Πρέπει να τα λέμε όλα στον σύντροφό μας;

Χρειάζεται ο σύντροφός μας να γνωρίζει πόσα ακριβώς ξοδέψαμε; Ότι πέρασε από το μυαλό μας ένας πρώην; Τι μας εκμυστηρεύτηκε η καλύτερή μας φίλη; Κάθε φόβο, φαντασίωση ή σκέψη που δεν έχουμε πει ποτέ σε κανέναν;

Η ειλικρίνεια θεωρείται θεμέλιο μιας καλής σχέσης. Αυτό όμως σημαίνει ότι δύο άνθρωποι που αγαπιούνται οφείλουν να γνωρίζουν τα πάντα ο ένας για τον άλλον;

Τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος η ιδέα της «απόλυτης ειλικρίνειας»: τα λέμε όλα, δεν κρύβουμε τίποτε, δεν αφήνουμε καμία πλευρά της ζωής μας αθέατη στον άνθρωπο με τον οποίο μοιραζόμαστε τη ζωή μας. Ακούγεται λογικό. Όσο περισσότερα γνωρίζουμε ο ένας για τον άλλον, τόσο μεγαλύτερη εμπιστοσύνη υπάρχει μεταξύ μας.

Το να τα λέμε όλα κάνει πραγματικά μια σχέση πιο δυνατή;

Μερικές φορές η απαίτηση να γνωρίζουμε τα πάντα για τον άνθρωπο που έχουμε δίπλα μας μπορεί να προέρχεται περισσότερο από ανασφάλεια, άγχος ή φόβο παρά από την ανάγκη για ειλικρίνεια.

Σχετικό θέμα: Ανδρική ανασφάλεια: 9 συμπεριφορές που την αποκαλύπτουν

Σκεφτείτε, για παράδειγμα, δύο συντρόφους. Ο ένας επιμένει να μάθει τα πάντα για τις προηγούμενες σχέσεις του άλλου. Θέλει να ξέρει ονόματα, αριθμούς και λεπτομέρειες, με το επιχείρημα ότι «δεν πρέπει να υπάρχουν μυστικά μεταξύ μας».

Ο άλλος τελικά υποχωρεί και απαντά. Μόνο πουόσα μαθαίνει ο σύντροφός του δεν τον καθησυχάζουν. Αντίθετα, αρχίζει να ασχολείται ακόμη περισσότερο με το παρελθόν του, να συγκρίνεται και να επανέρχεται σε πράγματα που συνέβησαν πριν καν γνωριστούν. Το πρόβλημα σε μια τέτοια περίπτωση δεν είναι η ειλικρίνεια. Είναι η απαίτηση να γνωρίζει ο ένας τα πάντα για τον άλλον, ακόμη και όταν αυτές οι πληροφορίες δεν αφορούν στη σημερινή τους ζωή.

Άλλο ιδιωτικότητα, άλλο απόκρυψη

Εδώ βρίσκεται μια διάκριση που εύκολα χάνεται μέσα σε μια σχέση. Άλλο να κρατάμε κάτι ιδιωτικό και άλλο να κρύβουμε μυστικά. Τα μυστικά μπορεί να αφορούν σε ψέματα, προδοσίες ή πληροφορίες που γνωρίζουμε ότι, εάν αποκαλυφθούν, θα επηρεάσουν ουσιαστικά τον άλλον και τη σχέση μας.

Σχετικό θέμα: Πέντε λόγοι που τα μυστικά χαλάνε τις σχέσεις – Πώς να σπάσετε τον κύκλο της μυστικοπάθειας

Στην ταινία «Μυστικά και ψέματα» («Secrets & Lies») του Μάικ Λι, ένα οικογενειακό μυστικό που μένει κρυμμένο για χρόνια έρχεται στην επιφάνεια και αλλάζει τις σχέσεις των ανθρώπων γύρω του. Η ιστορία φωτίζει με τον δικό της τρόπο μια κρίσιμη διαφορά: άλλο όσα επιλέγουμε να κρατήσουμε για τον εαυτό μας και άλλο όσα αποκρύπτουμε να αφορούν άμεσα και στη ζωή κάποιου άλλου.

Έρευνα έχει δείξει ότι αυτό που μας επιβαρύνει συχνά δεν είναι μόνο η προσπάθεια να κρατήσουμε κάτι κρυφό από τους άλλους, αλλά κυρίως το πόσο συχνά επιστρέφουμε σε αυτό με τη σκέψη μας. Ένα μυστικό μπορεί να μας απασχολεί ακόμη και όταν δεν χρειάζεται εκείνη τη στιγμή να το κρύψουμε από κανέναν, επηρεάζοντας τη διάθεσή μας και τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε την καθημερινότητά μας.

