Η Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (ITRE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου φιλοξένησε χθες, Δευτέρα 20 Απριλίου, έναν από τους πιο ουσιαστικούς διαλόγους της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου σε θέματα αμυντικής βιομηχανίας.
Ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος, Αντρίους Κουμπίλιους, κλήθηκε να παρουσιάσει τον απολογισμό της Επιτροπής στον τομέα άμυνας και διαστήματος, καθώς και δύο νέες νομοθετικές προτάσεις: το πρόγραμμα AGILE και τον νέο Κανονισμό για τον Οργανισμό Διαστημικών Υπηρεσιών (EUSPA). Ωστόσο, η συζήτηση δεν περιορίστηκε στο τεχνικό σκέλος, καθώς η αίθουσα δεν άργησε να στραφεί σε ερωτήματα πολιτικής λογοδοσίας και διαφάνειας.
Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες
Η γεωπολιτική πίεση και τα νέα εργαλεία
Ο Κουμπίλιους άνοιξε την τοποθέτησή του με αδρά νούμερα που δείχνουν το μέγεθος της πρόκλησης: η Ρωσία παράγει ετησίως 1.100 πυραύλους cruise έναντι 300 της ΕΕ, 900 βαλλιστικούς πυραύλους έναντι μηδέν, 4 εκατομμύρια βλήματα πυροβολικού έναντι 2 εκατομμυρίων, και 3.500 οχήματα πεζικού έναντι 500.
«Αν θέλουμε πραγματικά να αποτρέψουμε τη Ρωσία, πρέπει να ξεπεράσουμε την παραγωγή της», τόνισε ο Επίτροπος, προσθέτοντας ότι οι αμερικανικοί στρατηγικοί παράγοντες, από δορυφορικές επικοινωνίες μέχρι αεροπορικό ανεφοδιασμό, δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένοι για την άμυνα της Ευρώπης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Κουμπίλιους παρουσίασε το AGILE, ένα νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα που στοχεύει στην ταχεία ανάπτυξη καινοτόμων αμυντικών τεχνολογιών από ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις. Βασικό χαρακτηριστικό του είναι η ταχύτητα, αφού προβλέπει χρηματοδότηση σε τέσσερις μήνες από τη λήξη της πρόσκλησης, με έμφαση σε προϊόντα χαμηλού κόστους που μπορούν να παραχθούν σε κλίμακα για τις ανάγκες των ενόπλων δυνάμεων. Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός στο τρέχον ΠΔΠ ανέρχεται σε 115 εκατομμύρια ευρώ.
Αναφορικά με τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, ο Κουμπίλιους επανέλαβε τη θέση του για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF), που θα αποτελέσει το κυρίαρχο χρηματοδοτικό εργαλείο άμυνας και διαστήματος έως το 2035. Χαιρέτισε την πρόταση της Επιτροπής Προϋπολογισμού του ΕΚ για αύξηση κατά 30 δισεκατομμύρια ευρώ, επιμένοντας ότι «τα 131 δισεκατομμύρια είναι το απόλυτο κατώφλι» και ζητώντας από τους ευρωβουλευτές: «Καμία αποδυνάμωση, κανένας συμβιβασμός».
Οι σκιές: φουσκωμένες τιμές, διαφθορά και αμφίβολη επιλεξιμότητα
Την πιο πολιτικά φορτισμένη τοποθέτηση της συνεδρίασης επιφύλαξε ο Βέλγος ευρωβουλευτής Μαρκ Μποτένγκα, μέλος της Ομάδας της Αριστεράς (GUE/NGL) και εκπρόσωπος του Εργατικού Κόμματος Βελγίου (PVDA-PTB). Ο Μποτένγκα επέστησε την προσοχή στις καταγγελίες για αδιαφανείς πρακτικές αμυντικών εταιρειών (από φούσκωμα τιμών μέχρι σκάνδαλα διαφθοράς που αφορούν εταιρείες όπως οι Thales, Rheinmetall και Leonardo) και επέκρινε την Κομισιόν για αποτελεσματικούς ελέγχους..
Ο Μαρκ Μποτένγκα στράφηκε στη συνέχεια στο ζήτημα της επιλεξιμότητας εταιρειών υπό ξένο έλεγχο για ευρωπαϊκά αμυντικά κονδύλια. Αναφερόμενος ρητά στην ελληνική Intracom Defense, επισήμανε πως αν και η εταιρεία «ανήκει σχεδόν εξ ολοκλήρου σε μια ισραηλινή εταιρεία, την Israeli Aerospace Industries, είναι επίσημα ελληνική και έχει λάβει χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας». Και διερωτήθηκε αν εταιρείες αυτής της δομής «θα εξακολουθούσαν να είναι επιλέξιμες βάσει των νέων κριτηρίων επιλεξιμότητας».
