Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσπαθούν εσπευσμένα να καταλήξουν σε μια συμφωνία για το μέλλον της Γροιλανδίας, η οποία θα επιτρέψει στον Ντόναλντ Τραμπ να παρουσιάσει μια πολιτική «νίκη», χωρίς όμως να καταρρεύσει η συμμαχία που αποτελεί τον πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Οι συζητήσεις εντάθηκαν μετά τις ανανεωμένες δηλώσεις του Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «χρειάζονται» τη Γροιλανδία και ότι δεν αποκλείει ακόμη και την απόκτησή της με τη χρήση βίας. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε, μετά από συνάντηση με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ότι «πάντα καταλήγουμε σε ένα κοινό συμπέρασμα» με την Ουάσινγκτον, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες για τη Γροιλανδία «ενθαρρυντικές». Παράλληλα, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε την ελπίδα ότι θα βρεθεί «μια αμοιβαία αποδεκτή λύση» εντός του ΝΑΤΟ.
Η «τέχνη της συμφωνίας»
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Γροιλανδίας και της Δανίας αναμένεται να συναντηθούν την Τετάρτη στον Λευκό Οίκο με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και τον Μάρκο Ρούμπιο, επιδιώκοντας – σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη – «μια ειλικρινή συζήτηση με την αμερικανική διοίκηση».
Ένας από τους διπλωμάτες περιέγραψε ένα πιθανό τελικό σενάριο ως μια συμφωνία που θα μπορούσε να παρουσιαστεί από τον Τραμπ ως επιτυχία στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει αυξημένες ευρωπαϊκές επενδύσεις στην ασφάλεια της Αρκτικής, καθώς και δεσμεύσεις που θα επιτρέπουν στις ΗΠΑ να επωφεληθούν οικονομικά από τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας, όπως μεταδίδει το Politico.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, ο Τραμπ ενδιαφέρεται πρωτίστως να αποσπάσει μια «νίκη» στο ζήτημα της Γροιλανδίας. «Αν μπορείς να επανασυσκευάσεις έξυπνα την ασφάλεια της Αρκτικής, να τη συνδυάσεις με κρίσιμα ορυκτά και να βάλεις έναν μεγάλο φιόγκο από πάνω, υπάρχει πιθανότητα να το δεχτεί», ανέφερε, σημειώνοντας ότι παρόμοια τακτική ακολουθήθηκε και στο παρελθόν, όπως όταν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ.
Στο πεδίο της άμυνας, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε προετοίμασε το έδαφος για μια τέτοια συμφωνία, δηλώνοντας ότι τα κράτη-μέλη συζητούν τρόπους ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική. Αν και τα επόμενα βήματα παραμένουν ασαφή, η αύξηση των επενδύσεων από ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ θεωρείται πιθανό σενάριο που ευθυγραμμίζεται με την πάγια απαίτηση του Τραμπ να αναλάβει η Ευρώπη μεγαλύτερο βάρος για την άμυνά της.
Ορυκτός πλούτος και γεωπολιτικά κίνητρα
Πιο θολή παραμένει η εικόνα όσον αφορά την εξόρυξη ορυκτών. Ένα ενδεχόμενο είναι μια συμφωνία που θα εγγυάται στις ΗΠΑ μερίδιο από τα κέρδη της εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ. Ωστόσο, η ικανότητα εξόρυξης στη Γροιλανδία είναι προς το παρόν περιορισμένη. Η Δανία αναζητεί εδώ και χρόνια επενδύσεις για μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, καθώς οι αγορές προτιμούν φθηνότερες πρώτες ύλες από άλλες περιοχές του κόσμου.
Η ΕΕ σχεδιάζει να υπερδιπλασιάσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της, συμπεριλαμβανομένων κονδυλίων για κρίσιμες πρώτες ύλες, κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει «δόλωμα» για μια συμφωνία συνεπένδυσης με τις ΗΠΑ.
