Η τουριστική βιομηχανία βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μία από τις μεγαλύτερες μεταβάσεις της σύγχρονης ιστορίας της. Η κλιματική κρίση, οι ακραίες φυσικές καταστροφές, οι γεωπολιτικές αναταράξεις, η αυξανόμενη πίεση στις τοπικές κοινωνίες και η συζήτηση γύρω από τον υπερτουρισμό διαμορφώνουν ένα νέο διεθνές περιβάλλον, μέσα στο οποίο επίσης η Ελλάδα καλείται να επαναπροσδιορίσει το μοντέλο της τουριστικής της ανάπτυξης. Και το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσοι επισκέπτες θα έρθουν στη χώρα, αλλά με ποιους όρους, σε ποιες περιοχές, σε ποιες εποχές του χρόνου και με ποιο αποτύπωμα στην οικονομία, στο περιβάλλον και στην καθημερινότητα των κατοίκων.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο ελληνικός τουρισμός εξακολουθεί να καταγράφει ιστορικά υψηλές επιδόσεις, με περισσότερες από 30 εκατομμύρια αφίξεις και περίπου 119 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις ετησίως την περσινή χρονιά, ενώ τη φετινή αναμένεται περαιτέρω άνοδος. Παράλληλα, η συμβολή του στην ελληνική οικονομία παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, αντιπροσωπεύοντας άμεσα περίπου το 13% του ΑΕΠ, ποσοστό σημαντικά μεγαλύτερο από αυτό πολλών άλλων μεγάλων ευρωπαϊκών τουριστικών χωρών. Ωστόσο, πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς αναδεικνύονται και οι μεγάλες ανισορροπίες: περίπου το ένα τρίτο των αφίξεων και των διανυκτερεύσεων συγκεντρώνεται στα νησιά του Αιγαίου και στην Κρήτη, κυρίως κατά τους τρεις θερινούς μήνες, γεγονός που δημιουργεί έντονες πιέσεις στις υποδομές, στους φυσικούς πόρους και στις τοπικές κοινωνίες. Επίσης, η κατά κεφαλή τουριστική δαπάνη παραμένει σχετικά χαμηλή, δείχνοντας ότι η ποσότητα δεν μεταφράζεται επαρκώς σε οικονομικό αποτέλεσμα.
Την ίδια στιγμή, η κλιματική αλλαγή αρχίζει να μεταβάλλει σταδιακά και τον ίδιο τον τουριστικό χάρτη της Ευρώπης. Οι ολοένα συχνότεροι καύσωνες, οι εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές, οι παρατεταμένες ξηρασίες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν αποτελούν πλέον μόνο περιβαλλοντικές προκλήσεις, αλλά και παράγοντες που επηρεάζουν τις επιλογές εκατομμυρίων ταξιδιωτών. Η εμφάνιση του φαινομένου των λεγόμενων coolcations, δηλαδή των διακοπών σε πιο δροσερούς βόρειους προορισμούς, αποτυπώνει μια νέα τάση που ενισχύεται ιδιαίτερα στις περιοχές βόρεια του 55ου Παράλληλου, χωρίς όμως να σημαίνει ότι ο μεσογειακός τουρισμός χάνει απαραίτητα τη δυναμική του. Αντίθετα, φαίνεται να διαμορφώνεται μια νέα εποχική και γεωγραφική ανακατανομή της ζήτησης, με περισσότερους ταξιδιώτες να επιλέγουν την άνοιξη ή το φθινόπωρο αντί της κορύφωσης του καλοκαιριού.
