CNN: Οι συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στο Πακιστάν δεν θα αποφέρουν εντυπωσιακά αποτελέσματα

Μετά από έξι εβδομάδες πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν σχεδιάζουν την πιο υψηλού επιπέδου συνάντηση μεταξύ των δύο χωρών από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979.

Με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς από την πλευρά των ΗΠΑ και τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχάμεντ Γκαλίμπαφ από την πλευρά του Ιράν, οι συνομιλίες σηματοδοτούν μια νέα τροπή για τα γεγονότα.

Το μόνο προηγούμενο διαπραγματεύσεων σε επίπεδο υπουργών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης ήταν οι συναντήσεις – κατά τη δεύτερη θητεία του προέδρου Ομπάμα – του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Τζον Κέρι με τον Ιρανό ομόλογό του, Τζαβάντ Ζαρίφ, με στόχο να επεξεργαστούν τις λεπτομέρειες μιας πυρηνικής συμφωνίας.

Για την συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ, η ατζέντα δεν είναι απολύτως σαφής. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων για να τεθεί το πλαίσιο των συνομιλιών, αλλά έκτοτε αυτή η συνθήκη έχει αποδειχθεί στην καλύτερη περίπτωση εύθραυστη, καθώς η προϋπόθεση του Τραμπ για «πλήρες, άμεσο και ασφαλές» άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ δεν έχει εκπληρωθεί, ενώ το Ιράν ισχυρίζεται ότι η εκεχειρία πρέπει να περιλαμβάνει και τον Λίβανο.

Διπλωματικοί αναλυτές στέκονται επιφυλακτικοί απέναντι στην υψηλού επιπέδου συνάντηση, καθώς δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι οι δύο πλευρές μειώνουν τις διαφορές τους. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχουν υψηλές προσδοκίες για άμεσα αποτελέσματα. Οι συνομιλίες με το Ιράν, στην καλύτερη περίπτωση θα είναι χρονοβόρες και περίπλοκες. Είναι δύσκολο να υπάρξουν σημαντικές εξελίξεις στην Ισλαμαμπάντ. Ωστόσο, το διακύβευμα είναι υψηλό όσον αφορά στον συμβολισμό και μπορεί να περιλαμβάνει τόσο αρνητικές, όσο και θετικές επιπτώσεις.

Κατ’ αρχήν, οι διαπραγματεύσεις μπορεί να ενισχύσουν τη νομιμοποίηση ενός νέου status quo που ευνοεί το Ιράν: για τις ΗΠΑ, η στρατιωτική βιομηχανική βάση του Ιράν έχει υποβαθμιστεί μαζικά και οι απώλειες των ηγετικών μορφών του καθεστώτος ενδέχεται να υποβαθμίσουν την εσωτερική συνοχή και να μειώσουν την ικανότητά του να προβάλλει αποτελεσματικά την ισχύ του εκτός των συνόρων του.

Όμως από την οπτική γωνία του Ιράν, οι απώλειές του είναι διαχειρίσιμες και διατηρεί το στρατηγικό πλεονέκτημα υπέρ του μέσω του ελέγχου — για πρώτη φορά — των Στενών του Ορμούζ, καθώς αποδείχθηκε ότι με αυτόν τον τρόπο μπορεί να κρατήσει όμηρο την παγκόσμια οικονομία. Ως αποτρεπτικό μέσο μάλιστα, ​​ μπορεί να είναι ακόμη πιο ισχυρό από τα πυρηνικά όπλα που ενδεχομένως έχει επιδιώξει να αναπτύξει.

Η δημόσια συνάντηση του Βανς με τη νέα ηγεσία του Ιράν, με την Τεχεράνη να ελέγχει το Ορμούζ, ενέχει τον κίνδυνο ότι με αυτόν τον τρόπο οι Ηνωμένες Πολιτείες νομιμοποιούν τη νέα στρατηγική του ισλαμικού καθεστώτος.

Τα διπλωματικά ταμπού

Ο λόγος που δεν είχε πραγματοποιηθεί ποτέ μια συνάντηση τόσο υψηλού επιπέδου από το 1979, δεν είναι επειδή οι ΗΠΑ ήταν αρνητικές. Τόσο ο Ομπάμα, όσο και ο Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία, ήταν έτοιμοι να συναντηθούν με τον πρόεδρο του Ιράν. Αλλά το Ιράν έχει απορρίψει οποιαδήποτε τέτοια συνάντηση. Το ιρανικό καθεστώς παρουσίαζε τον εαυτό του ως ξεχωριστό και υπεράνω του «Μεγάλου Σατανά» χωρίς να χρειάζεται άμεσες διπλωματικές επαφές.

Η συνάντηση με τον Βανς, τόσο σύντομα μετά την άνοδο των νέων ηγετών στην εξουσία, θα έσπαγε το προηγούμενο που η Τεχεράνη είχε επιβάλει από τις πρώτες ημέρες της Ισλαμικής Επανάστασης. Ο ιρανικός λαός — χιλιάδες από τους οποίους σφαγιάστηκαν νωρίτερα φέτος όταν απαίτησαν μεταρρυθμίσεις — μπορεί να απογοητευτεί από την εικόνα της συνάντησης του Βανς με τον Γκαλιμπάφ, έναν σκληροπυρηνικό του καθεστώτος και πρώην αρχηγό της αστυνομίας. Όμως υπάρχει η πιθανότητα, σπάζοντας αυτό το διπλωματικό ταμπού του Ιράν, να αυξηθούν οι εσωτερικές ρωγμές στη δομή της νέας ηγεσίας.

Άλλωστε, ο Τραμπ φέτος κατέρριψε ένα άλλο ταμπού που εδώ και καιρό καθόριζε τις σχέσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης: τη χρήση στρατιωτικής βίας εντός των συνόρων του ίδιου του Ιράν. Οι ηγέτες του Ιράν πίστευαν ότι οι ΗΠΑ δεν θα προχωρούσαν σε τέτοιες επιθέσεις, εν μέρει λόγω των απειλών τους για το Ορμούζ. Τώρα ξέρουν ότι αυτό δεν ισχύει.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, το Ιράν ασφαλώς θα επιδιώξει να χρησιμοποιήσει το δυνατό χαρτί που έχει τώρα: τα Στενά του Ορμούζ. Αλλά αν επιμείνει μόνο εκεί, ο Τραμπ έχει υπενθυμίσει ότι οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ παραμένουν ανεπτυγμένες στην περιοχή και βρίσκονται σε ετοιμότητα, συμπληρώνοντας ότι ο συνεχιζόμενος έλεγχος των Στενών από το Ιράν «δεν είναι η συμφωνία που θα έχουμε».

Πηγή: CNN