Όταν ο ένας γίνεται παιδί και ο άλλος ο γονιός στη σχέση

Τους ήξερα χρόνια και πάντα μου άρεσε η σχέση τους. Ίσως και να τους ζήλευα λίγο. Εκείνος χαμογελαστός, χαλαρός, από εκείνους τους ανθρώπους που σε κάνουν να νιώθεις άνετα. Εκείνη φροντιστική, δοτική, μια ανοιχτή αγκαλιά για όλους.

Ο ένας κάλυπτε τις ανάγκες του άλλου. Ή έτσι έδειχνε.

Όταν η μεγάλη τους κόρη πέρασε στο πανεπιστήμιο, κάτι άρχισε να αλλάζει. Οι καβγάδες μεταξύ μητέρας και κόρης έγιναν πιο έντονοι. Πιο προσωπικοί, πιο σκληροί. Μέχρι που μια μέρα, πάνω σε έναν από αυτούς τους καβγάδες, η κόρη της της είπε κάτι που την άφησε άφωνη.

«Εγώ δεν είμαι ο μπαμπάς, για να με ελέγχεις. Να μου μαζεύεις τις κάλτσες και να διαλέγεις μέχρι και τι σώβρακο θα φορέσω.»

Η φράση αυτή δεν αφορούσε μόνο στη σχέση μητέρας και κόρης. Αποκάλυπτε πώς η ίδια η γυναίκα σχετιζόταν με τον σύντροφό της. Γιατί πολλές φορές, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, περνάμε από τον ρόλο του συντρόφου στον ρόλο του «γονιού». Φροντίζουμε, οργανώνουμε, διορθώνουμε, ελέγχουμε. Και τότε η ισορροπία χάνεται.

Σχετικό θέμα: Τι είναι η συνεξάρτηση και γιατί βλάπτει τη σχέση

Το να αντιμετωπίζετε τον σύντροφό σας ή τη σύντροφό σας σαν παιδί μπορεί να περιλαμβάνει το να κάνετε πράγματα που μπορεί να κάνει μόνος του, να τον προστατεύετε από τις συνέπειες των πράξεών του και να φροντίζετε κάθε του ανάγκη.

Αυτή η συμπεριφορά όμως μπορεί να βλάψει σοβαρά τη σχέση σας. Αντί να αντιμετωπίζετε τον σύντροφό σας ή τη σύντροφό σας σαν παιδί, είναι σημαντικό να δείχνετε αποδοχή και σεβασμό και να τον αντιμετωπίζετε ως ίσο.

Μήπως:

• ξυπνάτε τον σύντροφό σας το πρωί,
• όταν ταξιδεύετε, ετοιμάζετε εσείς τη βαλίτσα του,
• είστε υπερπροστατευτικοί,
• είστε ο άνθρωπος που υπενθυμίζει τα πάντα στην οικογένεια, είτε πρόκειται για φάρμακα, για κάποια δουλειά που πρέπει να γίνει, είτε για το να είναι κάποιος στην ώρα του,
• πιστεύετε ότι ένας από τους ρόλους σας είναι να διορθώνετε τη συμπεριφορά του συντρόφου σας,
• αγοράζετε εσείς τα ρούχα του,
• συμπληρώνετε εσείς ιατρικά ή νομικά έγγραφα για εκείνον,
• ξέρετε που είναι τα προσωπικά του αντικείμενα, όπως γυαλιά, κλειδιά αυτοκινήτου ή πορτοφόλι,
• κλείνετε εσείς ραντεβού σε γιατρούς για εκείνον,
• επιλέγετε εσείς τι ρούχα πρέπει να φορέσει,
• μαζεύετε εσείς μετά από εκείνον,
• δεν σας φαίνεται περίεργο να του βάζετε φαγητό στο πιάτο, να κόβετε το κρέας του ή να τον πιέζετε να φάει λαχανικά «για να πάρει βιταμίνες».

Αυτή η συμπεριφορά μπορεί να εμφανίζεται ακόμη και στον τρόπο που επικοινωνείτε με τον σύντροφό σας. Μπορεί να χρησιμοποιείτε «μωρουδίστικο» λόγο (baby talk) ή έναν γονεϊκό τόνο φωνής.

Όταν αντιμετωπίζετε τον σύντροφό σας σαν παιδί

Αυτή η στάση δεν επηρεάζει μόνο τον άλλον. Αλλάζει ολόκληρη τη σχέση. Ο ένας ελέγχει και ο άλλος είτε αντιδρά είτε παραιτείται.

Με τον καιρό, ο σύντροφος που αντιμετωπίζεται σαν παιδί μπορεί να αρχίσει να αμφιβάλλει για τον εαυτό του, να δυσκολεύεται να πάρει αποφάσεις, νιώθοντας όλο και πιο πεσμένος. Ταυτόχρονα, μπορεί να γεμίσει θυμό και πίκρα. Έχετε δει ζευγάρια που, ακόμη και μετά από πενήντα χρόνια μαζί, μιλούν με ένταση, ειρωνεία ή συσσωρευμένο θυμό. Τίποτα από αυτά δεν εμφανίζεται ξαφνικά.

