Βρίσκεστε στο σούπερ μάρκετ και το τετράχρονο παιδάκι σας αρχίζει να ουρλιάζει επειδή θέλει να του αγοράσετε καραμέλες. Κλαίει και οδύρεται και εσείς – για μια σειρά από λόγους – είστε εξαντλημένοι και νιώθετε άβολα. Τελικά υποχωρείτε και του παίρνετε τις καραμέλες.
Το σενάριο σάς είναι γνωστό;
Η αλήθεια είναι, ότι κανένας γονιός δεν ξυπνάει το πρωί με στόχο να μεγαλώσει ένα παιδί που δεν έχει αυτοέλεγχο, που δεν μπορεί να περιμένει, που δεν σέβεται τους άλλους. Συνήθως ένα παιδάκι που συμπεριφέρεται έτσι, παράλληλα δεν έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει δυσκολίες, έχει υπερβολική εξάρτηση από τους άλλους, έχει άγχος και φοβίες, δυσκολεύεται να σταθεί μόνο του.
Και σχεδόν πάντοτε το παιδάκι που περιγράφουμε βιώνει υπερβολικά επιεική γονεϊκότητα (overindulgent parenting).
Τι είναι η υπερβολικά επιεικής γονεϊκότητα
Στην πράξη είναι η υπερβολική επιτρεπτικότητα. Σε αντίθεση με το να κακομαθαίνει κανείς ένα παιδί, που αφορά στην κάλυψη των αναγκών και των επιθυμιών του για χάρη του ίδιου του παιδιού, η υπερβολική επιτρεπτικότητα αφορά στον ενήλικα. Δηλαδή τον γονιό που έχει κάποια ανάγκη ή δυσφορία, την οποία προσπαθεί να καλύψει ανεξάρτητα από το εάν αυτό είναι προς το συμφέρον του παιδιού.
Σχετικό θέμα: Επτά γονεϊκές συμπεριφορές που δεν αφήνουν τα παιδιά να «μεγαλώσουν»
Η υπερβολική επιτρεπτικότητα δεν έχει πάντα να κάνει με αγάπη. Συχνά έχει να κάνει με την ανάγκη μας να αποφύγουμε την ένταση, τα κλάματα, τη σύγκρουση. Και εκεί, χωρίς να το θέλουμε, στερούμε από τα παιδιά κάτι βασικό: την ευκαιρία να μάθουν και να εξελιχθούν.
Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει τρεις βασικούς τύπους υπερβολικής επιτρεπτικότητας:
Όταν δίνουμε στα παιδιά πράγματα αντί για εμπειρίες
Αγοράζουμε το παιχνίδι για να σταματήσει η γκρίνια. Λέμε «ναι» στο γλυκό, στην οθόνη, σε ό,τι κανονικά απαγορεύουμε, επειδή είμαστε κουρασμένοι ή ντρεπόμαστε για το σκηνικό. Το παιδί μαθαίνει γρήγορα ότι η επιμονή αποδίδει.
Το πρόβλημα δεν είναι το δώρο. Είναι ότι το παιδί δεν μαθαίνει ποτέ να περιμένει, να προσπαθεί ή να απογοητεύεται χωρίς να καταρρεύσει. Μαθαίνει ότι κάποιος άλλος θα φροντίσει να ικανοποιηθεί η επιθυμία του, εδώ και τώρα. Το αντίθετο δεν είναι η στέρηση. Είναι η σύνδεση της επιθυμίας με την προσπάθεια. Όχι όλα, όχι πάντα, όχι αμέσως.
Όταν αναλαμβάνουμε να κάνουμε τα πάντα εμείς
Ντύνουμε το παιδί ενώ μπορεί μόνο του. Μαζεύουμε το δωμάτιό του για να μη χάσουμε χρόνο. Κάνουμε τις δουλειές του για να μην αγχωθεί. Οι γονείς υπερλειτουργούν και αυτό οδηγεί το παιδί στο να υπολειτουργεί. Ως αποτέλεσμα, τα παιδιά δεν μαθαίνουν δεξιότητες που είναι αναπτυξιακά κατάλληλες για την ηλικία τους.
