Αλλάζει το σκηνικό στην ΕΕ για τη Διεύρυνση, μετά τις τελευταίες εξελίξεις με τη άρση του βέτο της Ουγγαρίας για την ουκρανική υποψηφιότητα, την πρόοδο στο κλείσιμο κεφαλαίων στη διαπραγματευτική διαδικασία με την Αλβανία και τις δηλώσεις πολιτικών παραγόντων, όπως του Προέδρου της Φιλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ για μια Ένωση ακόμη και 40 χωρών μελών; Aπό την άλλη, τι σημαίνουν οι προτάσεις που αρχίζουν να ακούγονται για μια «μισή ένταξη» της Ουκρανίας, αλλά και των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, οι οποίες προβλέπουν περιορισμό του δικαιώματος βέτο για τα νέα κράτη-μέλη και επίσης ένα μεταβατικό στάδιο συμμετοχής τους μόνον στην ενιαία αγορά; Ακόμη, πόσο ρεαλιστικές στη σημερινή συγκυρία είναι μεγάλες θεσμικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται προκειμένου η ΕΕ να μεγαλώσει; Και τέλος τι αλλαγές φέρνει το νέο «Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο» το οποίο τίθεται σε εφαρμογή από τις 12 Ιουνίου;
Σύνταξη : Πολυδεύκης Παπαδόπουλος
Τα μεγάλα αυτά ζητήματα και ερωτήματα για την πορεία της Ευρώπης εξετάζονται στο 58ο pod της σειράς «Διεθνής Ματιά», που δημιουργεί ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ERTNews Radio και το ERTecho.gr Συμμετέχουν ο Διονύσης Δημητρακόπουλος, Καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο “Θεωρίας των θεσμών και του πολιτικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και κάτοχος Έδρας Ζαν Μονέ, καθώς και ο Γιώργος Συριόπουλος, ανταποκριτής της ΕΡΤ στις Βρυξέλλες.
Μαζί τους αναλύεται για το πως η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα από τα πιο κρίσιμα σταυροδρόμια της ιστορίας της. Σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται διεθνώς, η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια νέα φάση ανταγωνισμών και οι κοινωνίες της Ευρώπης δοκιμάζονται από πολιτική πόλωση και άνοδο λαϊκίστικών δυνάμεων, το ζήτημα της διεύρυνσης επανέρχεται αναγκαστικά στο προσκήνιο, όπως εξηγείται στη συζήτηση. Και δεν πρόκειται πλέον μόνο για την τεχνική διαδικασία ένταξης νέων κρατών, αλλά για ένα βαθιά πολιτικό και στρατηγικό, τελικά υπαρξιακό ερώτημα που αγγίζει την ίδια την ταυτότητα, τη λειτουργία και το μέλλον της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Μια σειρά από πρόσφατες εξελίξεις στις Βρυξέλλες σηματοδοτούν μια νέα κινητικότητα. Όπως προαναφέρεται, η διακοπή του βέτο της Ουγγαρίας για την υποψηφιότητα της Ουκρανίας, μετά τη συμφωνία Κιέβου και Βουδαπέστης για τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στην Υπερκαρπαθία, άνοιξε τον δρόμο για την έναρξη των πρώτων ουσιαστικών ενταξιακών διαπραγματεύσεων της χώρας αυτής και μαζί και της Μολδαβίας. Παράλληλα, η Αλβανία καταγράφει αυτή την εποχή σημαντική πρόοδο, εκπληρώνοντας κρίσιμα κριτήρια που επιτρέπουν το προσωρινό κλείσιμο ορισμένων διαπραγματευτικών κεφαλαίων, ενώ οι Βρυξέλλες θέτουν ως φιλόδοξο στόχο την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μαζί της, όπως και με το Μαυροβούνιο μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια.
