Πόλεμος στο Ιράν: Μια απροσδόκητη θετική πλευρά για την παγκόσμια οικονομία αν συνεχιστεί

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι άσχημος, σκληρός και βαθιά επώδυνος για εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ οι οικονομικές ζημιές που έχει προκαλέσει έχουν επηρεάσει όλο τον κόσμο, άλλους με καταστροφικό τρόπο, άλλους λιγότερο.

Όμως, όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος και όσο πιο επώδυνες είναι οι οικονομικές του επιπτώσεις, τόσο περισσότερο μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση για την παγκόσμια οικονομία μακροπρόθεσμα.

Ίσως αυτή τη στιγμή ακούγεται αιρετικό, ειδικά μπροστά στον μεγάλο αριθμό ανθρώπινων θυμάτων του πολέμου, όμως είναι μια πιθανότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η παγκόσμια οικονομία είναι βέβαιο ότι θα υποστεί κάποιες θεμελιώδεις και απαραίτητες αλλαγές ως αποτέλεσμα της καταστροφής του πολέμου. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι όταν τελειώσουν οι εχθροπραξίες ο κόσμος θα θωρακίσει και θα διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας, εμποδίζοντας έναν στενό πορθμό να γίνεται σημείο στραγγαλισμού για την παγκόσμια οικονομία και να επιτρέπει στο Ιράν να επηρεάζει καθοριστικά την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Θετικά σημεία

Επίσης, ο ΟΠΕΚ μπορεί να συρρικνωθεί ακόμη περισσότερο ή ακόμη και να διαλυθεί, μειώνοντας ενδεχομένως τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η αλυσίδα εφοδιασμού ενέργειας θα μπορούσε να γίνει πιο ισχυρή, με αγωγούς που παρακάμπτουν εντελώς τα Στενά του Ορμούζ. Και ο κόσμος θα μπορούσε να επιταχύνει τη στροφή του σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μειώνοντας την εξάρτηση του κόσμου από τα ορυκτά καύσιμα.

Δεν είναι καθόλου σαφές τι είδους συμφωνία -αν υπάρξει- μπορεί να επιτευχθεί για τον τερματισμό του πολέμου. Το Ιράν μπορεί να μην αποδυναμωθεί τόσο πολύ όσο ελπίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ. Μπορεί να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τρομοκρατικές οργανώσεις και να απειλεί τις ζωές και τα μέσα διαβίωσης των εχθρών του.

Ωστόσο, οικονομολόγοι και στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες συμφωνούν ότι κάποιο μακροπρόθεσμο καλό θα μπορούσε να προέλθει από αυτόν τον ιδιαίτερα αντιδημοφιλή πόλεμο.

Ενίσχυση της αλυσίδας εφοδιασμού ενέργειας

Ο πόλεμος αποκάλυψε σημαντικά δομικά ελαττώματα στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού ενέργειας – ένα πολύπλοκο, αλληλένδετο σύστημα που εξισορροπεί την πλεονάζουσα παραγωγή με την αποτελεσματικότητα. Το γεγονός ότι το Ιράν μπορεί τόσο εύκολα να διακόψει την πρόσβαση ολόκληρου του κόσμου στο ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου με μερικές νάρκες, drones και ταχύπλοα απαιτεί βαθύ προβληματισμό και μόνιμες αλλαγές.

Το πιθανότερο είναι ότι στη Μέση Ανατολή θα κατασκευαστούν αγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα διασχίζουν τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παρακάμπτοντας τελείως το Ορμούζ.

«Οι χώρες δεν είναι ανόητες: θα αναπτύξουν αγωγούς και θα αυξήσουν μαζικά τη χωρητικότητά τους», τονίζει ο Τζέι Χάτφιλντ, της Infrastructure Capital Advisors.

Αυτό θα σήμαινε ότι ο ενεργειακός εφοδιασμός θα μπορούσε να είναι πιο ασφαλής – και φθηνότερος – μακροπρόθεσμα. Εκτός των άλλων, ο κόσμος πληρώνει το υψηλά ασφάλιστρα που είναι ενσωματωμένα στα μεταφορικά κόστη μέσω αμφιλεγόμενων υδάτων.

«Αυτό μπορεί να μην είχε συμβεί χωρίς τον πόλεμο», δήλωσε ο Ρος Μέιφιλντ, επενδυτικός στρατηγικός αναλυτής στην Baird, που εξηγεί ότι «συχνά χρειάζονται κραδασμοί ή απροσδόκητα εξωγενή γεγονότα για να ενισχύσουν την άποψη ότι τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν».

Τέτοιες αλλαγές έχουν γίνει αρκετές φορές, ακόμη και αυτή τη δεκαετία. Κατά την πανδημία, οι αλυσίδες εφοδιασμού της παγκόσμιας βιομηχανίας έσπασαν, όμως στη συνέχεια ενισχύθηκαν σημαντικά. Ο πόλεμος της Ρωσίας με την Ουκρανία άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη προμηθεύεται το φυσικό αέριο. Οι δασμοί του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ οδήγησαν σε μαζικές αλλαγές στην προμήθεια πρώτων υλών.

Αν ο κόσμος απομακρυνθεί από την ενέργεια της Μέσης Ανατολής, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ήδη σε καλή θέση για να επωφεληθούν: το φυσικό αέριο παραμένει η μεγαλύτερη πηγή ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και οι ΗΠΑ κολυμπάνε σ’ αυτό, με αυξημένες εξαγωγικές δυνατότητες.

Την ίδια ώρα, η μετάβαση στην ηλιακή ενέργεια βρίσκεται επίσης σε πλήρη εξέλιξη σε πολλά μέρη του κόσμου λόγω του σοκ των τιμών του πετρελαίου. Οι κινεζικές εξαγωγές ηλιακής τεχνολογίας, μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων έφτασαν σε ιστορικά υψηλά τον Μάρτιο.

Οι σκιές

Εντούτοις, αυτά τα αισιόδοξα ενδεχόμενα δεν είναι σίγουρα. Το νέο ιρανικό καθεστώς που θα αναλάβει την εξουσία θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο ριζοσπαστικοποιημένο και αποφασισμένο από το προηγούμενο να βλάψει τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν δημιούργησε ένα σχέδιο για παγκόσμια οικονομική μόχλευση και, εάν τα Στενά του Ορμούζ γίνουν λιγότερο κρίσιμα, το Ιράν και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να απειλήσουν άλλα κανάλια και αγωγούς στο μέλλον, σημειώνουν πολλοί αναλυτές.  

Πηγή: CNN