Όταν δυσκολευόμαστε να εφαρμόσουμε τους κανόνες
Τα παιδιά δεν αγαπούν τα «όχι». Τα χρειάζονται όμως. Χωρίς όρια, ο κόσμος μοιάζει χαοτικός και απρόβλεπτος.Όταν οι κανόνες αλλάζουν κάθε μέρα, όταν υποχωρούμε για να μη γίνει φασαρία, το παιδί μαθαίνει ότι όλα είναι διαπραγματεύσιμα. Ότι δεν υπάρχει σταθερό πλαίσιο. Κι αυτό δεν το ηρεμεί. Το αγχώνει.
Το «Τέστ των Τεσσάρων»
Μπορούμε να διαπιστώσουμε εάν δυσκολεύουμε τα παιδιά μας κάνοντας το «Τεστ των Τεσσάρων». Ένα σύνολο ερωτήσεων που διαμορφώθηκε από την εκπαιδευτικό και σύμβουλο γονέων Τζιν Ίλσλεϊ Κλαρκ (Jean Illsley Clarke). Αν απαντήσετε «ναι» σε οποιαδήποτε από αυτές τις ερωτήσεις, είναι ένα σημάδι ότι κάτι στη στάση σας με το παιδί σας, χρειάζεται επανεξέταση.Το τεστ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παιδιά κάθε ηλικίας.
1.Μήπως με τη συμπεριφορά μου δυσκολεύω το παιδί να μάθει τις δεξιότητες που χρειάζεται για να αναπτυχθεί;
Αυτή η ερώτηση αφορά στην ικανότητα του παιδιού σας να κατακτά αναπτυξιακά στάδια που αντιστοιχούν στην ηλικία του. Εάν κάνετε για τα παιδιά σας πράγματα όπως «να τους ετοιμάζετε το φαγητό για το σχολείο, να καθαρίζετε το δωμάτιό τους ή να τους δένετε τα κορδόνια», ενώ βρίσκονται σε ηλικία που θα έπρεπε να μπορούν να τα κάνουν μόνα τους, τότε «τα κρατάτε πίσω».
2.Δίνω στο παιδί περισσότερο χρόνο, χρήμα και ενέργεια απ’ όσο χρειάζεται;
Αν δίνετε περισσότερα χρήματα, χώρο, χρόνο, ενέργεια ή προσοχή στα παιδιά σας απ’ όσα απαιτεί μια κατάσταση, αυτό επιβαρύνει την οικογένεια και αφαιρεί πόρους από εκεί όπου μπορεί να είναι πραγματικά απαραίτητοι. Οι γονείς δεν θα έπρεπε να χρεώνονται για να αγοράσουν ένα παιχνίδι που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά ή να αφιερώνουν όλο τον ελεύθερο χρόνο τους σε δραστηριότητες αποκλειστικά για το παιδί, μόνο και μόνο για να το κρατούν ευχαριστημένο.
3.Οι επιλογές που κάνω γίνονται για τη δική μου διευκόλυνση ή για το καλό του παιδιού;
Αν υποχωρείτε – στο παιδί σας- για να διατηρήσετε τη δική σας άνεση και για να κυλήσει πιο εύκολα η μέρα, τότε υπάρχει πρόβλημα υπερβολικής επιτρεπτικότητας. Για παράδειγμα, αποφεύγετε τον διάδρομο με τα παιχνίδια στο σούπερ μάρκετ για να μην έρθετε αντιμέτωποι με ένα πιθανό ξέσπασμα. Παρότι αυτό μπορεί να βοηθά τους γονείς να παραμείνουν ήρεμοι τη συγκεκριμένη στιγμή, δεν εξυπηρετεί το παιδί μακροπρόθεσμα. Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν ότι δεν θα γίνεται πάντα το δικό τους.
