του μέσα στην οικογένεια,
• τις σχέσεις του,
• ακόμη και την εικόνα που έχει για τον εαυτό του.

Οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν ότι οι πολιτικές και οικονομικές δομές επηρεάζουν τελικά βαθιά την ψυχική υγεία των ανθρώπων. Οι κοινωνικές ανισότητες δεν παραμένουν μόνο στατιστικά στοιχεία. Περνούν μέσα στον ανθρώπινο ψυχισμό, στην καθημερινότητα και στις σχέσεις.

Τα τελευταία χρόνια έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο οι έρευνες γύρω από την ψυχική υγεία. Παράλληλα όμως μεγαλώνει και η συζήτηση γύρω από κάτι ακόμη: μήπως κάποιες φορές αντιμετωπίζουμε κοινωνικά προβλήματα σαν ατομικές «διαταραχές»;

Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάθλιψη, το άγχος ή άλλες ψυχικές ασθένειες δεν είναι πραγματικές ή ότι δεν χρειάζονται θεραπεία. Ούτε ότι οι βιολογικοί παράγοντες δεν παίζουν σημαντικό ρόλο. Δείχνει όμως ότι η ψυχική υγεία δεν διαμορφώνεται στο κενό.

Η φτώχεια, η ανασφάλεια, η μοναξιά, οι κοινωνικές ανισότητες και η έλλειψη υποστήριξης μπορούν να επηρεάσουν βαθιά τον τρόπο που αισθανόμαστε, σκεφτόμαστε και υπάρχουμε στον κόσμο.

Πηγή: Mad in America