Το διαφορετικό πολιτικό τοπίο που διαμορφώνεται στην Ιταλία, μετά το αρνητικό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος που πρότεινε η κυβέρνηση Μελόνι, είναι το θέμα που αναλύεται στο 47ο podcast της σειράς «Διεθνής Ματιά» που δημιουργεί ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ERTNews Radio και το ERTecho. Καλεσμένος για τη σχετική ανάλυση είναι ο Kρίστιαν Μαυρής, ανταποκριτής της ΕΡΤ στη Ρώμη. Μαζί του συζητούνται επίσης οι διεθνοπολιτικές μετακινήσεις της Μελόνι, η οποία παίρνει για πρώτη φορά αποστάσεις από τον Ντόναλντ Τραμπ και τις ΗΠΑ, εξαιτίας της αμερικανικής επίθεσης στον Ιράν, καθώς οι σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις που αρχίζει να αντιμετωπίζει η γειτονική χώρα λόγω της ενεργειακής κρίσης που δημιουργείται.
Οι επιπτώσεις στην πολιτική σκηνή
Σε κάθε περίπτωση η πολιτική σκηνή στην Ιταλία εισήλθε σε μια νέα, πιο ρευστή φάση, μετά το πρόσφατο δημοψήφισμα, το οποίο αποτέλεσε κρίσιμο τεστ για την κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι. Το περιεχόμενο της ψηφοφορίας μπορεί θεωρεί από μια πρώτη ματιά ως «τεχνικό» μια και αφορούσε συνταγματική μεταρρύθμιση για τρία ζητήματα του τρόπου λειτουργίας της Δικαιοσύνης: -τον πλήρη διαχωρισμό της καριέρας δικαστών και εισαγγελέων -τη διάσπαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου σε δύο σώματα -τη δημιουργία ενός νέου πειθαρχικού οργάνου για τους δικαστικούς, με επιλογή μελών μέσω κλήρωσης. Και η μεν κυβέρνηση υποστήριξε ότι οι αλλαγές αυτές θα ενίσχυαν τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης, καθώς και την αποσύνδεσή της από κομματικές αντιπαραθέσεις, η δε αντιπολίτευση προειδοποίησε για προσπάθεια υπονόμευσης της ανεξαρτησίας του δικαστικού συστήματος.
Η αντιπαράθεση γύρω από τη μεταρρύθμιση επανέφερε τη διαχρονική διαμάχη μεταξύ πολιτικής εξουσίας και δικαστικού σώματος στην Ιταλία. Αυτή ανάγεται ήδη από την εποχή του λεγόμενου «Mani Pulite», της επιχείρησης «Καθαρά χέρια» στις αρχές του ΄90, η οποία ανέτρεψε τότε το μεγαλύτερο μέρος του κομματικού συστήματος της χώρας. Και να σημειωθεί πως από εκείνη την εποχή έως σήμερα έχουν γίνει 13 επιχειρήσεις μεταρρύθμισης του ιταλικού δικαστικού συστήματος, ορισμένες με συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, άλλες με απλές νομοθετικές πράξεις και με τις περισσότερες να αποτυγχάνουν να προχωρήσουν.
Πάντως, η συζήτηση γρήγορα πολιτικοποιήθηκε κι αυτή τη φορά, μετατρέποντας το δημοψήφισμα σε μια έμμεση ψήφο εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση. Η εκστρατεία υπήρξε ιδιαίτερα πολωμένη, με την κυβέρνηση να καταγγέλλει «πολιτικοποιημένους δικαστές» και την αντιπολίτευση να μιλά για απόπειρα ελέγχου της Δικαιοσύνης.
Τελικά το αποτέλεσμα ήταν σαφές: με περίπου 54% κατά και 46% υπέρ οι ψηφοφόροι απέρριψαν τη μεταρρύθμιση και μάλιστα με υψηλή συμμετοχή, που έφτασε κοντά στο 60%. Το «όχι» επικράτησε σχεδόν σε όλη τη χώρα (στις 17 από τις 20 περιφέρειες της), ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις νεότερες ηλικίες, γεγονός που αποτυπώνει όχι μόνο θεσμικές επιφυλάξεις αλλά και μια ευρύτερη κοινωνική δυσαρέσκεια. Εν τέλει η ψήφος αυτή ερμηνεύεται ως πολιτικό πλήγμα για τη Μελόνι, καθώς για πρώτη φορά από το 2022 αμφισβητείται η εικόνα της κυριαρχίας της.