Όμως, στη συζήτηση τίθεται το ερώτημα αν πρόκειται για μια πραγματική επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής διεύρυνσης ή για μια εύθραυστη πολιτική ισορροπία που μπορεί εύκολα να ανατραπεί από νέες κρίσεις και διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών;
Πάντως, το βέβαιον είναι ότι η ίδια η ΕΕ αναζητεί ταυτόχρονα νέες φόρμουλες για την ένταξη νέων μελών. Στο τραπέζι βρίσκονται «αιρετικές» μέχρι πρότινος προτάσεις για «σταδιακή ένταξη», «συνδεδεμένη συμμετοχή» και περιορισμένη αρχικά πρόσβαση των υποψηφίων χωρών στην ενιαία αγορά, χωρίς πλήρη πολιτικά δικαιώματα. Οι ιδέες αυτές, που υποστηρίζονται πλέον από σημαντικούς ευρωπαϊκούς κύκλους και πολιτικούς ηγέτες, όπως ο Καγγελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, επιχειρούν να συμβιβάσουν τη γεωπολιτική ανάγκη ταχείας διεύρυνσης με τις ανησυχίες για τη λειτουργικότητα των ευρωπαϊκών θεσμών. Δημιουργούν όμως ένα ρεαλιστικό μοντέλο προσαρμογής ή εγκυμονούν τον κίνδυνο μιας Ευρώπης πολλών κατηγοριών και άνισων δικαιωμάτων;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Ουκρανίας, δηλαδή μιας χώρας που επιχειρεί να ενταχθεί στην ΕΕ ενώ βρίσκεται εν μέσω πολέμου, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τεράστιες ανάγκες ανοικοδόμησης, ζητήματα θεσμικής μεταρρύθμισης και καταπολέμησης της διαφθοράς. Επομένως, με τους Δ. Δημητρακόπουλο και Γ. Συριόπουλο συζητείται πόσο συμβατή είναι η ουκρανική υποψηφιότητα με τα παραδοσιακά κριτήρια διεύρυνσης και πώς επηρεάζει συνολικά τη στρατηγική της Ένωσης;
Παράλληλα, το ζήτημα της διεύρυνσης συνδέεται ολοένα και περισσότερο με το θέμα της εσωτερικής μεταρρύθμισης της ΕΕ. Μπορεί μια Ένωση που ενδεχομένως θα αριθμεί 35 ή και 40 κράτη-μέλη να συνεχίσει να λειτουργεί με τους σημερινούς κανόνες ; Είναι ρεαλιστικές προτάσεις όπως η κατάργηση της ομοφωνίας, η διεύρυνση των ευέλικτων συνεργασιών ή η δημιουργία μιας Ευρώπης πολλαπλών ταχυτήτων; Και κυρίως, μπορούν οι θεσμικές αλλαγές να δημιουργήσουν έναν πραγματικό ευρωπαϊκό «δήμο», μια κοινή πολιτική ταυτότητα και δημοκρατική νομιμοποίηση, όπως συζητούν θεωρητικοί και αναλυτές από τον αείμνηστο και μέγιστο Γιούργκεν Χάμπερμας, τον Τόμας Πικετί και τον Ετιέν Μπαλιμπάρ στη Γαλλία, τον Άντριου Μοράβτσικ τον Αντρέα Φόλεσνταλ στη Νορβηγία ή τον Σάιμον Χιξ στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο;
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όπως αναφέρεται με τους δύο συμμετέχοντες στο pod, η εφαρμογή του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο προσθέτει μία ακόμη κρίσιμη διάσταση στη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης. Κι αυτή γίνεται ακόμη πιο σημαντική ιδιαίτερα για χώρες πρώτης γραμμής όπως η Ελλάδα, που καλούνται να διαχειριστούν αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις, νέα συστήματα ελέγχου και ταυτοποίησης και σύνθετα ζητήματα αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών.
Στη «Διεθνή Ματιά» κάθε βδομάδα δύο φορές, ανοίγει ένα παράθυρο ώστε να κοιτάμε από την Ελλάδα τον Κόσμο, αλλά για να επιστρέφουμε ξανά στη χώρα μας και τα δικά της ζητήματα μέσα από αυτό το γύρο και μια ευρύτερη σκοπιά. Σε κάθε podcast εξετάζεται ένα σημαντικό γεγονός, ένα φαινόμενο παγκόσμιας σημασίας, μια μεγάλη τάση από το χώρο της πολιτικής, των διεθνών σχέσεων, της οικονομίας, της οικολογίας, της επιστήμης και τεχνολογίας ή και του πολιτισμού, που επηρεάζει καθοριστικά και καθολικά τη ζωή, αλλά και την κατάσταση στη χώρα μας. Και κάθε φορά γίνεται με τη συμμετοχή ιδιαίτερα επιλεγμένων καλεσμένων, που είναι ειδικοί σε καθέναν από αυτούς τους τομείς.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
