«Μια πόλη, μια νίκη», το βιβλίο που μετατρέπει τη μνήμη του Μεσολογγίου σε μια τρυφερή και ουσιαστική αφήγηση για παιδιά

Με αφορμή τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου, γράφτηκε το παραμύθι «Μια πόλη, μια νίκη».

Με τρόπο τρυφερό και με συναίσθημα ένα… ρούχο, το Γελέκι, διηγείται τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο πολιορκημένο Μεσολόγγι.

Το τρυφερό κείμενο και η ευρηματικότητα στην εικονογράφηση δένουν απόλυτα και αρμονικά και μεταφέρουν ελπίδα και νίκη… στην ψυχή μικρών και μεγάλων αναγνωστών.

Δεν είναι εύκολο να μεταφερθεί ένα μεγάλο ιστορικό γεγονός στο παιδικό κοινό χωρίς να χαθεί ούτε η συγκίνηση ούτε η αλήθεια του. Το βιβλίο «Μια πόλη, μια νίκη», της κας Κατερίνας Θωμοπούλου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Με λογισμό και μ’ όνειρο», πετυχαίνει ακριβώς αυτό: να φέρει την ιστορική μνήμη κοντά στο παιδί με τρόπο τρυφερό, ζωντανό και ουσιαστικό. Η αφετηρία του είναι απλή αλλά εξαιρετικά εύστοχη. Ένα παιδί, που επισκέπτεται το Μεσολόγγι και ακούει την πόλη να γιορτάζει τη «Νίκη», αναρωτιέται τι ακριβώς σημαίνει αυτή η γιορτή. Η περιέργειά του το οδηγεί σε ένα μουσείο, όπου ένα παλιό παιδικό Γελέκι μετατρέπεται σε αφηγητή της ιστορίας και σε γέφυρα ανάμεσα στο παρόν και στο 1826.

Το πιο δυνατό εύρημα του βιβλίου είναι ακριβώς αυτή η επιλογή της προσωποποίησης. Το έκθεμα δεν μένει ένα σιωπηλό αντικείμενο, αλλά αποκτά φωνή, μνήμη και συγκίνηση. Έτσι, η Ιστορία παύει να μοιάζει με σχολικό μάθημα και γίνεται αφήγηση βιωμένη, σχεδόν οικεία. Το παιδί-αναγνώστης δεν δέχεται απλώς πληροφορίες· μπαίνει σταδιακά στον κόσμο της πολιορκίας και της Εξόδου μέσα από ένα πρόσωπο που, έστω συμβολικά, «ήταν εκεί».

Το κείμενο διαθέτει παραστατικότητα και ρυθμό. Οι εικόνες της λιμνοθάλασσας, των μουσείων, των δρόμων της πόλης και των ημερών της γιορτής δημιουργούν από την αρχή μια ατμόσφαιρα γοητευτική, μέσα στην οποία το παρελθόν εισχωρεί σχεδόν αβίαστα στο παρόν. Παράλληλα, το ιστορικό γεγονός αποδίδεται με σαφήνεια και συναισθηματική ένταση, σε γλώσσα προσιτή για το παιδικό κοινό, χωρίς όμως να χάνει το βάρος και τη δραματικότητά του. Η πείνα, η αγωνία, η συλλογική αντίσταση, η απόφαση της Εξόδου και το ηθικό μέγεθος των πολιορκημένων περνούν στον αναγνώστη με τρόπο που συγκινεί χωρίς να συνθλίβει.

Όταν η αφήγηση φτάνει στην Έξοδο, ο τόνος βαθαίνει. Οι εικόνες των γυναικών, των παιδιών, των εξαντλημένων πολιορκημένων που βαδίζουν προς την ελευθερία αποδίδονται με μέτρο, χωρίς ωραιοποίηση αλλά και χωρίς υπερβολική σκληρότητα για το παιδικό κοινό. Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του βιβλίου: η ικανότητά του να μεταφέρει το μέγεθος της ιστορικής στιγμής χωρίς να συντρίβει τον μικρό αναγνώστη.

Το βιβλίο δεν περιορίζεται στην αναπαράσταση ενός ένδοξου ιστορικού επεισοδίου. Αναδεικνύει, παράλληλα, τις έννοιες της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας και της συλλογικής μνήμης, οδηγώντας στο ουσιαστικό μήνυμα ότι η «νίκη» του Μεσολογγίου είναι πρωτίστως η νίκη του ανθρώπου απέναντι στην υποταγή.

Σημαντική για το τελικό αποτέλεσμα είναι και η εικονογράφηση της κας Άννας Μανθάτη, η οποία επιλέγει συνειδητά τη λιτότητα. Με απλές γραμμές και επαναλαμβανόμενα μοτίβα, δεν εξαντλείται στην εικονοποίηση της αφήγησης, αλλά ζητά από το παιδί να σταθεί, να παρατηρήσει, να αποκρυπτογραφήσει. Ορισμένα στοιχεία μοιάζουν να επιστρέφουν από σελίδα σε σελίδα όχι μόνο ως αισθητικές επιλογές, αλλά ως σύμβολα που καλούν σε εσωτερική ανάγνωση. Έτσι, η εικόνα γίνεται ένας ακόμη αφηγηματικός χώρος, όπου η μνήμη και το συναίσθημα δεν δηλώνονται πάντα άμεσα, αλλά υποβάλλονται με λεπτότητα.

Το «Μια πόλη, μια νίκη» είναι ένα βιβλίο που αξίζει να βρει θέση όχι μόνο στη βιβλιοθήκη των παιδιών, αλλά και στα χέρια γονιών και εκπαιδευτικών που αναζητούν τρόπους να μιλήσουν για την Ιστορία με ουσία, ευαισθησία και λογοτεχνική ποιότητα. Γιατί, στο τέλος, η Ιστορία όταν λέγεται με αλήθεια και τρυφερότητα δεν τρομάζει το παιδί αλλά το διαμορφώνει.

Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου έγινε στο Μεσολόγγι όπου τη θεατρική αφήγηση έκανε ο ηθοποιός Γεράσιμος Γεννατάς.