Κατά συνέπεια οι επιπτώσεις για την κυβέρνηση είναι ευρύτερα αρνητικές. Η ήττα, εκτός από τη ματαίωση της δικαστικής μεταρρύθμισης, περιορίζει τη δυνατότητα προώθησης κι άλλων φιλόδοξων θεσμικών αλλαγών. Ενισχύει, επίσης, τις εσωτερικές πιέσεις, όπως φάνηκε και από παραιτήσεις στελεχών και ενδοκυβερνητικές εντάσεις. Παράλληλα, επανέρχεται στο προσκήνιο το σενάριο πρόωρων εκλογών (κανονικά προβλέπεται να γίνουν το φθινόπωρο του 2027) ή αλλαγής του εκλογικού νόμου, αν και ο κυβερνητικός συνασπισμός να υπογραμμιστεί πως εξακολουθεί να διατηρεί το προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις.
Την ίδια στιγμή, η αντιπολίτευση εμφανίζεται ενισχυμένη κι ενθαρρυμένη, αλλά όχι ακόμη συνεκτική. Το Δημοκρατικό Κόμμα, το Κίνημα 5 Αστέρων και οι άλλες μικρότερες αντιπολιτευτικές δυνάμεις της αριστεράς, των οικολόγων και του κέντρου ερμηνεύουν το αποτέλεσμα ως «πολιτική άνοιξη», ωστόσο παραμένουν κατακερματισμένες και αναζητούν κοινό πρόγραμμα (ενδεχομένως και κοινό υποψήφιο για την πρωθυπουργία) και στρατηγική. Η πρόκληση για αυτές είναι να μετατρέψουν τη συγκυριακή δυναμική του «όχι» σε κάποια σταθερή εκλογική εναλλακτική.
Οι διεθνοπολιτικές αλλαγές και οι οικονομικές συνέπειες λόγω πολέμου στο Ιράν
Σε διεθνές επίπεδο, η Ιταλία επιχειρεί να κρατήσει αποστάσεις από τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν και από τον Ντόναλντ Τραμπ, παρά την ιδεολογική εγγύτητα της Μελόνι μαζί του. Η άρνηση χρήσης ιταλικών βάσεων για στρατιωτικές επιχειρήσεις και η επιφυλακτική στάση αντανακλούν τόσο θεσμικούς περιορισμούς όσο και την έντονη αντίθεση της ιταλικής κοινής γνώμης σε μια εμπλοκή. Παράλληλα, η γεωπολιτική αυτή αποστασιοποίηση οφείλεται και στο αυξανόμενο πολιτικό κόστος που θα έχει μια ταύτιση της κυβέρνησης Μελόνι με αμερικανικές επιλογές που επιβαρύνουν την ιταλική και γενικότερα την ευρωπαϊκή οικονομία.
Οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης είναι ήδη εμφανείς στη γειτονική χώρα. Η άνοδος των τιμών ενέργειας πλήττει μια οικονομία ιδιαίτερα εξαρτημένη από εισαγωγές φυσικού αερίου, αυξάνοντας το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το δημόσιο χρέος καθιστά την Ιταλία ευάλωτη σε άνοδο επιτοκίων, ενώ η βιομηχανία, η γεωργία και ο τουρισμός της Ιταλίας, ο οποίος περιλάμβανε τα τελευταία χρόνια αυξημένο αριθμό εύπορων κατοίκων του Κόλπου, υφίστανται σημαντικές πιέσεις από την άνοδο των ενεργειακών τιμών, τις διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες που αρχίζουν να εμφανίζονται, καθώς και από την αναμενόμενη μείωση της διεθνούς ζήτησης. Συνολικά, η νέα ενεργειακή κρίση απειλεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη της χώρας, να επιδεινώσει ξανά τη δημοσιονομική/δανειακή της κατάσταση και να εντείνει τελικά την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Κατά συνέπεια το τελευταίο δημοψήφισμα στην Ιταλία δεν αποτέλεσε απλώς μια θεσμική αναμέτρηση που έληξε σε βάρος της κυβέρνησης, αλλά ενδεχομένως να αποβεί και σε καταλύτη πολιτικών εξελίξεων, σε συνδυασμό με τα διεθνή γεγονότα. Έτσι, μετά 3.5 χρόνια μεγάλης κυβερνητικής σταθερότητας για τα δεδομένα της Ιταλίας, η γειτονική χώρα εισέρχεται κι αυτή -όπως οι περισσότερες ευρωπαϊκές- σε μια περίοδο μεγαλύτερης αβεβαιότητας, όπου η ισορροπία μεταξύ εσωτερικής πολιτικής ευστάθειας και των διεθνών πιέσεων που παρουσιάζονται θα κρίνει το νέο πολιτικό της τοπίο.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
