Ευρωβαρόμετρο: Η Ευρώπη πιστεύει, η Ελλάδα διστάζει

Ένα δωμάτιο γεμάτο καθρέφτες και μέσα σε αυτό η Ευρώπη βλέπει τον εαυτό της πιο σταθερό, πιο ενωμένο και πιο αποφασισμένο από άλλες μετρήσεις της ‘κοινής γνώμης’. Το νέο Τυπικό Ευρωβαρόμετρο 105 (άνοιξη 2026) που δημοσιοποιήθηκε, σήμερα, παραμονή της Ημέρας της Ευρώπης δείχνει σχεδόν τρεις στους τέσσερις Ευρωπαίους να αναγνωρίζουν όφελος από την ένταξη της χώρας τους στην ΕΕ, την εμπιστοσύνη στους θεσμούς να επιστρέφει σε υψηλά επίπεδα και τη στήριξη για κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας να φτάνει στο υψηλότερο σημείο της εικοσαετίας. Όλα καλά, λοιπόν,  μέχρι κανείς να κοιτάξει τη γραμμή της Ελλάδας.

Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες

Στο πιο εμβληματικό ερώτημα της έρευνας, αν η χώρα έχει επωφεληθεί από την ευρωπαϊκή της θέση, η Ελλάδα προσγειώνεται στην προτελευταία θέση των «27», με μόλις 57% θετικών απαντήσεων έναντι 72% του μέσου όρου της ΕΕ27. Πιο κάτω βρίσκεται μόνον η Βουλγαρία (54%). Πάνω από εμάς, ακόμη και χώρες με ισχυρή ευρωσκεπτικιστική παράδοση όπως η Γαλλία (58%) και η Αυστρία (58%). Η Ιρλανδία, σταθερά πρώτη, αγγίζει το 93%, ενώ η Λιθουανία και η Πορτογαλία ακολουθούν στο 92%.

Η ΕΕ ως «νησί σταθερότητας» σε έναν αναταραγμένο πλανήτη

Πίσω από τους ελληνικούς αριθμούς, η ευρωπαϊκή εικόνα είναι η εικόνα μιας ηπείρου που ανασυντάσσει τις γραμμές της. Το 73% των πολιτών (+6 ποσ. μονάδες σε σχέση με το φθινόπωρο του 2025) χαρακτηρίζει την Ένωση «τόπο σταθερότητας σε έναν ταραγμένο κόσμο». Η στήριξη σε μια ενδεχόμενη κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυναςεκτινάσσεται στο 81%, στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων είκοσι ετών, ενώ οκτώ στους δέκα ζητούν διαφοροποίηση των εμπορικών σχέσεων (80%) και νέες εταιρικές σχέσεις με χώρες εκτός ΕΕ (79%). Το μήνυμα προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού δεν θα μπορούσε να είναι σαφέστερο.

Η εμπιστοσύνη στην ΕΕ ανέρχεται στο 51%, τρεις μονάδες πάνω από τη μέτρηση του φθινοπώρου, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις σε Γαλλία (+11), Δανία (+9) και Πορτογαλία (+8), τρεις χώρες όπου, μέχρι πρόσφατα, η Ένωση δοκιμαζόταν εσωτερικά. Το πιο αισιόδοξο κοινό παραμένει εκείνο των νέων 15-24 ετών, με την εμπιστοσύνη στους θεσμούς να φτάνει εκεί στο 61% και την αισιοδοξία για το μέλλον της ΕΕ στο 68%. Στο σύνολο του πληθυσμού, η αισιοδοξία αγγίζει το 60%.

Η αλληλεγγύη για την Ουκρανία αντέχει

Τρία χρόνια μετά την εισβολή, η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη παραμένει εμπεδωμένη. Το 76% θεωρεί ότι η ρωσική επίθεση συνιστά απειλή για την ασφάλεια της ΕΕ και ίδιο ποσοστό τάσσεται υπέρ της συνέχισης της στήριξης προς το Κίεβο «έως ότου επιτευχθεί δίκαιη και διαρκής ειρήνη». Οκτώ στους δέκα στηρίζουν την υποδοχή προσφύγων από την Ουκρανία, 75% τη χρηματοδοτική και ανθρωπιστική βοήθεια, 70% τη διατήρηση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Η ικανοποίηση από την ευρωπαϊκή απάντηση ανέρχεται στο 55% (+2 μονάδες), μέτρια, αλλά σταθερή.

Νέα γεωγραφία ανησυχιών και ραγδαίο τέλος εποχής για τις ΗΠΑ

Οι Ευρωπαίοι αλλάζουν τοπίο ανησυχίας. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εκτοξεύεται στο 25% και αναδεικνύεται για πρώτη φορά κορυφαίο ζήτημα σε επίπεδο ΕΕ (+16 ποσ. μονάδες σε ένα εξάμηνο), προσπερνώντας τη γενικότερη διεθνή κατάσταση (23%) και την Ουκρανία (20%, -6). Σε εθνικό και προσωπικό επίπεδο όμως, ο πρωταγωνιστής δεν αλλάζει: το κόστος ζωής παραμένει η νούμερο ένα ανησυχία (36% και 52% αντιστοίχως).

Σπάνια τα Ευρωβαρόμετρα παράγουν τόσο έντονα αποτελέσματα, με την αρνητική εικόνα των Ευρωπαίων για τις Ηνωμένες Πολιτείες να εκτινάσσεται στο 74% (+14 μονάδες σε έξι μήνες), έναντι μόλις 24% θετικής γνώμης. Μια αναστροφή που, παρά τη σιωπή των Βρυξελλών, αποτελεί καθαρή πολιτική φωτογραφία της κατάστασης. Για τη Ρωσία η αρνητική γνώμη φτάνει το 83%, για την Κίνα το 61%, ενώ η Ινδία είναι η μόνη μεγάλη δύναμη που εμφανίζεται με θετικό πρόσημο (48% θετική, 41% αρνητική).