Παρά ταύτα, διπλωμάτες επισημαίνουν ότι αν ο πραγματικός στόχος του Τραμπ είναι τα ορυκτά, η Δανία προσφέρει εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ τη δυνατότητα επενδύσεων στη Γροιλανδία – πρόταση που οι αμερικανικές κυβερνήσεις έχουν απορρίψει. Αντίστοιχα, αν το ενδιαφέρον του αφορά την Κίνα και τη Ρωσία, θα μπορούσε απλώς να ζητήσει την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.
Ένας τρίτος Ευρωπαίος διπλωμάτης εξέφρασε την άποψη ότι ο Τραμπ ίσως επιδιώκει απλώς να μείνει στην ιστορία. Όπως είπε, το σύνθημα «Make America Great Again» έχει αποκτήσει «γεωγραφική διάσταση», με τον Τραμπ να θέλει να καταγραφεί ως ο πρόεδρος που έκανε τις ΗΠΑ «μεγαλύτερες» και εδαφικά.
Η διάσωση του ΝΑΤΟ
Πάνω απ’ όλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν να αποφύγουν μια στρατιωτική σύγκρουση. Μια άμεση αμερικανική επέμβαση στη Γροιλανδία – έδαφος που ανήκει σε κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ – θα σήμαινε, όπως προειδοποιούν οι ηγέτες, το τέλος της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους χαρακτήρισε ένα τέτοιο σενάριο «πρωτοφανές στην ιστορία του ΝΑΤΟ», τονίζοντας ότι το Βερολίνο βρίσκεται σε συνομιλίες με την Κοπεγχάγη για τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά μέσα αντίδρασης.
Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι ενδέχεται οι ΗΠΑ να χρειαστεί να επιλέξουν ανάμεσα στον έλεγχο της Γροιλανδίας και στη διατήρηση του ΝΑΤΟ.
Παρότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι απορρίπτουν κατηγορηματικά την ιδέα «παράδοσης» της Γροιλανδίας, οι δηλώσεις τους αποκαλύπτουν τον βαθύ φόβο μιας άμεσης ρήξης με την Ουάσινγκτον. «Αυτό είναι σοβαρό – και η Ευρώπη φοβάται», δήλωσε ένας διπλωμάτης, ενώ άλλος χαρακτήρισε τη στιγμή «σεισμική», καθώς υποδηλώνει ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ανατρέψουν έναν αιώνα στενών σχέσεων.
Παρότι υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι μια στρατιωτική σύγκρουση είναι αδιανόητη, η αναζήτηση μιας διαπραγματευτικής λύσης αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Μέχρι πρόσφατα, οι Ευρωπαίοι απέφευγαν ακόμη και να καταρτίσουν σχέδια άμυνας της Γροιλανδίας, φοβούμενοι ότι κάτι τέτοιο θα ενίσχυε το ενδιαφέρον του Τραμπ.
Σήμερα, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούν να καταλάβουν ποια εργαλεία διαθέτουν απέναντι στην Ουάσινγκτον. «Οι συνηθισμένοι κανόνες δεν ισχύουν πια», ανέφερε πρώην Δανός βουλευτής. Όπως παραδέχονται διπλωμάτες, πρόκειται για τη μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – και δεν είναι βέβαιο πώς μπορεί να απαντήσει.
Τραμπ: Το ΝΑΤΟ γίνεται πολύ πιο ισχυρό αν πάρουμε τη Γροιλανδία, τίποτα λιγότερο δεν είναι αποδεκτό
Στο μεταξύ, λάδι στη φωτιά ρίχνουν οι νέες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να επαναφέρει με ιδιαίτερα σκληρό τόνο το ζήτημα του στρατηγικού ρόλου του νησιού στην ασφάλεια των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Σε δημόσιες τοποθετήσεις του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για την αμερικανική εθνική ασφάλεια, τονίζοντας ότι «οτιδήποτε λιγότερο από τον έλεγχό της είναι απαράδεκτο».