Σχετικό θέμα: Μήπως οι γονείς σας ήταν τραυματισμένα παιδιά;
4.Μήπως η συμπεριφορά του παιδιού κάνει κακό σε άλλους ή γύρω του γενικότερα;
Αν επιτρέπετε στο παιδί σας να κάνει κάτι που είναι επιβλαβές, αγενές ή προκλητικό, ή που παραβιάζει έναν κανόνα ή τα δικαιώματα κάποιου άλλου, αυτό είναι ένδειξη υπερβολικής επιτρεπτικότητας. Αυτό περιλαμβάνει, για παράδειγμα, το να πετά σκουπίδια στο έδαφος ή να θέλει το μεγαλύτερο κομμάτι τούρτας σε ένα πάρτι γενεθλίων. Τα παιδιά πρέπει να κατανοούν ότι έχουν ευθύνη να συμπεριφέρονται σωστά, προσθέτει.
Αν απαντήσατε «ναι» σε μία ή περισσότερες από αυτές τις ερωτήσεις, δείτε τι μπορείτε να κάνετε για να θέσετε όρια στο παιδί σας, να το βοηθήσετε να αναπτυχθεί συναισθηματικά και να γίνει πιο ανεξάρτητο.
Μάθετε να λέτε «όχι»
Διαλέξτε έναν τομέα όπου καταλαβαίνετε ότι κάνετε λάθος και αλλάξτε συμπεριφορά. Για παράδειγμα, αν συνήθως αφήνετε το παιδί σας να αποφεύγει τις δουλειές του σπιτιού, όπως να βάζει τα πιάτα στο πλυντήριο επειδή γκρινιάζει, δοκιμάστε μια διαφορετική προσέγγιση. Την επόμενη φορά που θα σας ζητήσει να το κάνει αργότερα – που για ορισμένα παιδιά μπορεί να σημαίνει «δεν μπορείς να το κάνεις εσύ;» – πείτε «όχι». Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν πώς να συνεισφέρουν στο σπίτι τους και λίγη ευθύνη είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να ενισχυθεί η αυτοεκτίμησή τους. Το παιχνίδι στον υπολογιστή θα τα περιμένει μόλις τελειώσουν με τα πιάτα.
Σχετικό θέμα: Πέντε σημάδια που δείχνουν ότι η συμπεριφορά του παιδιού ξεπερνάει τα όρια
Όταν λέτε «όχι», φροντίστε να το τηρείτε. Αυτό χτίζει εμπιστοσύνη και δείχνει στα παιδιά ότι εννοείτε αυτά που λέτε. Προσπαθήστε να εξοικειωθείτε με το συναίσθημα ότι τα παιδιά σας να είναι θυμωμένα μαζί σας.
Κάντε τις αλλαγές σταδιακά
Μην αλλάξετε όλους τους κανόνες από τη μια μέρα στην άλλη. Προχωρήστε σταδιακά προς έναν νέο κανόνα ή μια νέα υποχρέωση. Για παράδειγμα, εάν πείτε στο παιδί σας ότι θέλετε να αναλάβει να ετοιμάζει μόνο του το κολατσιό του για το σχολείο, βοηθήστε το τις πρώτες μέρες. Πολύ σύντομα, θα ετοιμάζει το γεύμα μόνο του.
Δώστε στα παιδιά χώρο να μάθουν και να εξελιχθούν
Επιτρέψτε στο παιδί σας να κάνει λάθη, ώστε να μάθει. Μπορεί να μην τα καταφέρει τέλεια την πρώτη φορά που θα φτιάξει μόνο του ένα σάντουιτς, αλλά έτσι μαθαίνουν τα παιδιά.
Με πληροφορίες από: Verywellmind, npr
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