Το νομικό κενό: τι επιτρέπει το ΕΤΑ και τι αλλάζει με το AGILE
Το ερώτημα του Μποτένγκα αγγίζει μια ουσιαστική ασυμμετρία μεταξύ των ισχυόντων και των νέων κανόνων. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (ΕΤΑ), που εγκαθιδρύθηκε με τον Κανονισμό ΕΕ 2021/697, επιτρέπει τη συμμετοχή εταιρειών με έδρα στην ΕΕ ακόμα και αν ελέγχονται από τρίτη χώρα, υπό την προϋπόθεση ότι το κράτος μέλος παρέχει εγγυήσεις ασφαλείας που διασφαλίζουν ότι η μητρική εταιρεία δεν θα παρεμβαίνει στη διαχείριση ευαίσθητων πληροφοριών.
Το νέο πρόγραμμα AGILE, όπως εξήγησε ο ίδιος ο Επίτροπος Κουμπίλιους στη συνεδρίαση, θεσπίζει αυστηρότερο πλαίσιο, αφού οι επιλέξιμες εταιρείες πρέπει να είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ, τη Νορβηγία ή την Ουκρανία, θα διενεργούνται τυχαίες αξιολογήσεις ιδιοκτησίας και ελέγχου, ενώ εταιρείες ιδιοκτησίας πολιτών επιλέξιμων χωρών που εδρεύουν αλλού θα κληθούν να μεταφερθούν εντός ΕΕ για να αποκτήσουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
Παρόμοια λογική ακολουθεί και το EDIP, ο νέος κανονισμός για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, καθώς ορίζει ότι τα εξαρτήματα προελεύσεως εκτός ΕΕ δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 35% του εκτιμώμενου κόστους του τελικού προϊόντος, ενώ οι δικαιούχοι πρέπει να λαμβάνουν αποφάσεις για τον σχεδιασμό χωρίς περιορισμούς από τρίτες χώρες.
Με άλλα λόγια, αυτό που ήταν επιτρεπτό υπό το ισχύον ΕΤΑ, εταιρεία υπό κυβερνητικό ισραηλινό έλεγχο να ηγείται ευρωπαϊκού αμυντικού προγράμματος 59 εκατομμυρίων ευρώ, θα ήταν πολύ δυσκολότερο να επαναληφθεί υπό το νέο νομοθετικό πλαίσιο. Η διαφορά δεν αφορά μόνο την Intracom, παράολόκληρο τον σχεδιασμό της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας.
«Έλεγχοι γίνονται, αλλά χρειάζονται περισσότεροι»
Ο Επίτροπος Κουμπίλιους δεν απέφυγε το θέμα. Δήλωσε ότι διενεργούνται τακτικοί έλεγχοι στη διαχείριση των επιχορηγήσεων και ότι η επιλεξιμότητα αποτελεί διαρκή υποχρέωση. «Πρόκειται για κανονισμούς που πρέπει να εφαρμοστούν και, όποια και αν είναι η περίπτωση ή η ιστορία, διερευνούμε με τον κατάλληλο τρόπο όλες τις πιθανές κακοδιαχειρίσεις», ανέφερε.
Επίσης, επισήμανε ότι «ο OLAF και το Ελεγκτικό Συνέδριο της ΕΕ αποτελούν θεσμικές εγγυήσεις», ενώ πρόσθεσε ότι «τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορούν να προσθέσουν σε αυτόν τον κανονισμό καλύτερες διατάξεις».
Ο Μαρκ Μποτένγκα, ωστόσο, δεν έμεινε ικανοποιημένος. Εκτίμησε ότι δεν έχουν διεξαχθεί επίσημοι έλεγχοι μέχρι στιγμής, υποστηρίζοντας ότι η επιστροφή της επιχορήγησης από μόνη της δεν αποτελεί επαρκή αποτρεπτικό μηχανισμό.
Έτσι, το ερώτημα που τέθηκε χτες στις Βρυξέλλες παραμένει ανοιχτό: αρκεί μια διμερής συμφωνία ασφαλείας για να διασφαλίσει ότι ευρωπαϊκά χρήματα δεν ωφελούν τελικά κυβερνήσεις και βιομηχανίες τρίτων χωρών;
Η απάντηση θα κριθεί στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις για το ECF και τον Κανονισμό AGILE.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
