Οι συνέπειες που έχουν δημιουργηθεί στις αγορές ενέργειας διεθνώς από το νέο πόλεμο στον Κόλπο και οι ρεαλιστικές προοπτικές είναι το θέμα που εξετάζεται και αναλύεται στο 41ο pod της σειράς «Διεθνής Ματιά» του ERTNews Radio, που δημιουργεί ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ERTecho.gr. Καλεσμένος για τη σχετική συζήτηση είναι ο Χαράλαμπος Έλληνας, Εμπειρογνώμων/Σύμβουλος διεθνών ενεργειακών εταιρειών, π. επικεφαλής της Κυπριακής Εταιρείας Υδρογονανθράκων( ΚΕΥ/CHC) και μέλος του Atlantic Council για ζητήματα ενέργειας.
Η κυριότερη άμεση διεθνοπολιτική συνέπεια που δημιουργεί ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο και η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν είναι σίγουρα το πως επηρεάζονται οι αγορές ενέργειας, διαμορφώνοντας ένα νέο, σύνθετο παγκόσμιο ενεργειακό παζλ. Μόνον στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι αρμόδιες υπηρεσίες εκτιμούν ότι εάν οι τιμές του πετρελαίου Brent παραμείνουν γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι και εκείνες του φυσικού αερίου διατηρηθούν επίσης στα σημερινά αυξημένα επίπεδα, ο πληθωρισμός στην Ευρώπη θα υπερβεί το 3%, η δε ανάπτυξη το 2026 θα υποχωρήσει κάτω από του ήδη ασθενούς 1,4%, το οποίο προβλεπόταν πριν τη νέα κρίση.
Η κατάσταση θυμίζει σε πολλούς το πετρελαϊκό σοκ του 1973, όμως οι μηχανισμοί της σημερινής κρίσης είναι διαφορετικοί. Τότε επρόκειτο για πολιτικό εμπάργκο των αραβικών χωρών του ΟΠΕΚ· σήμερα πρόκειται κυρίως για μια στρατιωτική και υλικοτεχνική κρίση που συνδέεται με τον περιορισμό της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς πετρελαίου.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τίθεται το κρίσιμο ζήτημα της τυχόν κλιμάκωσης μέσω επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι τώρα δηλώνουν ότι δεν στοχεύουν την πετρελαϊκή βιομηχανία του Ιράν, όμως το Ισραήλ έχει ήδη πλήξει ορισμένες εγκαταστάσεις, ενώ το στρατηγικό νησί Χαργκ –από όπου περνά περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου– παραμένει πιθανός στόχος, αν και προς το παρόν έχουν πληγεί μόνον οι στρατιωτικές υποδομές του. Αν όμως υπάρξει τελικά επίθεση στον εξοπλισμό εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου του Χάργκ, είναι βέβαιον πως θα προκληθούν αλυσιδωτά αντίποινα του Ιράν στις ενεργειακές εγκαταστάσεις των χωρών του Κόλπου ή ακόμη μεγαλύτερο μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ.
Μπροστά σε αυτή την αβεβαιότητα, οι δυτικές χώρες εξέτασαν την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Να σημειωθεί ότι τα κράτη του ΟΟΣΑ διαθέτουν αποθέματα που αντιστοιχούν σε περίπου τρεις μήνες εισαγωγών, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αποφάσισε τη διοχέτευση 412 εκατομμυρίων βαρελιών στην αγορά. Το ερώτημα όμως είναι πόσο αποτελεσματικό μπορεί να αποδειχθεί αυτό το μέτρο και εάν αποτελεί απλώς μια προσωρινή «βαλβίδα ασφαλείας» εφόσον η σύγκρουση παραταθεί.
