Πέντε κρίσιμα ζητήματα αναμένεται να καθορίσουν τον νέο σχεδιασμό του ΝΑΤΟ για την αντιμετώπιση της Ρωσίας, καθώς οι 32 χώρες της Συμμαχίας ξεκινούν συζητήσεις για τις στρατιωτικές δυνάμεις, τα οπλικά συστήματα και τις επιχειρησιακές δυνατότητες που θα πρέπει να διαθέτουν έως το 2029.
Όπως αναφέρει δημοσίευμα του Politico, οι συνομιλίες πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι ανησυχίες για το ενδεχόμενο μελλοντικής στρατιωτικής σύγκρουσης με τη Ρωσία, ενώ η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει σημαντική μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη.
Οι διαπραγματεύσεις θα δοκιμάσουν την προθυμία των κρατών-μελών να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, την ικανότητα της Ευρώπης να καλύψει κενά που ενδέχεται να αφήσουν οι ΗΠΑ και το κατά πόσο η Συμμαχία θα προσαρμόσει το δόγμα της στις τεχνολογικές αλλαγές που αναδεικνύει ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η διαδικασία εντάσσεται στον Μηχανισμό Αμυντικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ (NATO Defence Planning Process – NDPP), μέσω του οποίου καθορίζονται οι απαιτούμενες στρατιωτικές δυνατότητες και οι υποχρεώσεις των κρατών-μελών. Πρώτο βήμα είναι η διαμόρφωση της πολιτικής κατεύθυνσης που θα καθορίσει τους νέους στόχους.
Ο Γάλλος ναύαρχος Πιερ Βαντιέ, ανώτατος συμμαχικός διοικητής Μετασχηματισμού του ΝΑΤΟ, περιέγραψε τη φιλοδοξία της διαδικασίας ως έναν κύκλο ουσιαστικού μετασχηματισμού και όχι απλώς επανάληψης των υφιστάμενων σχεδίων.
1. Πόσο φιλόδοξος θα είναι ο νέος στρατιωτικός σχεδιασμός;
Το πρώτο μεγάλο ερώτημα αφορά το μέγεθος των στρατιωτικών δυνάμεων και των δυνατοτήτων που θα δεσμευτούν για την άμυνα της Συμμαχίας.
Μέχρι σήμερα, πέρα από τις δυνάμεις που απαιτούνται για μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι σύμμαχοι έχουν συμφωνήσει να διατηρούν επιπλέον 18 ταξιαρχίες, καθεμία από τις οποίες αριθμεί περίπου 5.000 στρατιώτες. Οι δυνάμεις αυτές προορίζονταν για μικρότερες αποστολές διαχείρισης κρίσεων εκτός της επικράτειας του ΝΑΤΟ, όπως εκείνες στο Αφγανιστάν και στο Κόσοβο.
Η πίεση των ΗΠΑ για μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης ασφάλειας στους Ευρωπαίους συμμάχους ενδέχεται να οδηγήσει σε επανεξέταση αυτών των απαιτήσεων, ακόμη και σε περιορισμό ή κατάργηση των προβλέψεων για μικρότερες επιχειρήσεις.
Στο τραπέζι θα βρεθεί επίσης το ενδεχόμενο επιτάχυνσης του ίδιου του αμυντικού σχεδιασμού, ώστε να ανταποκρίνεται ταχύτερα στις εξελίξεις στο πεδίο της μάχης, από την τεχνητή νοημοσύνη έως τα επίγεια ρομποτικά συστήματα.
Παράλληλα, θα εξεταστεί η συμβατική στρατιωτική υποστήριξη προς τις πυρηνικές δυνάμεις της Συμμαχίας, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ, με συμβατικές δυνάμεις, αεροσκάφη και άλλα μέσα.
2. Πώς θα καλυφθεί το κενό από μια πιθανή αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων;
Το δεύτερο και ίσως δυσκολότερο ζήτημα αφορά την πιθανή μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη και τις δυνατότητες που θα χρειαστεί να αναπτύξουν οι Ευρωπαίοι για να καλύψουν τα κενά.
Το Πεντάγωνο αναμένεται να ολοκληρώσει τον σχετικό επανέλεγχο των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη τον Δεκέμβριο, ενώ οι διαπραγματεύσεις του ΝΑΤΟ θα βρίσκονται σε εξέλιξη. Αυτό προκαλεί ανησυχία ότι οι συνομιλίες μπορεί να καθυστερήσουν ή να χρειαστεί να προσαρμοστούν σε νέες αποφάσεις της Ουάσιγκτον.