Ιδιωτικότητα, αντιθέτως, μπορεί να σημαίνει απλώς ότι δεν αφηγείστε κάθε κομμάτι της ζωής σας. Μια ανάμνηση, μια σκέψη, μια προσωπική συνήθεια ή μια δύσκολη εμπειρία μπορεί να παραμένει δική σας χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εξαπατάτε τον άνθρωπο που έχετε δίπλα σας.

Το να κρατάμε, όμως, κάποιες σκέψεις, αναμνήσεις ή εμπειρίες για τον εαυτό μας δεν σημαίνει ότι κρύβουμε κάτι από τον σύντροφό μας. Τα όρια δεν σημαίνουν απαραίτητα απόσταση. Δύο άνθρωποι μπορούν να αγαπιούνται, να εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον και ταυτόχρονα να έχουν ο καθένας τον δικό του προσωπικό χώρο.

Πότε χρειάζεται να ειπωθεί;

Το δύσκολο, βέβαια, είναι να καταλάβουμε πότε κάτι είναι απλώς προσωπικό και πότε η απόκρυψή του αρχίζει να αφορά και στον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα μας.

Πριν μοιραστείτε κάτι πολύ προσωπικό ή ευαίσθητο, μπορείτε να αναρωτηθείτε:

• Γιατί θέλω να το πω; Επειδή το επιλέγω ή επειδή αισθάνομαι πίεση, φόβο ή ενοχή;
• Αυτό που πρόκειται να πω επηρεάζει τη σημερινή μας σχέση;
• Θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη μεταξύ μας ή θα τροφοδοτήσει ανασφάλεια και συγκρίσεις;
• Χρειάζεται να πω όλες τις λεπτομέρειες ή έχει μεγαλύτερη σημασία να εξηγήσω τι σήμαινε για μένα αυτή η εμπειρία;
• Είμαι έτοιμος να μιλήσω γι’ αυτό ή χρειάζομαι ακόμη χρόνο;

Το ίδιο ισχύει και από την άλλη πλευρά. Το ότι αγαπάμε κάποιον δεν σημαίνει ότι δικαιούμαστε αυτομάτως πρόσβαση σε κάθε σκέψη, ανάμνηση ή λεπτομέρεια του παρελθόντος του.

Ωστόσο, υπάρχουν πράγματα που δεν αφορούν μόνο σε εμάς. Όταν μια πληροφορία μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την κοινή ζωή, τότε η απόκρυψή της αποκτά διαφορετικό βάρος. Για παράδειγμα:

• οικονομικά ζητήματα ή χρέη που μπορεί να επηρεάσουν και τον σύντροφό μας,
• μια παράλληλη σχέση,
• ζητήματα που μπορεί να επηρεάσουν την υγεία ή την ασφάλεια του άλλου,
• αποφάσεις που έχουν συνέπειες στην κοινή μας ζωή.

Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν μιλάμε απλώς για προσωπικό χώρο, αλλά για πληροφορίες που αφορούν και στον άνθρωπο με τον οποίο μοιραζόμαστε τη ζωή μας.

Ίσως, λοιπόν, η καλύτερη ερώτηση να μην είναι: Τα έχουμε πει όλα μεταξύ μας; Αλλά μια πολύ πιο απλή: Αυτό που δεν λέω αφορά μόνο σε εμένα ή επηρεάζει ουσιαστικά και τη ζωή του ανθρώπου που έχω δίπλα μου;

Αξίζει να διαβάσετε το βιβλίο του Γάλλου ψυχιάτρου και ψυχαναλυτή Σερζ Τισερόν (Serge Tisseron) «Οικογενειακά μυστικά» (μετάφραση Ματίνα Βασιλείου, Εκδόσεις Άγρα). Ο συγγραφέας εξετάζει πώς γεννιούνται και διατηρούνται τα μυστικά μέσα σε μια οικογένεια. Αναζητεί τα ίχνη που μπορεί να αφήσουν στις επόμενες γενιές. Και δείχνει πώς κάτι που μένει κρυφό μπορεί να επηρεάζει ακόμη και ανθρώπους που δεν γνωρίζουν τι ακριβώς τους έχει αποκρυφτεί.