POLITICO: Γιατί η κεντροαριστερά στην Ευρώπη δεν σταματά να συρρικνώνεται

Τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης συρρικνώνονται και οι ηγέτες τους δεν φαίνεται να ξέρουν πώς να αντιστρέψουν την τάση.

Για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα, τα κεντροαριστερά κόμματα που βασίζονταν στα συνδικάτα και τους εργαζόμενους στη βιομηχανία ήταν μεταξύ των κυρίαρχων πολιτικών δυνάμεων της Ευρώπης.

Αλλά σήμερα, πολλά από αυτά είναι πολιτικά αγνώριστα. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι οι Σοσιαλδημοκράτες της Δανής πρωθυπουργού Μέτε Φρέντερικσεν, οι οποίοι την περασμένη εβδομάδα υπέστησαν δραματική πτώση στις εθνικές εκλογές. Αν και το κόμμα συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους συνολικά, τα αποτελέσματά του ήταν τα χειρότερα από το 1903.

Πολλοί ψηφοφόροι από την εργατική τάξη, απογοητευμένοι από την αδράνεια του κόμματος σε ζητήματα κόστους ζωής, έστρεψαν την προσοχή τους στο ακροδεξιό Δανικό Λαϊκό Κόμμα, ενώ οι αριστεροί ψηφοφόροι, απογοητευμένοι από την προθυμία της Φρέντερικσεν να συνεργαστεί με την κεντροδεξιά και να ακολουθήσει σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό, κινήθηκαν προς την Πράσινη Αριστερά.

Η κατάσταση στη Δανία δεν είναι μοναδική. Μετά από 35 χρόνια αδιάλειπτης διακυβέρνησης, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Γερμανίας έχασε την κυριαρχία του στο βιομηχανικό κρατίδιο της Ρηνανίας-Παλατινάτου στις περιφερειακές εκλογές της περασμένης εβδομάδας. Ακολούθησε η συντριπτική ήττα στις 8 Μαρτίου στη Βάδη-Βυρτεμβέργη , όπου το SPD έλαβε μόλις το 5,5% των ψήφων.

Στη Γαλλία, η κεντροαριστερά μπορεί να πήρε βασικές πόλεις στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές, όπως το Παρίσι και η Μασσαλία, όμως παραμένει άφαντη σε εθνικό επίπεδο. Την τελευταία δεκαετία, το κάποτε κυρίαρχο Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει παρακμάσει τόσο πολύ που αναγκάστηκε να πουλήσει την ιστορική του έδρα για να αποπληρώσει χρέη, και σήμερα ελέγχει μόνο 65 από τις 577 έδρες στην Εθνοσυνέλευση.

«Η κεντροαριστερά δεν φαίνεται να ξέρει τι ταιριάζει στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής Ροντρίγκο Βαζ, πρώην αναπληρωτής ακόλουθος στη μόνιμη αντιπροσωπεία της Πορτογαλίας στην ΕΕ. «Και αυτή η κρίση ταυτότητας την οδήγησε να υπερασπιστεί προγράμματα πολιτικής που δεν διακρίνονται από αυτά της κεντροδεξιάς – μια στρατηγική που δεν είναι ούτε σαφής, ούτε ελκυστική για τους ψηφοφόρους της».

«Η κεντροαριστερά δεν έχει ακόμη καταλήξει σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που να αντιμετωπίζει τις ανησυχίες της σύγχρονης κοινωνίας», λέει ο Βαζ. «Δεν υπάρχει σαφές αφήγημα για το πώς τοποθετούνται οι σοσιαλδημοκράτες απέναντι από τον αυτοματισμό, την τεχνητή νοημοσύνη ή το μέλλον της εργασίας».

Καθώς το εκλογικό τους σώμα συρρικνώνεται, πολλά από τα κεντροαριστερά κόμματα έχουν στραφεί προς το κέντρο «σε μια άστοχη και τελικά καταδικασμένη προσπάθεια να ευχαριστήσουν τους πάντες», επισημαίνει ο Βαζ.

Εξηγεί ότι ο πρώην σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Όλαφ Σολτς στη Γερμανία «έπεσε στην κεντρώα παγίδα» ενώ κυβέρνησε σε συνασπισμό με τους Πράσινους και το οικονομικά φιλελεύθερο Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα από το 2021 έως το 2025, αποτυγχάνοντας να καταλήξει σε συμβιβασμούς σε σημαντικά ζητήματα όπως η κλιματική κρίση ή η ανταγωνιστικότητα της γερμανικής βιομηχανίας.

Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ έκανε ένα παρόμοιο λάθος επιδιώκοντας μια «αναποτελεσματική στροφή» προς το κέντρο, απογοητεύοντας τους ψηφοφόρους που παλεύουν με την κρίση κόστους ζωής και ένα διαβρωμένο κράτος πρόνοιας.

«Οι ψηφοφόροι θέλουν μια σαφή απάντηση σε συγκεκριμένα προβλήματα όπως το κόστος της στέγασης», συνεχίζει ο Βαζ, επισημαίνοντας την παρακμή του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Πορτογαλίας, το οποίο από το να ελέγχει την απόλυτη πλειοψηφία του κοινοβουλίου της χώρας το 2024, αντικαταστάθηκε από το ακροδεξιό Chega στην αξιωματική αντιπολίτευση πέρυσι.

Ο νυν πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός της Πορτογαλίας για οκτώ χρόνια, σπατάλησε την ευκαιρία να ξεκινήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και να αντιμετωπίσει την εκτόξευση των τιμών των κατοικιών. «Οι ιστορικοί ψηφοφόροι του κόμματος δεν έχουν εξαφανιστεί, απλώς έχουν σταματήσει να το υποστηρίζουν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν προχωρήσει στην ψήφο υπέρ μιας ακροδεξιάς που έχει εκμεταλλευτεί την οργή που προκαλεί η κρίση της ακρίβειας», υποστηρίζει ο Βαζ.

Στον προοδευτικό χώρο, πολλοί υποστηρίζουν ότι πρέπει να ακολουθήσουν το παράδειγμα που έθεσε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ. Ξεχωρίζει ως ηγέτης ενός σοσιαλδημοκρατικού κόμματος που παραμένει δημοφιλές στους ψηφοφόρους, εν μέρει επειδή έχει λάβει σταθερή θέση σε προοδευτικά ζητήματα.

Ένας υψηλόβαθμος ισπανικός κυβερνητικός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, δήλωσε ότι ενώ οι περισσότερες κεντροαριστερές κυβερνήσεις της Ευρώπης έχουν μετατραπεί σε μηχανισμούς που επικεντρώνονται στη διαχείριση της έκτακτης κατάστασης της στιγμής σε μια εποχή συνεχούς κρίσης, οι κυβερνήσεις του Σάντσεθ χρησιμοποίησαν προκλήσεις όπως η πανδημία και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία για να εφαρμόσουν προοδευτικά προγράμματα, όπως το ελάχιστο βασικό εισόδημα και την αύξηση των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Υιοθετώντας κοινωνικές αξίες με κάπως προοδευτικά οικονομικά μέτρα, οι σοσιαλιστές της Ισπανίας έχουν γίνει ένα από τα σπάνια σοσιαλδημοκρατικά κόμματα που έχουν καταφέρει να διατηρήσουν την υποστήριξη των ψηφοφόρων τους κατά την τελευταία δεκαετία.

Πηγή: POLITICO