Πώς επηρεάζεται η υγεία όταν μειώνεται η ατμοσφαιρική ρύπανση

Όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι η μείωση της χρήσης άνθρακα και οι περιορισμοί στα πιο ρυπογόνα οχήματα οδηγούν άμεσα σε οφέλη για την υγεία. Η καταστροφή των καλλιεργειών, οι δασικές πυρκαγιές και τα υπερφορτωμένα συστήματα υγείας στρέφουν ολοένα περισσότερο την προσοχή στις τοπικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Παρότι η μείωση των εκπομπών άνθρακα αντιμετωπίζεται κυρίως ως μέτρο με παγκόσμιο όφελος, νέα ευρήματα από μελέτες του 2025 και του 2026 δείχνουν ότι ο περιορισμός της χρήσης άνθρακα και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μπορεί να έχει άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο στην υγεία των τοπικών πληθυσμών.

Κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και στις αρχές του 21ου, η Δυτική Μακεδονία εξελίχθηκε σε κορυφαία περιοχή εξόρυξης λιγνίτη στην Ευρώπη. Έξι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έκαιγαν χαμηλής ποιότητας άνθρακα και το 2005, οι μονάδες αυτές παρείχαν περίπου το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας.

Το κλείσιμο των ορυχείων, καθώς και ο καθαρισμός και η παύση λειτουργίας των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, έδωσαν την ευκαιρία στους επιστήμονες να εξετάσουν πώς επηρεάζεται η υγεία των ανθρώπων όταν μειώνεται η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Τι έδειξαν τα ευρήματα

Η μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μεταξύ 2011 και 2021 συνοδεύτηκε από σημαντική πτώση στις νοσηλείες για καρδιολογικά προβλήματα. Στα κύρια νοσοκομεία της περιοχής, τα οποία εξυπηρετούν περισσότερους από 200.000 ανθρώπους, οι χειμερινές εισαγωγές για καρδιολογικά προβλήματα μειώθηκαν από 22% έως 42%.

Αντίθετα, σε ένα νοσοκομείο που εξυπηρετεί αγροτική περιοχή σε απόσταση 50-100 χιλιομέτρων, καταγράφηκε μικρή αύξηση περίπου 2%. Παράλληλα, μειώθηκε και το ποσοστό των ασθενών με εμφράγματα και σοβαρές διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, φτάνοντας περίπου στο ένα τρίτο των επιπέδων του 2011 σε ένα από τα νοσοκομεία της μελέτης.

Τα επίπεδα διοξειδίου του θείου κατά τους χειμερινούς μήνες μειώθηκαν κατά περισσότερο από 90%, φτάνοντας κοντά στα όρια ανίχνευσης. Βελτίωση καταγράφηκε και στην ατμοσφαιρική ρύπανση από αιωρούμενα σωματίδια.

«Όσο καθάριζε ο αέρας, τόσο λιγότεροι ασθενείς κατέληγαν στις καρδιολογικές κλινικές. Η περιφερειακή αυτή μετάβαση αποτελεί μια μικρογραφία όσων μπορούν να επιτευχθούν σε παγκόσμια κλίμακα μέσω της διαρκούς μείωσης των εκπομπών», έγραψαν οι ερευνητές.

Παρόμοια εικόνα και στις ΗΠΑ

Όπως συνέβη με το κλείσιμο των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής στη Δυτική Μακεδονία, έτσι και το κλείσιμο το 2016 μιας μονάδας επεξεργασίας άνθρακα κοντά στο Πίτσμπουργκ των ΗΠΑ οδήγησε σε άμεση μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στις τοπικές κοινότητες και σε λιγότερες νοσηλείες για καρδιολογικά προβλήματα.

Στην περιοχή, τα επίπεδα διοξειδίου του θείου μειώθηκαν κατά 90%, του αρσενικού κατά 66%, ενώ βελτιώθηκε και η ρύπανση από αιωρούμενα σωματίδια. Παράλληλα, καταγράφηκε άμεση μείωση κατά 42% στις επισκέψεις στα επείγοντα για καρδιολογικά προβλήματα, ενώ ο αριθμός συνέχισε να μειώνεται κατά τα επόμενα τρία χρόνια, μέχρι την ολοκλήρωση της μελέτης το 2019.

Οι ζώνες χαμηλών εκπομπών και καθαρού αέρα φαίνεται επίσης να συνοδεύονται από μετρήσιμες βελτιώσεις στην υγεία. Τα μέτρα αυτά έχουν στόχο να περιορίσουν την ατμοσφαιρική ρύπανση αποθαρρύνοντας τη χρήση παλαιότερων και περισσότερο ρυπογόνων οχημάτων. Η εφαρμογή ζώνης καθαρού αέρα στο Μπράντφορντ του Δυτικού Γιορκσάιρ συνοδεύτηκε από μείωση περίπου 25% στις επισκέψεις σε γενικούς γιατρούς για καρδιολογικά και αναπνευστικά προβλήματα.

Στο Λονδίνο, η ζώνη εξαιρετικά χαμηλών εκπομπών (ULEZ) συνοδεύτηκε από βελτίωση της υγείας των πνευμόνων των παιδιών, καθώς και μείωση του αριθμού των παιδιών με κλινικά διαπιστωμένη διαταραχή της πνευμονικής λειτουργίας. Οφέλη καταγράφηκαν και στους ενήλικες που ζουν στο κεντρικό Λονδίνο. Συγκεκριμένα, οι επείγουσες εισαγωγές στα νοσοκομεία μειώθηκαν συνολικά κατά 3% σε ετήσια βάση, με πτώση 8% στα καρδιακά περιστατικά και 6% στα αναπνευστικά.

Πηγή: Guardian