Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για τα χρήματα

«Θα μου το πάρεις;». Η ερώτηση μπορεί να ακουστεί μπροστά σε ένα παιχνίδι, στο ταμείο του σουπερμάρκετ ή την ώρα που ένα παιδί σάς εξηγεί ότι όλοι οι φίλοι του έχουν κάτι που εκείνο δεν έχει. Η απάντηση συχνά βγαίνει βιαστικά: «Δεν έχουμε χρήματα» ή «Δεν γίνεται να αγοράζουμε ό,τι βλέπουμε».

Όμως, μέσα σε τέτοιες καθημερινές στιγμές, τα παιδιά αρχίζουν να καταλαβαίνουν τι σημαίνουν τα χρήματα. Παρατηρούν τι αγοράζετε, πότε διστάζετε, για ποια έξοδα ανησυχείτε και πώς συζητάτε μεταξύ σας.

Ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουμε επηρεάζει τη σχέση μας με τα χρήματα. Ένα παιδί που ακούει συχνά «δεν έχουμε χρήματα» μπορεί να σταματήσει να ζητάει επειδή θεωρεί ότι γνωρίζει ήδη την απάντηση ή νιώθει ενοχές που επιθυμεί κάτι. Μπορεί επίσης να στενοχωριέται επειδή δεν έχει όσα έχουν οι φίλοι του. Γι’ αυτό έχει σημασία να αναγνωρίζετε την απογοήτευσή του και να εξηγείτε πώς αποφασίζετε πού θα διαθέσετε τα χρήματά σας. Έτσι, μαθαίνει ότι υπάρχουν όρια και προτεραιότητες, χωρίς να αισθάνεται ότι σας επιβαρύνει όταν ζητά κάτι ή ότι αξίζει λιγότερο επειδή έχει λιγότερα.

Μιλήστε και για όσα πηγαίνουν καλά

Σε αρκετά σπίτια, τα χρήματα συζητιούνται κυρίως όταν δεν φτάνουν. Έτσι, η κουβέντα συνδέεται εύκολα με ένταση, παράπονα ή φόβο.

Συγκρίνατε τιμές και κάνατε μια συμφέρουσα αγορά; Αποφύγατε ένα περιττό έξοδο; Συγκεντρώσατε το ποσό για κάτι που θέλατε; Μπορείτε να το μοιραστείτε με τα παιδιά. Δεν χρειάζεται να γνωρίζουν κάθε λογαριασμό ή να αναλάβουν την αγωνία για την πληρωμή του. Μπορούν, όμως, να καταλάβουν ότι μια οικογένεια κάνει επιλογές και βάζει προτεραιότητες. Αντί να τελειώνει η συζήτηση στο «δεν έχουμε», μπορείτε να εξηγήσετε: «Αυτόν τον μήνα πρέπει πρώτα να πληρώσουμε αυτά τα έξοδα» ή «Για να το αγοράσουμε, θα χρειαστεί να περιμένουμε και να κρατήσουμε κάποια χρήματα».

Μικρές αποφάσεις, πραγματικά μαθήματα

Οι αγορές προσφέρουν αφορμές για συζήτηση, χωρίς να χρειάζεται να μετατρέψετε κάθε επίσκεψη στο κατάστημα σε μάθημα.

• Ζητήστε από ένα μικρό παιδί να επιλέξει ανάμεσα σε δύο ή τρία ψωμιά και συζητήστε τι πρόσεξε.
• Με ένα μεγαλύτερο παιδί συγκρίνετε τις τιμές των σχολικών ειδών και δείτε τι χρειάζεται πραγματικά.
• Πριν από μια αγορά που δεν είναι απαραίτητη, συζητήστε τι άλλο θα μπορούσε να κάνει με το ίδιο ποσό.

Ακούστε και το δικό του σκεπτικό. Ένα παιδί που εξηγεί γιατί θέλει κάτι έχει την ευκαιρία να σκεφτεί περισσότερο την επιλογή του.

Το χαρτζιλίκι χρειάζεται ξεκάθαρη συμφωνία

Δεν υπάρχει ένα σωστό ποσό ή ένας κανόνας που να ταιριάζει σε όλες τις οικογένειες. Πριν αποφασίσετε, υπολογίστε τι μπορείτε να διαθέτετε σταθερά, την ηλικία του παιδιού και τι περιμένετε να πληρώνει με αυτά τα χρήματα.

Ξεκαθαρίστε από την αρχή:

• Πότε θα παίρνει το χαρτζιλίκι του.
• Ποια έξοδα θα καλύπτει.
• Εάν θα συνδέεται με συγκεκριμένες δουλειές στο σπίτι.
• Εάν ένα μέρος του θα μένει στην άκρη.

Για ορισμένους γονείς, οι δουλειές του σπιτιού αποτελούν κοινή ευθύνη και δεν αμείβονται. Άλλοι επιλέγουν να συνδέσουν κάποιες με το χαρτζιλίκι. Γνωρίζετε το παιδί σας καλύτερα από οποιονδήποτε και δεν χρειάζεται να αντιγράφετε όσα κάνουν άλλες οικογένειες.

Αφήστε χώρο και για λάθη

Εάν το παιδί ξοδέψει γρήγορα το χαρτζιλίκι του, μπορεί αργότερα να στενοχωρηθεί επειδή δεν του έμειναν χρήματα για κάτι άλλο. Αυτή είναι μια ευκαιρία να συζητήσετε τι θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά την επόμενη φορά.

Σκοπός δεν είναι να το ντροπιάσετε. Είναι να αρχίσει να συνδέει τις αποφάσεις του με τις συνέπειές τους, έχοντας ακόμη τη δική σας καθοδήγηση.

Ένας κουμπαράς και ένας μικρός στόχος

Η αποταμίευση γίνεται πιο κατανοητή όταν έχει συγκεκριμένο σκοπό: ένα βιβλίο, ένα παιχνίδι ή μια δραστηριότητα που επιθυμεί το παιδί.

Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε τρία κουτιά: ένα για όσα θα ξοδέψει, ένα για όσα θα αποταμιεύσει και ένα για όσα θέλει να προσφέρει. Συζητήστε μαζί πώς θα μοιράσει τα χρήματα από το χαρτζιλίκι ή ένα δώρο, με ποσά που έχουν νόημα για την ηλικία του.

Δεν χρειάζεται να τα έχουμε λύσει όλα

Οι δικές μας οικονομικές δυσκολίες μπορεί να μας κάνουν να αποφεύγουμε την κουβέντα. Δεν χρειάζεται, όμως, να περιμένουμε μέχρι να μπουν όλα σε τάξη.

Μπορούμε να πούμε ότι κι εμείς κάναμε μια αγορά που μετανιώσαμε ή ότι προσπαθούμε να οργανώσουμε καλύτερα τα έξοδά μας. Έτσι, δίνουμε στο παιδί την άδεια να ρωτήσει, να παραδεχτεί ένα λάθος και να ζητήσει βοήθεια.