Ο κανόνας των πρώτων 10 λεπτών: Πώς να αρχίσουμε κάτι που βαριόμαστε

Υπάρχουν ημέρες που ξέρουμε πολύ καλά τι πρέπει να κάνουμε, αλλά δεν βρίσκουμε τη διάθεση να αρχίσουμε. Η δουλειά περιμένει, το σπίτι χρειάζεται τακτοποίηση, έχουμε αποφασίσει ότι θα αρχίσουμε να περπατάμε ή να γυμναζόμαστε. Ωστόσο, παραμένουμε στον καναπέ. Και όσο το σκεφτόμαστε, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να σηκωθούμε.

Μήπως είμαστε τεμπέληδες;  Μήπως αυτή η αδράνεια κρύβει κάτι βαθύτερο, ακόμη και κατάθλιψη; Η μήπως απλώς μάς λείπει το κίνητρο;

Σχετικό θέμα: Πώς η αναβλητικότητα συνδέεται με την κατάθλιψη

Η ψυχολογία της παρακίνησης δείχνει ότι η σχέση ανάμεσα στο κίνητρο και στη δράση δεν λειτουργεί πάντοτε όπως φανταζόμαστε. Δεν χρειάζεται πάντα να προηγηθεί το κίνητρο για να ακολουθήσει η δράση. Μερικές φορές συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Αρχίζουμε να κάνουμε κάτι και η ίδια η δράση μάς βοηθά να αποκτήσουμε το κίνητρο για να συνεχίσουμε.

Γιατί κάνουμε όσα κάνουμε;

Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα να εξηγήσουν τι είναι αυτό που μας κάνει να ενεργούμε και να επιμένουμε σε έναν στόχο. Ο Γουίλιαμ Τζέιμς, ένας από τους θεμελιωτές της αμερικανικής ψυχολογίας, πίστευε ότι πίσω από πολλές ανθρώπινες συμπεριφορές βρίσκονται έμφυτα ένστικτα. Η ιδέα ήταν απλή: ένα μέρος της συμπεριφοράς μας δεν το μαθαίνουμε, αλλά το έχουμε από τη γέννησή μας. Η θεωρία όμως δεν μπορούσε να εξηγήσει όλα όσα κάνουμε, ούτε τον ρόλο της μάθησης και της εμπειρίας.

Άλλες θεωρίες έστρεψαν την προσοχή στις βασικές μας ανάγκες. Τρώμε επειδή πεινάμε, πίνουμε επειδή διψάμε και ο οργανισμός μας προσπαθεί να αποκαταστήσει την ισορροπία του. Ούτε αυτό, όμως, αρκεί. Τρώμε και χωρίς να πεινάμε. Τρέχουμε έναν μαραθώνιο παρότι κουραζόμαστε. Διαβάζουμε ένα βιβλίο χωρίς να υπάρχει κάποια βιολογική ανάγκη που πρέπει να ικανοποιηθεί. Η ανθρώπινη παρακίνηση αποδείχθηκε πολύ πιο σύνθετη.

Μπορεί να κάνουμε κάτι επειδή μας ευχαριστεί ή μας ενδιαφέρει. Μπορεί να το κάνουμε για χρήματα, αναγνώριση ή έναν καλό βαθμό. Μπορεί επίσης να προσπαθούμε επειδή πιστεύουμε ότι ο στόχος αξίζει τον κόπο και, κυρίως, ότι έχουμε πιθανότητες να τον πετύχουμε.

Καμία θεωρία από μόνη της δεν εξηγεί όλα όσα μας κινητοποιούν. Στην πραγματική ζωή, πολλά διαφορετικά κίνητρα λειτουργούν ταυτόχρονα.

Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να κάνουμε την αρχή;

Η έλλειψη κινήτρου συχνά αντιμετωπίζεται σαν τεμπελιά. Δεν είναι όμως έτσι.

Μπορεί να αποφεύγουμε μια δουλειά επειδή είναι βαρετή. Μπορεί να φοβόμαστε ότι δεν θα τα καταφέρουμε. Μπορεί να έχουμε αναλάβει τόσα πολλά ώστε να μην ξέρουμε από πού να αρχίσουμε. Ή μπορεί ο στόχος που κυνηγάμε να μην είναι πραγματικά δικός μας.

