Στις μέρες μας η μεγαλύτερη χώρα σε πληθυσμό και το κυριότερο σε οικονομία στην ΕΕ και την ευρωζώνη Γερμανία βιώνει έναν πρωτοφανή πολιτικοκοινωνικό στροβιλισμό εξ αιτίας σειράς εκλογικών αποτελεσμάτων που αναδεικνύουν ως πρώτη δύναμη την AfD, αλλά και λόγω της κατάστασης της οικονομίας της. Ποιοι είναι οι λόγοι αυτή της εξέλιξης και μέχρι πού μπορεί να φτάσει ;
Ανάλυση του θέματος στη «Διεθνή Ματιά» που δημιουργεί ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ERTNews Radio και το ERTecho, με καλεσμένους τον Αλέξανδρο Κρητικό, Διευθυντή Ερευνών στο Γερμανικό Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών (DIW Berlin) και Καθηγητή Βιομηχανικών και Θεσμικών Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Πότσνταμ, και τον Γιώργο Παππά, ανταποκριτή στη Γερμανία της ΕΡΤ, του ΡΙΚ και των «Νέων» και επί χρόνια πρόεδρο της Ένωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου στο Βερολίνο.
Σε κάθε περίπτωση η Γερμανία βρίσκεται μπροστά σε μια από τις σοβαρότερες πολιτικές και οικονομικές δοκιμασίες της μεταπολεμικής ιστορίας της. Το εκλογικό αποτέλεσμα στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ δεν ήταν απλώς μια ακόμη περιφερειακή αναμέτρηση. Η ιστορική νίκη της AfD, με 43,8% των ψήφων και 39 έδρες σε σύνολο 83, την έφερε μόλις τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία και δημιούργησε για πρώτη φορά σοβαρά το ενδεχόμενο να κυβερνήσει σ’ ένα γερμανικό κρατίδιο η ακροδεξιά. Την ίδια στιγμή, το CDU του Φρίντριχ Μερτς και το οποίο ηγείτο μέχρι τώρα στην τοπική κυβέρνηση υπέστη βαριά ήττα, περιοριζόμενο στο 17,2%.
Το αποτέλεσμα προκάλεσε πολιτικό σοκ στο Βερολίνο, κάτι που δεν αλλάζει από τη διατήρηση των πρώτων θέσεων των Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών στην Κάτω Σαξονία, αλλά με απώλειες και άνοδο κι εκεί της “Εναλλακτικής για τη Γερμανία”. Όμως ένα το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον και πρακτικό: μπορεί να σχηματιστεί σταθερή κυβέρνηση στη Σαξονία-Άνχαλτ χωρίς τη συμμετοχή ή την ανοχή της AfD; Το αριστερό και κοινωνικά συντηρητικό κόμμα BSW (γνωστό ως Λίστα Βάγκενκνεχτ, που εξασφάλισε πέντε έδρες), βρίσκεται στο επίκεντρο των σεναρίων συνεργασιών, ενώ το λεγόμενο «Τείχος Προστασίας» απέναντι στην ακροδεξιά (Brandmauer) δοκιμάζεται στην πράξη.
Πώς φτάσαμε όμως μέχρι εδώ; Η εξήγηση δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην ιδιαίτερη ιστορική διαδρομή της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Τριάντα έξι χρόνια μετά την ενοποίηση, οι οικονομικές ανισότητες, η δημογραφική συρρίκνωση, η αίσθηση πολιτικής περιθωριοποίησης, αλλά και η δυσαρέσκεια για τη μετανάστευση, την ακρίβεια στις τιμές και ιδίως στην ενέργεια, καθώς και η γενικότερη κακή κατάσταση της γερμανικής οικονομίας εδώ και χρόνια συνθέτουν ένα πολύ ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό υπόβαθρο.
Η AfD έχει κατορθώσει να μετατρέψει αυτή τη δυσαρέσκεια σε εκλογική δυναμική, όχι μόνο στην ανατολική Γερμανία αλλά πλέον και σε εθνικό επίπεδο. Στην τελευταία μεγάλη δημοσκόπηση ARD-Deutschland TREND καταγράφεται πρώτη με 27%, έναντι 21% της CDU/CSU. Και η συνέχεια θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Στις 20 Σεπτεμβρίου ακολουθούν οι εκλογές στο Βερολίνο και στη Μεκλεμβουργία-Δυτική Πομερανία. Στη δεύτερη, η AfD εξακολουθεί να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, αν και η διαφορά από το SPD έχει περιοριστεί.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την πολιτική σταθερότητα της χώρας; Πόσο αντέχει η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς και πόσο αντέχει ο ίδιος ο καγκελάριος, ο οποίος αντιμετωπίζει πλέον αμφισβήτηση και μέσα στο ίδιο του το κόμμα;
Η πολιτική κρίση, άλλωστε, συναντά μια ήδη δύσκολη οικονομική πραγματικότητα. Η γερμανική οικονομία βρίσκεται επί χρόνια σε στασιμότητα, με τη βιομηχανία, και ιδιαίτερα την αυτοκινητοβιομηχανία, τη χημική βιομηχανία και τη μηχανουργία, να αντιμετωπίζουν έντονες πιέσεις. Οι υψηλές τιμές ενέργειας, η αλλαγή των διεθνών εμπορικών σχέσεων, ο ανταγωνισμός από την Κίνα, οι αδυναμίες στις υποδομές και η καθυστέρηση στην ψηφιακή και τεχνολογική μετάβαση έχουν κλονίσει το παραδοσιακό γερμανικό αναπτυξιακό μοντέλο. Οι εταιρικές πτωχεύσεις παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ η ίδια η γερμανική κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ενδείξεις βελτίωσης στην αγορά εργασίας.
Το ερώτημα, επομένως, είναι ευρύτερο: μπορεί η Γερμανία να επανιδρύσει το παραγωγικό της μοντέλο; Μπορεί η στροφή στις αμυντικές δαπάνες και στη βιομηχανία στρατιωτικού εξοπλισμού να αποτελέσει νέο αναπτυξιακό μοχλό ή απαιτείται μια πολύ βαθύτερη μεταρρύθμιση, με επενδύσεις στην καινοτομία, την τεχνητή νοημοσύνη και τις νέες τεχνολογίες;
Παράλληλα, η AfD δεν περιορίζει την ατζέντα της στο μεταναστευτικό. Θέτει υπό αμφισβήτηση πλευρές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τάσσεται υπέρ διαφορετικής σχέσης με τη Ρωσία και περιορισμού της στήριξης προς την Ουκρανία, ενώ αμφισβητεί ακόμη και τη συμμετοχή της Γερμανίας στο ευρώ. Η άνοδός της, συνεπώς, δεν αφορά μόνο το εσωτερικό πολιτικό σύστημα. Αφορά και τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης. Ετσι, βγαίνοντας από τα στενά σύνορα της χώρας, το σημαντικότερο ερώτημα είναι το εξής: σε ποιο βαθμό τα γερμανικά προβλήματα είναι πλέον και ευρωπαϊκά προβλήματα; Γιατί η πολιτική και οικονομική πορεία της μεγαλύτερης σε πληθυσμό και οικονομία χώρας της Ευρωπαϊκής Ενωσης επηρεάζει άμεσα την Ένωση ως σύνολο, φυσικά την Ευρωζώνη, αλλά και την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τη διεθνή θέση της Ευρώπης.
Διεθνής Ματιά με τον Πολυδεύκη Παπαδόπουλο | 12.09.2026
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
