«Στρατηγική χάους του Ιράν στη Μέση Ανατολή» – Οι ειδικοί μιλούν στο ΕΡΤnews και αναλύουν όλα τα πιθανά σενάρια

Την εκτίμηση ότι το Ιράν «αντιλαμβάνεται πολύ καλά ότι δεν πρόκειται να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο» διατύπωσε ο πρώην υπουργός, βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Άγγελος Συρίγος, μιλώντας στο ΕΡΤnews, περιγράφοντας μια σύγκρουση με αβέβαιη διάρκεια και σοβαρές γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις.

«Στρατηγική χάους» από την Τεχεράνη

Όπως ανέφερε, η Τεχεράνη ακολουθεί «μια στρατηγική χάους για την ευρύτερη περιοχή», επιδιώκοντας να πιέσει έμμεσα τις ΗΠΑ μέσω των περιφερειακών κρατών.

Έφερε ως παράδειγμα το Ντουμπάι, το οποίο τα τελευταία 15 χρόνια είχε αναδειχθεί σε «καταναλωτικό και τουριστικό παράδεισο». «Όλη αυτή η εικόνα πλήττεται αυτή τη στιγμή από τις εξελίξεις και από τα χτυπήματα του Ιράν», σημείωσε, εκτιμώντας ότι το Ιράν ελπίζει οι χώρες της περιοχής να στραφούν προς τον Αμερικανό πρόεδρο ζητώντας παύση των επιθέσεων.

Κατά τον ίδιο, ακόμη και αν δεν μπορεί να επικρατήσει στρατιωτικά, η Τεχεράνη θα μπορούσε να επικαλεστεί νίκη «εάν κατορθώσει, παρά τις επιθέσεις, να εμφανιστεί στο τέλος του πολέμου όρθια».

Η στρατηγική του Ισραήλ και η αεροπορική κυριαρχία

Αναφερόμενος στο Ισραήλ, ο κ. Συρίγος υποστήριξε ότι επιδιώκει να εξαλείψει «τον κύριο αντίπαλό του από τη Μέση Ανατολή», έχοντας προηγουμένως αποδυναμώσει συμμάχους του Ιράν, όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ, ο Άσαντ κλπ

Όπως είπε, το Ισραήλ –σε συνεργασία με τις ΗΠΑ– «κυριαρχεί πάνω από τον εναέριο χώρο του Ιράν», σημειώνοντας ότι η ιρανική πλευρά δεν διαθέτει αξιόλογη αεροπορική δύναμη, αλλά βασίζεται σε βαλλιστικούς πυραύλους και drones.

Επισήμανε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις πλήττουν συστηματικά στρατιωτικούς στόχους στο δυτικό και κεντρικό Ιράν, ακολουθώντας πρακτική παρόμοια με εκείνη που εφαρμόστηκε στη Συρία μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ. Ωστόσο, υπογράμμισε τις γεωμορφολογικές ιδιαιτερότητες του Ιράν, κάνοντας λόγο για ορεινό ανάγλυφο που ευνοεί την απόκρυψη οπλικών συστημάτων.

Σενάρια αλλαγής ηγεσίας

Σε ό,τι αφορά το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος, ο κ. Συρίγος εκτίμησε ότι δεν είναι πιθανή η αποστολή χερσαίων δυνάμεων από ΗΠΑ ή Ισραήλ. Όπως ανέφερε, ελλείψει οργανωμένης αντιπολίτευσης στο Ιράν, η αλλαγή θα μπορούσε να προέλθει «μέσα από το ίδιο το καθεστώς».

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, υπάρχουν δύο ενδεχόμενα: είτε μια στροφή προς πολιτικοποίηση του Ιράν και απομάκρυνση από το θεοκρατικό μοντέλο, είτε ανάδειξη σκληροπυρηνικών δυνάμεων, με τους Φρουρούς της Επανάστασης να αποτελούν «την πιο συγκροτημένη ομάδα» εντός του συστήματος εξουσίας.

Δεν απέκλεισε, δε, το ενδεχόμενο παρατεταμένης εσωτερικής αναταραχής, παραπέμποντας σε προηγούμενες περιπτώσεις όπως η Συρία, το Ιράκ και η Λιβύη.

Διάρκεια του πολέμου και αποθέματα πυραύλων

Απαντώντας στο ερώτημα για τη διάρκεια της σύγκρουσης, σημείωσε ότι πρόκειται για αεροπορικό πόλεμο, χωρίς – τουλάχιστον προς το παρόν – χερσαίες επιχειρήσεις. «Ο πόλεμος θα κρατήσει όσο οι δύο πλευρές έχουν όπλα να εξαπολύουν η μία στην άλλη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Εκτίμησε ότι το Ιράν διέθετε περί τους 2.000 πυραύλους, εκ των οποίων έχει εκτοξεύσει τουλάχιστον το ένα τέταρτο, θέτοντας ως κρίσιμο ερώτημα αν έχουν καταστραφεί βάσεις εκτόξευσης.