Παράλληλα, ολοένα περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις και δημοφιλείς προορισμοί βρίσκονται αντιμέτωποι με το φαινόμενο του υπερτουρισμού. Η εικόνα των ατελείωτων ουρών σε μνημεία, των ασφυκτικά γεμάτων ιστορικών κέντρων, των υπερφορτωμένων συγκοινωνιών, των κατάμεστων παραλιών και των πιεσμένων υποδομών έχει γίνει πλέον καθημερινότητα σε πολλές περιοχές της Μεσογείου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η εκτόξευση του κόστους στέγασης, η μετατροπή ολόκληρων γειτονιών σε τουριστικές ζώνες και η αλλοίωση της φυσιογνωμίας πολλών πόλεων προκαλούν ολοένα ισχυρότερες κοινωνικές αντιδράσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Ισπανία, την Ιταλία και τη Γαλλία καταγράφονται πλέον μαζικές κινητοποιήσεις κατοίκων, ενώ πολλές κυβερνήσεις προχωρούν σε περιορισμούς για το Airbnb, στις αφίξεις κρουαζιερόπλοιων, ακόμη και στον αριθμό των επισκεπτών σε παραλίες και μνημεία.
Η Ελλάδα, αν και μέχρι σήμερα δεν έχει βιώσει αντίστοιχης έντασης κοινωνικές αντιδράσεις, βρίσκεται ήδη μπροστά στα ίδια διλήμματα. Η πρόσφατη μεγάλη πυρκαγιά στην Πάρο επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα όρια της τουριστικής ανάπτυξης σε ευαίσθητα νησιωτικά οικοσυστήματα, ενώ η αυξανόμενη εξάρτηση από ένα μοντέλο έντονα εποχικό και γεωγραφικά συγκεντρωμένο δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του. Μπορεί η χώρα να συνεχίσει να επιδιώκει διαρκώς περισσότερους επισκέπτες ή πρέπει να στραφεί σε ένα διαφορετικό μοντέλο, που θα δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα, στη βιωσιμότητα, στη γεωγραφική και χρονική διασπορά του τουρισμού και στην προστασία του φυσικού και πολιτιστικού της κεφαλαίου; Και ποια όρια χρειάζεται να τεθούν, ώστε ο τουρισμός να συνεχίσει να αποτελεί κινητήριο δύναμη της οικονομίας χωρίς να υπονομεύει την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την ελκυστικότητα των ίδιων των προορισμών;
Στο 74ο pod της σειράς “Διεθνής Ματιά”, με τίτλο «Τι αλλάζει για το τουριστικό μοντέλο της Ελλάδας και διεθνώς» συζητώνται αυτά τα κρίσιμα ζητήματα με καλεσμένο τον Πάρη Α. Τσάρτα, Ομ. Καθηγητή Τουριστικής Ανάπτυξης στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, έναν από τους σημαντικότερους ακαδημαϊκούς της χώρας στους τομείς των σπουδών του Τουρισμού και της Βιώσιμης Τουριστικής Ανάπτυξης και πρώην Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου (2010–2014).
Στη «Διεθνή Ματιά» κάθε βδομάδα δύο φορές (α’ ανάρτηση Σάββατα και Κυριακές στην ενότητα podcasts/ERTnews Radio), ανοίγει ένα παράθυρο ώστε να κοιτάμε από την Ελλάδα τον Κόσμο, αλλά για να επιστρέφουμε ξανά στη χώρα μας και τα δικά της ζητήματα μέσα από αυτό το γύρο και μια ευρύτερη σκοπιά. Σε κάθε podcast εξετάζεται ένα σημαντικό γεγονός, ένα φαινόμενο παγκόσμιας σημασίας, μια μεγάλη τάση από το χώρο της πολιτικής, των διεθνών σχέσεων, της οικονομίας, της οικολογίας, της επιστήμης και τεχνολογίας ή και του πολιτισμού, που επηρεάζει καθοριστικά και καθολικά τη ζωή, αλλά και την κατάσταση στη χώρα μας. Και κάθε φορά γίνεται με τη συμμετοχή ιδιαίτερα επιλεγμένων καλεσμένων, που είναι ειδικοί σε καθέναν από αυτούς τους τομείς.
Διεθνής Ματιά με τον Πολυδεύκη Παπαδόπουλο | 09.08.2026
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
