«Ίσως θα μπορούσαμε να σταματήσουμε να προσπαθούμε να σώσουμε τον κόσμο και να αρχίσουμε να ζούμε μέσα του με τρόπο που να τον σώζει».
Η φράση ανήκει στον Γουέντελ Μπέρι (Wendell Berry), έναν άνθρωπο που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του γράφοντας για όσα πίστευε ότι καταστρέφουν τον κόσμο. Τη βιομηχανική γεωργία, την εξάντληση της γης, την καταστροφή των δασών και των βουνών, την υπερκατανάλωση, αλλά και τη διάλυση των μικρών κοινοτήτων.
Ο Αμερικανός συγγραφέας, ποιητής, δοκιμιογράφος και αγρότης πέθανε στις 31 Αυγούστου, στο σπίτι του στο Πορτ Ρόγιαλ του Κεντάκι, σε ηλικία 92 ετών.
Ένας συγγραφέας που επέστρεψε στις ρίζες του
Ο Μπέρι γεννήθηκε το 1934 στο Κεντάκι, σπούδασε αγγλική φιλολογία και για ένα διάστημα ακολούθησε πανεπιστημιακή σταδιοδρομία. Στη δεκαετία του 1960 επέστρεψε στη γη που γεννήθηκε και εγκαταστάθηκε σε ένα αγρόκτημα κοντά στον ποταμό Κεντάκι.
Έγραψε περισσότερα από 40 βιβλία, ποίηση, μυθιστορήματα και δοκίμια, ενώ εξέδωσε το τελευταίο του μυθιστόρημα το 2025, σε ηλικία 91 ετών.
Δεν περιοριζόταν όμως στο να γράφει για τις ιδέες του. Προσπαθούσε να ζει σύμφωνα με αυτές. Δεν είχε κινητό τηλέφωνο, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή υπολογιστή. Έγραφε με το χέρι και στο αγρόκτημά του προτιμούσε να οργώνει με άλογο αντί για τρακτέρ.
Η στάση του δεν ήταν απλώς απόρριψη της τεχνολογίας. Ο Μπέρι αμφισβητούσε την ιδέα ότι κάθε τεχνολογική ή οικονομική πρόοδος κάνει αναγκαστικά καλύτερη τη ζωή των ανθρώπων.
Η βία που ασκείται στη γη
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ιδέες του ήταν ότι η βία δεν περιορίζεται στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.
Ο Μπέρι θεωρούσε ότι η αμερικανική κοινωνία ήταν γενικά βίαιη και ότι αυτή η βία φαινόταν και στον τρόπο με τον οποίο μεταχειριζόταν τη φύση. Στα βουνά που καταστρέφονταν για τις εξορύξεις, στα δάση που κόβονταν για την ξυλεία και στη γεωργική γη που εξαντλούνταν στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης.
Ο ίδιος δεν έμεινε αμέτοχος. Συμμετείχε ακόμη και σε κατάληψη του γραφείου του κυβερνήτη του Κεντάκι, διαμαρτυρόμενος για την εξόρυξη άνθρακα με την καταστροφή των κορυφών των βουνών.
Για τον Μπέρι, κανείς δεν μπορούσε να ζήσει απολύτως «αθώος», έξω από τα οικονομικά και κοινωνικά συστήματα που προκαλούν βλάβη. Μπορούσε, ωστόσο, να προσπαθεί να περιορίσει τη βλάβη που προκαλεί. Να καταναλώνει λιγότερο, να φροντίζει τη γη που έχει μπροστά του και να περιορίζει όσο μπορεί τη συμμετοχή του σε πρακτικές που θεωρεί καταστροφικές.
«Σώμα και ψυχή, ουρανός και γη»
Η σχέση ανθρώπου και φύσης δεν ήταν για τον Μπέρι μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα. Ήταν και πνευματικό.
«Πίστευε ότι σώμα και ψυχή, ουρανός και γη, είναι προορισμένα να παραμένουν ενωμένα», έγραψε μετά τον θάνατό του ο Ράσελ Μουρ (Russell Moore), αρχισυντάκτης του περιοδικού «Κριστιάνιτι Τουντέι» (Christianity Today). «Όταν αυτό δεν συμβαίνει, το αποτέλεσμα είναι αυτό που ο Μπέρι θεωρούσε τη θεμελιωδέστερη κρίση της σύγχρονης εποχής: η διάλυση των ανθρώπων και των κοινοτήτων».
Ο Νόρμαν Γουίρζμπα (Norman Wirzba), καθηγητής Χριστιανικής Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Ντιουκ και παλιός φίλος του Μπέρι, το περιέγραψε διαφορετικά: «Περισσότεροι άνθρωποι σήμερα απολαμβάνουν ένα βιοτικό επίπεδο που θα ήταν αδιανόητο για τους ανθρώπους πριν από 100 χρόνια, αλλά δεν είναι ευτυχισμένοι».
Η απάντηση του Μπέρι, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν να βλέπουν οι άνθρωποι «την ομορφιά αυτού του κόσμου και να αντιλαμβάνονται ότι αξίζει να την αγαπούν και να τη φροντίζουν».
Η προσφορά του αναγνωρίστηκε και επίσημα. Το 2011 ο Μπαράκ Ομπάμα τού απένειμε το Εθνικό Μετάλλιο Ανθρωπιστικών Επιστημών.
«Μη μεριμνάτε για το αύριο»
Υπάρχει, ωστόσο, μια φαινομενική αντίφαση στην ιστορία του. Ένας άνθρωπος που πέρασε δεκαετίες προειδοποιώντας για όσα θα αφήσουμε στις επόμενες γενιές είχε ξεχωρίσει ένα χωρίο από την Επί του Όρους Ομιλία του Ιησού, στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο:
«Μὴ οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον, ἡ γὰρ αὔριον μεριμνήσει τὰ ἑαυτῆς. Ἀρκετὸν τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς».
Ματθ. 6:34
Σε νεοελληνική απόδοση: «Μην αγωνιάτε, λοιπόν, για το αύριο, γιατί η αυριανή μέρα θα έχει τις δικές της φροντίδες. Φτάνουν οι έγνοιες της κάθε μέρας».
Δεν το εννοούσε ως προτροπή αδιαφορίας για το μέλλον. Για τον Μπέρι, η αγωνία για όσα μπορεί να συμβούν δεν αρκούσε για να αλλάξει το αύριο. Εκείνο που είχε σημασία ήταν το πώς ζούμε σήμερα, πώς φροντίζουμε τη γη χωρίς να την εξαντλούμε και πώς στεκόμαστε απέναντι στους ανθρώπους και στις κοινότητες γύρω μας.
Ίσως τελικά αυτό ήθελε να πεί όταν έλεγε ότι αντί να προσπαθούμε να «σώσουμε τον κόσμο», θα μπορούσαμε να αρχίσουμε να ζούμε μέσα του με τρόπο που να τον σώζει.
Με πληροφορίες από: The Atlantic, AP
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
