Ένα παιδί μπορεί να ακούσει μια λέξη στο δελτίο ειδήσεων, να «πιάσει» μια συζήτηση των γονιών του, να δει έναν τίτλο στο κινητό ή να μάθει λεπτομέρειες από άλλα παιδιά στο σχολείο. Το «δεν του το είπα εγώ» δεν σημαίνει ότι δεν γνωρίζει.
Η υπόθεση της Κυψέλης είναι μία από εκείνες τις ειδήσεις που δύσκολα μένουν μακριά από τα παιδιά. Όπως συμβαίνει με έναν πόλεμο, μια φυσική καταστροφή, μια ένοπλη επίθεση ή οποιοδήποτε γεγονός κυριαρχεί για ημέρες στην επικαιρότητα, οι εικόνες και οι συζητήσεις βρίσκουν τελικά τον δρόμο τους και μέσα στο σπίτι.
Και τότε γεννιέται ένα δύσκολο ερώτημα. Τι λέμε στα παιδιά;
Η απάντηση που προκύπτει τόσο από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (American Academy of Pediatrics) όσο και από ανθρώπους που ασχολούνται με την ανάπτυξη και την ψυχική υγεία των παιδιών είναι σαφής. Δεν αποφεύγουμε τη συζήτηση, αλλά φιλτράρουμε τις πληροφορίες. Λέμε την αλήθεια χωρίς να μεταφέρουμε στα παιδιά το βάρος όλων των λεπτομερειών.
Μην περιμένετε να σας ρωτήσουν
Όταν μια είδηση έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις, είναι προτιμότερο να τη μάθει το παιδί από εσάς και όχι από έναν συμμαθητή, μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή ένα δελτίο ειδήσεων.
Αυτό ισχύει ακόμη και για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Μπορεί να μην καταλαβαίνουν ακριβώς τι έχει συμβεί, αλλά ακούνε τους μεγάλους να μιλούν και αντιλαμβάνονται ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει.
Ξεκινήστε με δύο απλές ερωτήσεις:
- «Τι έχεις ακούσει;»
- «Πώς σου φάνηκε αυτό που άκουσες; Σε φόβισε;»
Έτσι θα μάθετε πρώτα τι γνωρίζει το παιδί, αλλά και τι έχει καταλάβει. Θα έχετε επίσης την ευκαιρία να διορθώσετε φήμες, υπερβολές ή πράγματα που έχει παρερμηνεύσει.
Πείτε την αλήθεια, όχι όλες τις λεπτομέρειες
Τα παιδιά χρειάζονται πραγματικές πληροφορίες. Δεν χρειάζονται τις πιο σκληρές λεπτομέρειες μιας τραγωδίας.
Η συζήτηση πρέπει να προσαρμόζεται στην ηλικία και κυρίως στο αναπτυξιακό επίπεδο του παιδιού. Στα μικρότερα παιδιά δίνετε λιγότερες πληροφορίες και απαντάτε σε αυτό ακριβώς που σας ρωτούν. Με τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους μπορείτε να συζητήσετε περισσότερο.
Μην προσπαθήσετε να απαντήσετε σε ερωτήσεις για τις οποίες δεν έχετε απάντηση. Το «δεν ξέρω γιατί συνέβη» είναι απολύτως θεμιτό.
Καλό είναι επίσης να αποφεύγετε χαρακτηρισμούς όπως «κακός» ή «επικίνδυνος» άνθρωπος. Μια τέτοια εξήγηση μπορεί να εντείνει τον φόβο και τη σύγχυση ενός μικρού παιδιού αντί να το βοηθήσει να καταλάβει τι συνέβη.
Κλείστε την τηλεόραση όταν οι εικόνες επαναλαμβάνονται
Η συνεχής έκθεση δεν βοηθά ένα παιδί να καταλάβει καλύτερα μια είδηση. Μπορεί, αντίθετα, να αυξήσει την αγωνία του.
Αυτό αφορά στην τηλεόραση που μένει ανοιχτή στο σπίτι. Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται στο κινητό και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου παιδιά και έφηβοι μπορεί να βρεθούν μπροστά σε σκληρές εικόνες και βίντεο χωρίς καν να τα έχουν αναζητήσει.
Πείτε τους να σταματούν ένα βίντεο που τα αναστατώνει και να κλείνουν μια εφαρμογή όταν αισθάνονται ότι αυτό που βλέπουν είναι υπερβολικό.
Στα πολύ μικρά παιδιά χρειάζεται επίσης να εξηγήσετε κάτι που στους ενηλίκους μοιάζει αυτονόητο. Επειδή μια εικόνα προβάλλεται ξανά και ξανά, δεν σημαίνει ότι το γεγονός συμβαίνει κάθε φορά από την αρχή. Συνέβη μία φορά.
Στα μεγαλύτερα παιδιά, εάν πρόκειται να παρακολουθήσετε μαζί ειδήσεις, είναι προτιμότερο να γνωρίζετε προηγουμένως τι πρόκειται να δουν. Έτσι μπορείτε να σταματήσετε την προβολή και να συζητήσετε κάτι που τα αναστάτωσε.