Σε νεότερη ανάρτηση στον λογαριασμό του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε:
«Οι ΗΠΑ χρειάζονται τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας. Είναι ζωτικής σημασίας για το Golden Dome που χτίζουμε. Το ΝΑΤΟ πρέπει να μας οδηγήσει στο να το αποκτήσουμε. Αν δεν το κάνουμε εμείς, θα το κάνουν η Ρωσία ή η Κίνα, και αυτό δεν πρόκειται να συμβεί! Από στρατιωτική άποψη, χωρίς την τεράστια δύναμη των ΗΠΑ, την οποία έχτισα κατά την πρώτη μου θητεία και τώρα την ανεβάζω σε ένα νέο και ακόμη υψηλότερο επίπεδο, το ΝΑΤΟ δεν θα ήταν μια αποτελεσματική αποτρεπτική δύναμη – Ούτε καν! Το ξέρουν αυτό, και το ξέρω και εγώ. Το ΝΑΤΟ γίνεται πολύ πιο ισχυρό και αποτελεσματικό με τη Γροιλανδία στα χέρια των ΗΠΑ. Οτιδήποτε λιγότερο από αυτό είναι απαράδεκτο.»
«Δεν είναι η στιγμή να παίξουμε με το δικαίωμά μας στην αυτοδιάθεση»
Από την πλευρά του, ο Γροιλανδός πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να μιλήσει η Γροιλανδία για ανεξαρτησία και να διακινδυνεύσει το δικαίωμά της στην αυτοδιάθεση, την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυριζόταν και πάλι ότι οι ΗΠΑ έχουν «ζωτική» ανάγκη το νησί αυτό της Αρκτικής για την ασφάλειά τους.
Σε συνέντευξή του στον γροιλανδικό Τύπο που δημοσιοποιήθηκε επίσης λίγες ώρες πριν από τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, ο Γροιλανδός πρωθυπουργός Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν υπογράμμισε πως «δεν έχει έρθει η στιγμή για να μιλήσουμε για ανεξαρτησία. Δεν είναι η στιγμή για να παίξουμε με το δικαίωμά μας στην αυτοδιάθεση, όταν μια άλλη χώρα λέει ότι θα μας προσαρτήσει».
«Αυτό δεν σημαίνει πως δεν θέλουμε τίποτα για το μέλλον. Τώρα όμως αποτελούμε μέρος της κοινότητας του βασιλείου και συμπαρατασσόμαστε μαζί του. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό σ’ αυτή τη σοβαρή κατάσταση», πρόσθεσε.
Ο επικεφαλής της γροιλανδικής κυβέρνησης εξέφρασε την ελπίδα ότι, με τη σημερινή συνάντηση στην Ουάσινγκτον, «θα μπορέσουμε στη συνέχεια να αποκαταστήσουμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες ένα διάλογο πιο ομαλό και με μεγαλύτερο σεβασμό».
Χθες, Τρίτη, ο Νίλσεν δήλωσε πως, αν θα έπρεπε να επιλέξει ανάμεσα στη Δανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Γροιλανδία θα επέλεγε τη Δανία.
«Αυτό θα είναι ένα μεγάλο πρόβλημα γι’ αυτόν», του απάντησε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να πάρει διά της βίας τον έλεγχο του νησιού της Αρκτικής, μέλους του ΝΑΤΟ.
«Πρέπει να πιστεύουμε ότι οι αρχές της παγκόσμιας τάξης δεν θα καταπατηθούν», δήλωσε ο Γροιλανδός ηγέτης. «Αν φθάσουμε να παίζουμε με τις θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας, θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα όχι μόνο στη Γροιλανδία, αλλά σ’ ολόκληρο τον κόσμο».
Αντιμέτωπος με τις αμερικανικές επικρίσεις, ο δανός υπουργός Άμυνας επιβεβαίωσε σήμερα ότι «ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία» της Δανίας στη Γροιλανδία και διεξάγει «συνεχή διάλογο» με το ΝΑΤΟ για να αυξηθεί η παρουσία της συμμαχίας στην Αρκτική.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