Αλλά και ο άλλος, εκείνος που παίρνει τον ρόλο του «γονέα», παγιδεύεται σε έναν φαύλο κύκλο ελέγχου και ευθύνης.

Έτσι δημιουργείται μια σχέση άνιση, όπου ο ένας επιτρέπει και ο άλλος επιβάλλεται.

Σχετικό θέμα: Εσάς σας αγαπούν ή απλώς σας έχουν ανάγκη;

Γιατί οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τον σύντροφό τους σαν παιδί

• μπορεί να μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου δεν τον άφηναν να μεγαλώσει (infantilized),
• μπορεί να νιώθει ανασφάλεια και να έχει ανάγκη να τον χρειάζονται,
• μπορεί να θέλει να ελέγχει τον άλλον,
• μπορεί να υπάρχει κάποιο ζήτημα ψυχικής υγείας,
• μπορεί να υπάρχουν αδύναμα όρια και έλλειψη επικοινωνίας στη σχέση,
• μπορεί ο άλλος άνθρωπος να συμπεριφέρεται σαν παιδί ή να χρησιμοποιεί «στρατηγική ανικανότητα» (weaponized incompetence) για να αποφεύγει υποχρεώσεις και ευθύνες.

Δεν έχει σημασία εάν ο σύντροφός σας δυσκολεύεται να ξυπνήσει στην ώρα του, έχει διαφορετικές προτιμήσεις στο ντύσιμο ή ξεχνά ραντεβού. Εάν τον αντιμετωπίζετε σαν παιδί, δείχνετε ότι δεν τον αποδέχεστε.

Πώς να σταματήσετε να «γονεϊκοποιείτε» τον σύντροφό σας

Το να δείχνετε φροντίδα και ενδιαφέρον για τον σύντροφό σας είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο, σε μια υγιή σχέση. Ξεπερνάτε όμως το όριο και περνάτε στον ρόλο του γονέα όταν η φροντίδα γίνεται ελεγκτική ή αυταρχική.

Τι μπορείτε να κάνετε

• δώστε προσοχή στις πράξεις σας και σταματήστε να τον αντιμετωπίζετε σαν παιδί,
• ξεκαθαρίστε ότι η ευθύνη είναι όλων,
• μην διορθώνετε ή επικρίνετε τον τρόπο που κάνει δουλειές στο σπίτι,
• συζητήστε μαζί του ό,τι σας ενοχλεί, για παράδειγμα εάν αφήνει ακαταστασία για να την τακτοποιήσετε εσείς,
• αφήστε τον να κάνει λάθη και να αντιμετωπίζει τις συνέπειες,
• αποφύγετε τον «γονεϊκό» τόνο όταν του μιλάτε.

Τι να κάνετε εάν ο σύντροφός σας σας αντιμετωπίζει σαν παιδί

Εάν ο σύντροφός σας είναι εκείνος που σας αντιμετωπίζει σαν παιδί, υπάρχουν ορισμένα βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να το αντιμετωπίσετε:

Μοιραστείτε τις ανησυχίες σας και χρησιμοποιήστε διατυπώσεις σε πρώτο πρόσωπο για να εξηγήσετε πώς σας επηρεάζει η συμπεριφορά του. Εάν και μπορεί να είναι μια δύσκολη συζήτηση, το να εστιάσετε στα δικά σας συναισθήματα μπορεί να βοηθήσει τον σύντροφό σας να μη νιώσει αμυντικά.

Θέστε όρια. Συζητήστε τα όρια στη σχέση σας.Τα όρια είναι σημαντικά γιατί ενισχύουν τον σεβασμό, θέτουν σαφείς προσδοκίες και αποτρέπουν τη χειραγώγηση. Εξηγήστε τι θεωρείτε αποδεκτό και τι πρέπει να συμβεί εάν αυτά τα όρια παραβιαστούν.

Σκεφτείτε εάν αξίζει να μείνετε σε αυτή τη σχέση. Ορισμένες συμπεριφορές, όπως να σας απομακρύνει από τους ανθρώπους σας ή να ελέγχει τα χρήματά σας, δείχνουν πιο σοβαρό πρόβλημα. Μιλήστε με ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης και οργανώστε με ασφάλεια τα επόμενα βήματά σας.

Εάν βλέπετε ότι λειτουργείτε σαν «γονέας» και δεν μπορείτε να το αλλάξετε, ίσως υπάρχει ένα βαθύτερο πρόβλημα. Η βοήθεια ενός ειδικού μπορεί να σας βοηθήσει να το καταλάβετε και να το διαχειριστείτε.

---