Είστε ο καθρέφτης του παιδιού σας
Μπορείτε να πείτε ότι στενοχωρηθήκατε. Δεν χρειάζεται να κρύψετε τα συναισθήματά σας.
Ωστόσο, χρειάζεται να προσέξετε τον τρόπο με τον οποίο μιλάτε. Ένα παιδί που βλέπει έναν γονέα πολύ φορτισμένο μπορεί να απορροφήσει κυρίως τον φόβο του και πολύ λιγότερο αυτά που προσπαθεί να του εξηγήσει. Ιδιαίτερα τα μικρότερα παιδιά μπορεί να μεταφέρουν αμέσως μια τραγωδία στον δικό τους κόσμο. «Μπορεί να συμβεί και σε μένα;», «Μπορεί να συμβεί στη μαμά μου;».
Εδώ χρειάζονται καθησυχασμό. Εξηγήστε ότι τέτοια γεγονότα δεν είναι εύκολο να συμβούν και ότι υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να προστατεύουν τους άλλους και να αποτρέπουν την επανάληψή τους.
Υπενθυμίστε τους επίσης κάτι που χάνεται εύκολα μέσα στην καταιγιστική ειδησεογραφία. Τα μέσα ενημέρωσης ασχολούνται κυρίως με όσα άσχημα συμβαίνουν, αλλά κάθε ημέρα συμβαίνουν στον κόσμο και πολλά καλά πράγματα.
Σχετικό θέμα: Σταμάτησα να διαβάζω ειδήσεις. Το πρόβλημα είμαι εγώ, ή το προϊόν;
Αφήστε τα να ζωγραφίσουν ακόμη και αυτό που σας τρομάζει
Τα παιδιά δεν επεξεργάζονται όσα συμβαίνουν μόνο μιλώντας. Το κάνουν και μέσα από το παιχνίδι και τη ζωγραφική.
Μπορεί να σας αναστατώσει ένα παιδί που ζωγραφίζει κάτι βίαιο που είδε ή που αναπαριστά στο παιχνίδι του μια τρομακτική είδηση. Αυτό, όμως, μπορεί να είναι ο δικός του τρόπος να βάλει σε σειρά όσα άκουσε και να τους δώσει νόημα.
Αντίστοιχα, μπορείτε να στρέψετε την προσοχή του και σε όσους βοηθούν. Στους ανθρώπους που προστατεύουν, φροντίζουν, διασώζουν ή στέκονται δίπλα σε εκείνους που υποφέρουν. Ακόμη και μια μικρή θετική πράξη που θα κάνετε μαζί μπορεί να δώσει στο παιδί την αίσθηση ότι δεν είμαστε ανίσχυροι απέναντι σε κάθε κακό.
Πότε η αναστάτωση χρειάζεται περισσότερη προσοχή
Ένα παιδί δεν θα σας πει πάντα ότι φοβάται. Μπορεί να το δείξει με άλλους τρόπους. Οι γονείς χρειάζεται να προσέξουν αλλαγές όπως:
- δυσκολία να κοιμηθεί, εφιάλτες ή άλλες διαταραχές ύπνου
- επίμονες τρομακτικές εικόνες ή σκέψεις
- πονοκεφάλους, πόνους στο στομάχι ή ανεξήγητη κούραση
- αποφυγή του σχολείου ή δραστηριοτήτων,
- μεγαλύτερη προσκόλληση στους γονείς,
- ευερεθιστότητα, ανυπομονησία ή συμπεριφορές μικρότερης ηλικίας,
- αλλαγές στο φαγητό,
- συνεχή έλεγχο των ειδήσεων ή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης,
- έντονη στενοχώρια, άγχος ή φόβο.
Οι έφηβοι, επίσης, μπορεί να αρχίσουν να καπνίζουν, να πίνουν αλκοόλ ή να χρησιμοποιούν άλλες ουσίες.
Μία συζήτηση δεν αρκεί
Δεν χρειάζεται να χωρέσουν όλα σε μία μεγάλη κουβέντα. Ένα παιδί μπορεί να επιστρέψει στο ίδιο γεγονός μετά από ώρες ή ημέρες και να κάνει μια ερώτηση που δεν είχε κάνει την πρώτη φορά.
Το σημαντικό είναι να γνωρίζει ότι μπορεί να ξαναμιλήσει μαζί σας.
Και δεν χρειάζεται πάντα συζήτηση. Μπορείτε να φάτε μαζί, να παίξετε, να βγείτε μια βόλτα, να δείτε τηλεόραση. Η ρουτίνα δίνει στα παιδιά την αίσθηση ότι, παρά τα όσα τρομακτικά συμβαίνουν στον κόσμο, η δική τους ζωή εξακολουθεί να έχει ασφάλεια και ανθρώπους στους οποίους μπορούν να στηριχθούν.
Με πληροφορίες από: NPR, healthy children.org, Child Mind Institute
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