Οι σύμμαχοι ανησυχούν ιδιαίτερα για ενδεχόμενη απόσυρση μέσων που είναι δύσκολο να αντικατασταθούν, όπως τα βαρέα μεταγωγικά αεροσκάφη, τα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς και τα συστήματα συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης.
Η αλλαγή θα ανατρέψει μια βασική παραδοχή του προηγούμενου σχεδιασμού: όταν οι ευρωπαϊκές χώρες δεν διέθεταν όλες τις απαιτούμενες δυνατότητες, οι ΗΠΑ μπορούσαν να καλύψουν το έλλειμμα. Αυτό, όπως επισημαίνει ο Καμίλ Γκραν, επικεφαλής της ευρωπαϊκής ένωσης αμυντικών βιομηχανιών ASD και πρώην ανώτατο στέλεχος του ΝΑΤΟ, δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένο.
Μία από τις προτάσεις που συζητούνται είναι η μετάβαση από την απαίτηση για συγκεκριμένα οπλικά συστήματα σε στόχους επιχειρησιακού αποτελέσματος. Αντί, για παράδειγμα, να απαιτείται η προμήθεια συγκεκριμένου τύπου πυραύλων, θα μπορούσε να τίθεται ως στόχος η δυνατότητα εξουδετέρωσης ρωσικών κέντρων διοίκησης.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ευρωπαϊκές χώρες θα αποκτούσαν μεγαλύτερη ευελιξία, αξιοποιώντας και φθηνότερες εναλλακτικές λύσεις αντί αμερικανικών συστημάτων, όπως οι πύραυλοι κρουζ Tomahawk.
3. Οι διαφορετικές απειλές και οι γεωγραφικές διαφωνίες στο εσωτερικό της Συμμαχίας
Η αυξημένη έμφαση στη Ρωσία ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις από χώρες που θεωρούν ότι οι απειλές στη νότια και νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ δεν λαμβάνουν την απαιτούμενη προσοχή.
Επισήμως, η Συμμαχία ακολουθεί μια προσέγγιση ασφάλειας 360 μοιρών, η οποία προβλέπει ότι πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει κινδύνους από κάθε κατεύθυνση. Στην πράξη, ωστόσο, το επίκεντρο έχει μετατοπιστεί προς την ανατολική Ευρώπη μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ενώ τον τελευταίο χρόνο ενισχύθηκε και η έμφαση στην Αρκτική, με τη δημιουργία σχετικής αποστολής.
Ορισμένοι σύμμαχοι ζητούν τώρα μεγαλύτερη προσοχή στις απειλές στον νότο, όπως η παρουσία Ρώσων μισθοφόρων στη Λιβύη, η πιθανότητα εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών και η αυξημένη δραστηριότητα υποβρυχίων.
Στις ανησυχίες αυτές προστίθενται οι επιθέσεις με drones εναντίον πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα, κοντά στις ακτές της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας.
Οι διαφορετικές προτεραιότητες ενδέχεται να δυσκολέψουν τη συμφωνία για την κατανομή των στρατιωτικών πόρων. Όπως ανέφερε διπλωμάτης του ΝΑΤΟ στο Politico, υπάρχει η άποψη ότι η Συμμαχία δίνει υπερβολικά μεγάλη έμφαση στον βορρά και χρειάζεται να επανεξετάσει τις ισορροπίες της.
4. Περισσότερα drones ή περισσότερα άρματα μάχης;
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο των μη επανδρωμένων συστημάτων, ανοίγοντας μια δύσκολη συζήτηση για το πώς πρέπει να διαμορφωθεί το οπλοστάσιο του ΝΑΤΟ: με μεγαλύτερη επένδυση σε drones και αυτόνομα συστήματα ή με παράλληλη ενίσχυση των παραδοσιακών μέσων, όπως τα άρματα μάχης και το πυροβολικό.
Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ανακοινώσει σχέδια για την ενίσχυση των μη επανδρωμένων δυνατοτήτων τους. Το Ηνωμένο Βασίλειο προωθεί έναν υβριδικό στόλο που θα περιλαμβάνει αυτόνομα υποβρύχια οχήματα, η Γαλλία έχει προβλέψει περίπου 8,4 δισ. ευρώ για drones και περιφερόμενα πυρομαχικά, ενώ η Γερμανία σχεδιάζει να συγκροτήσει το πρώτο εξειδικευμένο σύνταγμα drones το 2027.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η δυσκολία των ευρωπαϊκών χωρών να στρατολογήσουν επαρκή αριθμό στρατιωτών. Οι γηράσκουσες κοινωνίες και οι ελλείψεις προσωπικού ενισχύουν το ενδιαφέρον για συστήματα που μπορούν να εκτελούν αποστολές με μικρότερη ανθρώπινη συμμετοχή.
Ωστόσο, η πρόκληση δεν αφορά μόνο την προμήθεια νέων τεχνολογιών, αλλά και την ικανότητα παραγωγής τους σε μεγάλη κλίμακα, χωρίς να εκτροχιαστούν οι αμυντικοί προϋπολογισμοί.
Ο Βαντιέ ανέφερε ότι η Ρωσία παράγει περίπου 9 εκατομμύρια drones ετησίως, αριθμός που, σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτεί μια ριζική προσπάθεια από τη Συμμαχία. Μεταξύ των ιδεών που εξετάζονται είναι και μοντέλα συνεχούς αναβάθμισης του εξοπλισμού, ώστε τα οπλικά συστήματα να μην καθίστανται γρήγορα παρωχημένα.
5. Τα διδάγματα από την Ουκρανία και τα όρια της μεταφοράς τους στο ΝΑΤΟ
Η πέμπτη μεγάλη συζήτηση αφορά το πώς θα αξιοποιήσει η Συμμαχία την πολεμική εμπειρία της Ουκρανίας, η οποία έχει αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες σε drones αέρος, ξηράς και θάλασσας, στην αεράμυνα, στους πυραύλους και στη διαχείριση δεδομένων στο πεδίο της μάχης.
Το ουκρανικό σύστημα Delta, που υποστηρίζει την επιχειρησιακή εικόνα και τον συντονισμό των δυνάμεων, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα τεχνολογίας που έχει εξελιχθεί μέσα από τις πραγματικές ανάγκες του πολέμου.
Αρκετά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ υποστηρίζουν στενότερη στρατιωτική και βιομηχανική συνεργασία με την Ουκρανία, ώστε να αξιοποιηθούν οι εμπειρίες της και να επιταχυνθεί η ανάπτυξη νέων συστημάτων.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια σημαντική επιφύλαξη: ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν ταυτίζεται με τον τρόπο που σχεδιάζει το ΝΑΤΟ να διεξάγει μια μεγάλης κλίμακας σύγκρουση. Το συμμαχικό δόγμα δίνει έμφαση στην ταχεία κίνηση δυνάμεων, στην αεροπορική υπεροχή και στα πλήγματα ακριβείας από απόσταση.
Ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής του ΝΑΤΟ, Αμερικανός στρατηγός Άλεξους Γκρίνκεβιτς, δήλωσε πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι η Συμμαχία πρέπει να αντλήσει τα σημαντικά διδάγματα της σύγκρουσης, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι δεν επιθυμεί να πολεμήσει με τον ίδιο τρόπο.
Η πρόκληση, επομένως, είναι να ενσωματωθούν οι τεχνολογικές και επιχειρησιακές καινοτομίες της Ουκρανίας χωρίς να θεωρηθεί ότι κάθε στοιχείο του συγκεκριμένου πολέμου μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο στον σχεδιασμό του ΝΑΤΟ.
Το μεγάλο στοίχημα έως το 2029
Οι πέντε αυτές διαπραγματεύσεις αποτυπώνουν το εύρος της αλλαγής που καλείται να διαχειριστεί η Συμμαχία: από το μέγεθος των στρατιωτικών δυνάμεων και την κάλυψη των αμερικανικών κενών μέχρι την επιλογή τεχνολογιών, την κατανομή των πόρων και την ισορροπία μεταξύ των διαφορετικών γεωγραφικών απειλών.
Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο τα 32 κράτη-μέλη θα συμφωνήσουν όχι μόνο στους στόχους, αλλά και στο ποιος θα αναλάβει να τους χρηματοδοτήσει και να τους υλοποιήσει.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