Κίνδυνος για τα Στενά του Ορμούζ και τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ενδεχόμενο πλήγματος στα Στενά του Ορμούζ ή σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της περιοχής. Όπως σημείωσε, ενδεχόμενη ναρκοθέτηση των Στενών θα μπορούσε να τα κρατήσει κλειστά για δύο έως τρεις μήνες, έως ότου δημιουργηθούν ασφαλείς δίαυλοι. Αντίθετα, χτυπήματα σε εγκαταστάσεις παραγωγής ή μεταφόρτωσης πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα διάρκειας «6, 8 ή και 10 μηνών», με άμεσες επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας.

Οι οικονομικές επιπτώσεις

Κλείνοντας, ο κ. Συρίγος επισήμανε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία δεν εξαρτάται άμεσα από ιρανικό πετρέλαιο ή φυσικό αέριο, σε αντίθεση με χώρες της Ανατολικής Ασίας, όπως η Κίνα, η Κορέα και η Ιαπωνία.

Τη γεωγραφική έκταση των πολεμικών επιχειρήσεων που πλέον έχει διευρυνθεί σημαντικά, υπογράμμισε ο διεθνολόγος, Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή NEWSROOM.

Τα όσα σημειώθηκαν στην Κύπρο ανέδειξαν τη σοβαρότητα της κατάστασης, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η απόφαση της Ελλάδας να αποστείλει συστοιχία Patriot στην Κάρπαθο, με τον κ. Δεσποτόπουλο να την σημειώνει το στρατηγικό της αποτύπωμα, καθώς συγκαταλέγεται στα νησιά που η Τουρκία έχει κατά καιρούς θέσει στο ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης.

Πιο αναλυτικά, ο κ. Δεσποτόπουλος, σημείωσε πως η Αθήνα, αξιοποιώντας τη συγκυρία, ενισχύει περαιτέρω την αμυντική της θωράκιση, τόσο για την προστασία της ίδιας της επικράτειας όσο και στο πλαίσιο της ηθικής και επιχειρησιακής της υποχρέωσης έναντι της Κύπρου και της Κρήτης.

Σε ό,τι αφορά τη γενικότερη εικόνα, το Ισραήλ στοχεύει ξεκάθαρα τη Χεζμπολάχ, η οποία θεωρείται κρίσιμος παράγοντας λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας και της επιχειρησιακής της δυνατότητας. Ένα πλήγμα από τον Λίβανο απαιτεί ελάχιστο χρόνο αντίδρασης, σε αντίθεση με μια εκτόξευση από το Ιράν που μπορεί να εντοπιστεί πολύ νωρίτερα. Αυτό εξηγεί γιατί δίνεται έμφαση στην αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ.

Ταυτόχρονα, ο κ. Δεσποτόπουλος υπογράμμισε πως μια μεγάλης κλίμακας χερσαία επιχείρηση στο ιρανικό έδαφος θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη. Το Ιράν διαθέτει σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, ιδίως στον τομέα των βαλλιστικών πυραύλων, ενώ η γεωμορφολογία του εδάφους με τους εκτεταμένους ορεινούς όγκους καθιστά μια τέτοια επιχείρηση περίπλοκη, χρονοβόρα και με υψηλό κόστος σε απώλειες. Η εκτίμηση είναι ότι, αν υπάρξουν χερσαίες επιχειρήσεις, θα περιοριστούν κυρίως στον Λίβανο και όχι στο Ιράν.

Την άποψη πως βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουμε φτάσει στη φάση της αποκλιμάκωσης, διατύπωσε ο διδάκτωρ Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αφεντούλης Λαγγίδης, μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ.

Σύμφωνα με τον καθηγητή η τρέχουσα φάση του πολέμου επικεντρώνεται σε στρατηγικούς στόχους υψηλής σημασίας. Οι επιχειρήσεις στοχεύουν:

• Συστήματα επικοινωνιών, ώστε να περιοριστεί η δυνατότητα συντονισμού στρατιωτικών ενεργειών από την ιρανική ηγεσία.
• Το πυραυλικό δυναμικό και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, προκειμένου να μειωθεί η ικανότητα επίθεσης της Τεχεράνης.
• Την προστασία κρίσιμων υποδομών και ανθρώπινου δυναμικού σε Ισραήλ και χώρες του Κόλπου.

Οι κινήσεις αυτές, πέρα από στρατιωτική σημασία, στοχεύουν και στην ανακούφιση του αισθήματος ασφάλειας του κοινού, καθώς οι πληροφορίες που μεταδίδονται, πραγματικές ή όχι, δημιουργούν την αίσθηση ότι η επιχείρηση συνεχίζεται με ελεγχόμενο τρόπο.

Στο πλαίσιο αυτό λειτουργεί και ο λεγόμενος υβριδικός πόλεμος, ο οποίος περιλαμβάνει επικοινωνιακές και ψυχολογικές επιχειρήσεις, με στόχο να μεταδοθεί η εντύπωση ότι η στρατιωτική δράση είναι σε εξέλιξη, αλλά παράλληλα προετοιμάζεται και το έδαφος για σταδιακή αποκλιμάκωση.