Η τελειομανία μπορεί επίσης να μας ακινητοποιήσει. Εάν πιστεύετε ότι κάτι πρέπει να γίνει άψογα, η δυσκολία να αρχίσετε μπορεί να κρύβει τον φόβο ότι το αποτέλεσμα δεν θα είναι αρκετά καλό.

Και τότε δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Αναβάλλετε επειδή δεν έχετε κίνητρο και όσο περισσότερο αναβάλλετε τόσο λιγότερο κίνητρο έχετε.

Μην περιμένετε να έρθει η διάθεση

Ας δοκιμάσουμε να αντιστρέψουμε τη σειρά. Αντί να περιμένουμε να αισθανθούμε έτοιμοι για να δράσουμε, ας δράσουμε σαν να είμαστε ήδη έτοιμοι.

Εάν πρέπει να βγούμε για περπάτημα αλλά δεν έχουμε καμία διάθεση, ας φορέσουμε τα παπούτσια μας. Εάν πρέπει να γράψουμε κάτι, ας ανοίξουμε τον υπολογιστή και ας γράψουμε τις πρώτες γραμμές. Εάν το σπίτι είναι άνω κάτω, ας μη σκεφτόμαστε ολόκληρο το σπίτι. Ας αρχίσουμε από ένα δωμάτιο ή ακόμη και από ένα τραπέζι.

Η αλλαγή της συμπεριφοράς μας μπορεί να επηρεάσει και το πώς αισθανόμαστε. Η πρώτη κίνηση μειώνει την απόσταση ανάμεσα στο «πρέπει να το κάνω» και στο «το κάνω ήδη».

Ο κανόνας των 10 λεπτών

Υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος για να ξεπεράσουμε το δυσκολότερο σημείο, την αρχή.

Ας κάνουμε μια συμφωνία με τον εαυτό μας: θα ασχοληθούμε με αυτό που αποφεύγουμε μόνο για δέκα λεπτά. Όταν περάσουν, έχουμε το δικαίωμα να σταματήσουμε.Το τέχνασμα βρίσκεται ακριβώς εκεί. Δεν δεσμευόμαστε ότι θα τελειώσουμε ολόκληρη τη δουλειά. Δεσμευόμαστε μόνο για δέκα λεπτά.

Σχετικό θέμα: H τεχνική Pomodoro: Πώς μια ντομάτα παίζει με τον χρόνο

Όταν περάσουν, ας ρωτήσουμε τον εαυτό μας εάν θέλουμε πραγματικά να σταματήσουμε. Συχνά θα διαπιστώσουμε ότι θέλουμε να συνεχίσουμε. Η αρχή ήταν δυσκολότερη από την ίδια τη δουλειά.

Μερικές ακόμη μικρές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν:

• να κρατήσουμε στη λίστα μόνο όσα πρέπει πραγματικά να γίνουν,
• να κάνουμε μια βαρετή δουλειά πιο ευχάριστη, βάζοντας, για παράδειγμα, μουσική,
• να χωρίζουμε μια δύσκολη δουλειά σε μικρότερα κομμάτια και να κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα κάθε φορά που ολοκληρώνουμε ένα από αυτά,
• να μην κατηγορούμε τον εαυτό μας επειδή μας λείπει το κίνητρο, αλλά να προσπαθούμε πρώτα να καταλάβουμε γιατί.

Όλοι έχουμε μέρες που δεν έχουμε διάθεση να κάνουμε σχεδόν τίποτα. Εάν όμως αυτό κρατάει για εβδομάδες και αρχίζει να επηρεάζει τη δουλειά, τις σχέσεις ή την καθημερινότητά μας, καλό είναι να μην το αγνοήσουμε.

Τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται να περιμένουμε να μας έρθει η διάθεση. Μπορεί να αρκούν δέκα λεπτά. Γιατί το πιο δύσκολο, πολλές φορές, είναι η αρχή.

---