Το ελληνικό «ναι μεν, αλλά» 

Η εικόνα για την Ελλάδα είναι μάλλον αμφιθυμική. Η χώρα μας (κράτος μέλος της ΕΕ από το 1981 και της Ευρωζώνης από το 2001, χώρα που έχει διανύσει τρία προγράμματα δημοσιονομικής  προσαρμογής και αντιμετώπισε δύο μεγάλες κρίσεις με ευρωπαϊκή υποστήριξη) εμφανίζεται με 57% αναγνώρισης οφέλους και 38% άρνησης. Δεν είναι έκπληξη ότι ομαδοποιείται με Ιταλία (64%), Τσεχία (63%), Αυστρία (58%) και Γαλλία (58%), που είναι οι πέντε χώρες με κοινή χαρακτηριστική σχέση δυσπιστίας ή τραυματικής μνήμης απέναντι στη Ένωση.

Το ενδιαφέρον αναδύεται όταν διαβάσει κανείς την ελληνική στάση μαζί με τη λίστα προτεραιοτήτων για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό. Ενώ ο μέσος ευρωπαίος πολίτης κατατάσσει στην κορυφή την απασχόληση, την κοινωνική προστασία και τη δημόσια υγεία (41%, ΕΕ27), οι Έλληνες ανεβάζουν αυτή την προτεραιότητα στο 71%, την υψηλότερη επίδοση σε ολόκληρη την Ένωση. Έπονται Πορτογαλία (66%), Ισπανία (63%), Βουλγαρία (56%) και Σλοβακία (51%). Σε αυτή την κατάταξη, η ελληνική κοινή γνώμη δεν ζητά λιγότερη Ευρώπη, ζητά μια διαφορετική Ευρώπη. Μια Ένωση που δαπανά πρωτίστως για την κοινωνική συνοχή και υπηρεσίες υγείας.

Με άλλα λόγια, ο ελληνικός σκεπτικισμός δεν είναι ευρωσκεπτικισμός εξόδου, παρά  ευρωσκεπτικισμός κοινωνικής απαίτησης. Τόσο η μνήμη της κρίσης χρέους όσο και η σημερινή πίεση από το κόστος ζωής, τη στέγαση και την περιφερειακή ασφάλεια φαίνεται να διαμορφώνουν ένα διπλό μήνυμα: αμφιβολία για το αν η ένταξη απέδωσε όσα υποσχόταν, αλλά ταυτόχρονη αξίωση η Ένωση να κάνει περισσότερα -και κυρίως άλλα-  από όσα έχει κάνει.

Το ευρώ ως άγκυρα ακόμη και όταν η οικονομία τρίζει

Στο πλαίσιο των οικονομικών αβεβαιοτήτων, το ευρώ παραμένει ασυναγώνιστα δημοφιλές. Η στήριξη του κοινού νομίσματος καταγράφεται στο 74% σε επίπεδο ΕΕ -το υψηλότερο από την εισαγωγή του τον Ιανουάριο του 2002- και στο εντυπωσιακό 82% εντός της ζώνης του ευρώ. Στη Βουλγαρία, που μόλις προσχώρησε στην Ευρωζώνη (σημ: Ιανουάριο 2026), η στήριξη εκτινάχθηκε κατά 13 εκατοστιαίες μονάδες σε ένα εξάμηνο, διαμορφώνοντας πλειοψηφία 55%. Παράλληλα όμως, η αντίληψη για την κατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας παρουσιάζει ελαφρά υποχώρηση. Μόνο το 44% των ερωτηθέντων τη θεωρεί καλή, ενώ το 36% αναμένει επιδείνωση τους επόμενους δώδεκα μήνες έναντι μόλις 15% που προσδοκά βελτίωση.

Όφελος από τη συμμετοχή στην ΕΕ, ανά κράτος μέλος

Σημαντικότερα ζητήματα για την ΕΕ (κορυφαίες δύο επιλογές)

Οι αριθμοί επιβεβαιώνουν ότι για την πλειοψηφία των Ευρωπαίων, η ΕΕ συνδέεται κατά κύριο λόγο με την προστασία της δημοκρατίας και των θεμελιωδών αξιών (42%  η πρώτη πηγή εμπιστοσύνης), την ειρήνη (41% ως αξία της Ένωσης) και τη δημοκρατία αυτή καθαυτή (32%).

Από τις Βρυξέλλες, η εικόνα της Ευρώπης είναι σήμερα ισχυρότερη από όσο προβλέπονταν στις πιο ζοφερές αναλύσεις του περασμένου χειμώνα. Από την Αθήνα, το βλέμμα παραμένει πιο επιφυλακτικό. Το ζητούμενο για όσους χαράσσουν πολιτική και στις δύο πλευρές δεν είναι, πλέον, αν η Ευρώπη αξίζει, αλλά αν θα κάνει αυτά που πραγματικά απαιτεί η κοινή γνώμη της κάθε γωνιάς της. Στην ελληνική περίπτωση, η απάντηση δεν χρειάζεται μεγάλες εξηγήσεις, καθώς είναι γραμμένη με μαύρα γράμματα στο 71%.

Η έρευνα αυτού του Ευρωβαρομέτρου έγινε την περίοδο 12 Μαρτίου μέχρι 5 Απριλίου 2026 στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, αποτυπώνοντας στοιχεία από  26.415 διά ζώσης συνεντεύξεις.