Ταυτόχρονα, η ενεργειακή κρίση επανάφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Η κυβέρνηση Τραμπ προκειμένου να εκτονώσει την πίεση στις τιμές αποφάσισε την άρση των κυρώσεων για τουλάχιστον 30 μέρες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως, παρά τις πιέσεις από τις αγορές, επέμεινε ότι δεν πρόκειται να χαλαρώσει τις κυρώσεις στις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, θεωρώντας ότι ακόμη και μια προσωρινή επιστροφή στη ρωσική ενέργεια θα ήταν στρατηγικό λάθος. Η Μόσχα, από την πλευρά της, απειλεί ότι θα μπορούσε να διακόψει πλήρως τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη (που εξακολουθούν να ανέρχονται στο 12%-13% της κατανάλωσης) ακόμη νωρίτερα από τον προγραμματισμό της ΕΕ και ήδη αναζητά νέες αγορές, κυρίως στην Ασία.
Και όλα αυτά οδηγούν σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό ερώτημα που θέτουν ορισμένοι ειδικοί : μήπως ο πόλεμος στο Ιράν συνδέεται σε μεγάλο βαθμό και με τον έλεγχο της ροής ενέργειας προς την Κίνα; Σύμφωνα με την Τεχεράνη, αλλά και αρκετούς δυτικούς αναλυτές, η σύγκρουση αφορά όχι μόνο το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά και τον έλεγχο των πετρελαϊκών αποθεμάτων των δικών του, μα και όλης της περιοχής από τις ΗΠΑ, καθώς και τη διατήρηση της κυριαρχίας του δολαρίου στις αγορές εμπορευμάτων. Και μέσα σε αυτό το νέο σκηνικό, η Ρωσία έχει κάθε λόγο να ενισχύσει περαιτέρω τη στρατηγική ενεργειακή συνεργασία της με το Πεκίνο, μέσω νέων αγωγών όπως ο σχεδιαζόμενος Power of Siberia 2.
Τέλος, τίθεται το μεγάλο ερώτημα των προβλέψεων για τις τιμές της ενέργειας. Τελικά, αυτές, όπως υπογραμμίζει και ο κ. Ελληνας, θα εξαρτηθούν από πολλούς παράγοντες: τη διάρκεια του πολέμου, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές αλλά και το κόστος μεταφοράς πετρελαίου, καθώς τα ναύλα των δεξαμενόπλοιων έχουν ήδη εκτιναχθεί. Παρά τις ανησυχίες, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι εφόσον η διακοπή της τροφοδοσίας δεν παραμείνει επί μακρόν, η άνοδος των τιμών μπορεί να αποδειχθεί προσωρινή και να αποκλιμακωθεί μέσα στους επόμενους μήνες.
Σε κάθε περίπτωση, ο πόλεμος στον Κόλπο αναδεικνύει για άλλη μια φορά πόσο στενά συνδέονται γεωπολιτική, ενέργεια και παγκόσμια οικονομία και πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία του διεθνούς ενεργειακού συστήματος.
Στη «Διεθνή Ματιά» κάθε βδομάδα δύο φορές, ανοίγει ένα παράθυρο ώστε να κοιτάμε από την Ελλάδα τον Κόσμο, αλλά για να επιστρέφουμε ξανά στη χώρα μας και τα δικά της ζητήματα μέσα από αυτό το γύρο και μια ευρύτερη σκοπιά. Σε κάθε podcast εξετάζεται ένα σημαντικό γεγονός, ένα φαινόμενο παγκόσμιας σημασίας, μια μεγάλη τάση από το χώρο της πολιτικής, των διεθνών σχέσεων, της οικονομίας, της οικολογίας, της επιστήμης και τεχνολογίας ή και του πολιτισμού, που επηρεάζει καθοριστικά και καθολικά τη ζωή καθολικά, αλλά και την κατάσταση στη χώρα μας. Και κάθε φορά γίνεται με τη συμμετοχή ιδιαίτερα επιλεγμένων καλεσμένων, που είναι ειδικοί σε καθέναν από αυτούς τους τομείς.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
