Η Σουηδία βρίσκεται μπροστά σε νέα πολιτική περίοδο, μετά από μια εκ των πλέον αμφίρροπων εκλογικών αναμετρήσεων της των τελευταίων ετών. Η ολοκλήρωση της έδωσε τελικά 176 έδρες στο μπλοκ της μέχρι τώρα αντιπολίτευσης, υπό την ηγεσία των Σοσιαλδημοκρατών της Μαγκνταλένα Άντερσον, έναντι 173 στα τέσσερα κόμματα του επίσης μέχρι τώρα κυβερνητικού μπλοκ του Ουλφ Κρίστερσον. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός υπέβαλε την παραίτησή του, ανοίγοντας τον δρόμο για τις διαπραγματεύσεις σχηματισμού της νέας κυβέρνησης.
Η οριακή διαφορά, ωστόσο, δε σημαίνει ότι η επόμενη ημέρα είναι πολιτικά απλή. Η Μαγκνταλένα Άντερσον θα πρέπει να εξασφαλίσει τη στήριξη των κομμάτων που συγκροτούν το δικό της κοινοβουλευτικό μπλοκ, ενώ οι διαφορετικές θέσεις, κυρίως μεταξύ του Αριστερού και του Κεντρώου Κόμματος, κάνουν τις διαπραγματεύσεις σύνθετες. Κι αυτό παρότι οι σουηδικοί πολιτικοί θεσμοί είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένοι στη λειτουργία κυβερνήσεων μειοψηφίας, αν χρειαστεί. Ο λεγόμενος «αρνητικός κοινοβουλευτισμός» του συστήματος της Σουηδίας επιτρέπει την εκλογή πρωθυπουργού εφόσον ΔΕΝ συγκεντρωθούν 175 αρνητικές ψήφοι, ενώ η ισχυρή θέση των κοινοβουλευτικών επιτροπών και η παράδοση συμφωνιών μεταξύ κυβέρνησης και κομμάτων της αντιπολίτευσης διευκολύνουν μια διακυβέρνηση χωρίς απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πτώση του ακροδεξιού Κόμματος των Σουηδών Δημοκρατών. Ο πολιτικός χώρος, που το 2022 είχε φθάσει στο 20,5%, έπεσε στο 17,6% και από τη δεύτερη θέση πέρασε στην τρίτη. Πρόκειται για την πρώτη εκλογική υποχώρησή του από την είσοδό του στο Κοινοβούλιο το 2010, η οποία είναι επίσης πρώτη μεταξύ των ανερχόμενων μεγάλων ακροδεξιών κομμάτων στη σημερινή Ευρώπη.
Όμως, παράλληλα η τετραετής κοινοβουλευτική στήριξη της κυβέρνησης Κρίστερσον από τους Σουηδούς Δημοκράτες τους είχε ήδη επιτρέψει να επηρεάσουν σημαντικά την πολιτική ατζέντα, ιδιαίτερα στο μεταναστευτικό και την εγκληματικότητα. Έτσι, αρκετές από τις θέσεις τους έχουν πλέον ενσωματωθεί στον ευρύτερο πολιτικό διάλογο της χώρας.
Η εκλογική αναμέτρηση επαναφέρει ταυτόχρονα το ερώτημα για το τι απέμεινε από το περίφημο σουηδικό ή ευρύτερα “σκανδιναβικό οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο”. Η μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος ήδη στις αρχές της δεκαετίας του 1990 είχε εισάγει ένα σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης, μοναδικής τότε για χώρες της Δ. Ευρώπης, ενώ ακολούθησαν σημαντικές φιλελεύθερες αλλαγές στην οικονομία, στην εκπαίδευση και στην υγεία. Το αποτέλεσμα ήταν ένα υβριδικό μοντέλο, όπου στη σημερινή Σουηδία, η ισχυρή κοινωνική προστασία συνυπάρχει με εκτεταμένη παρουσία ιδιωτικών φορέων σε δημόσιες υπηρεσίες.
Το μεταναστευτικό αποτελεί έναν ακόμη βασικό άξονα της πολιτικής αλλαγής. Η Σουηδία, που επί δεκαετίες ήταν συνδεδεμένη με μια γενναιόδωρη πολιτική υποδοχής προσφύγων, έχει πλέον υιοθετήσει πολύ αυστηρότερη γραμμή. Η στροφή αυτή δεν αφορά μόνο τη δεξιά: αντίστοιχες αυστηρότερες θέσεις έχουν υιοθετήσει και οι Σοσιαλδημοκράτες.
Και υπάρχει, τέλος, μια βαθύτερη γεωπολιτική μεταμόρφωση. Η Σουηδία εγκατέλειψε την επί μακρόν στρατηγική της ουδετερότητας και εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ, ενώ η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησε σε μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών. Για το 2026 οι σουηδικές στρατιωτικές πιστώσεις ανέρχονται σε 175 δισ. Κορώνες (15,5 δισ. ευρώ), περίπου 2,8% του ΑΕΠ σύμφωνα με τον ορισμό του ΝΑΤΟ, ενώ η κυβέρνηση έχει θέσει στόχο περαιτέρω αύξησης. Παράλληλα, η σουηδική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία έχει μέχρι τώρα φτάσει συνολικά τις περίπου 128 δισ. Κορώνες (11.5 δισ. ευρώ), με άλλα 40 δισ. κορώνες να έχουν προβλεφθεί για το 2026 και επιπλέον 40 δισ. για το 2027.
Πώς αλλάζει, λοιπόν, η Σουηδία μετά τις εκλογές; Τι σημαίνει η οριακή κοινοβουλευτική ισορροπία, ποια θα είναι η τύχη της ατζέντας των Σουηδών Δημοκρατών, ποιο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο διαμορφώνεται και πόσο βαθιά είναι πλέον, εκτός από το πολιτικό της σύστημα και στην κοινωνία της η αλλαγή στις στρατηγικές επιλογές της χώρας;
Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα του 79ου podcast της σειράς «Διεθνής Ματιά», που δημιουργεί ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ERTNews Radio και το ΕRTecho. Καλεσμένοι για τις απαντήσεις κα τη σχετική ανάλυση είναι: -ο Δημήτρης Καρκαμάνης, πολιτικός επιστήμονας, και οικονομολόγος στη Σουηδία, πρώην πανεπιστημιακός και πρώην Senior Research Fellow στο Σουηδικό Εθνικό Ινστιτούτο Αμυντικών Ερευνών -ο Γιώργος Σιδεράς, οικονομολόγος, υποψήφιος διδάκτορας στις Κοινωνικοοικονομικές Σπουδές Τεχνολογίας στο Ratio Institute και στο Lund University της χώρας, πρώην συνεργάτης του Εμπορικού Επιμελητηρίου Στοκχόλμης και της Συνομοσπονδίας Σουηδικών Επιχειρήσεων.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
