Η ιστορία της ΜαριΚάρμεν Αμπασκάλ είναι μια ιστορία για το τι μπορεί να συμβεί όταν η περιπέτεια ενός ανθρώπου γίνεται υπόθεση πολλών.
Το χρονικό
Η ΜαριΚάρμεν ζούσε από παιδί στο ίδιο διαμέρισμα, στην οδό Αλκάλδε Σάινθ δε Μπαράντα, στη συνοικία Ρετίρο της Μαδρίτης. Το παλιό μισθωτήριο είχε υπογραφεί από τους γονείς της το 1956 και της επέτρεπε να πληρώνει ενοίκιο πολύ χαμηλότερο από τις σημερινές τιμές της περιοχής.
Το κτίριο αγοράστηκε το 2018 από τη Ρέντα Κορπορασιόν (Renta Corporación), η οποία πρότεινε στη ΜαριΚάρμεν να αγοράσει το διαμέρισμα. Με τη σύνταξή της δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στο ποσό που ζητούσαν. Δύο χρόνια αργότερα, το κτίριο πέρασε στην Ουρμπαχεστιόν Ντεσαρόγιο ε Ινβερσιόν (Urbagestión Desarrollo e Inversión). Η εταιρεία θεώρησε ότι το παλιό μισθωτήριο είχε λήξει και απαίτησε πολύ υψηλότερο ενοίκιο.
Ακολούθησε πολυετής δικαστική διαμάχη. Η ΜαριΚάρμεν, με περιορισμένη κινητικότητα και ποσοστό αναπηρίας 50%, βρέθηκε τελικά αντιμέτωπη με την έξωση από το σπίτι όπου είχε περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της.
Ούτε η παρέμβαση της Επιτροπής Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων του ΟΗΕ κατάφερε να σταματήσει την έξωση. Η Επιτροπή είχε ζητήσει την προσωρινή αναστολή της, ενώ ο ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη στέγαση, Κόλντο Κάσλα αναρωτήθηκε πώς είναι δυνατόν να μπαίνει το κέρδος μιας εταιρείας ακινήτων πάνω από το δικαίωμα μιας 87χρονης γυναίκας στη στέγαση.
Στις 23 Σεπτεμβρίου, ύστερα από τρεις αποτυχημένες προσπάθειες, η έξωση πραγματοποιήθηκε. Εκατοντάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτίριο. Η αστυνομία επενέβη και η ΜαριΚάρμεν απομακρύνθηκε με φορείο και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο.
Η εικόνα προκάλεσε αγανάκτηση σε ολόκληρη την Ισπανία, ενώ η υπόθεση γρήγορα ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας.
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε την έξωση «κοινωνική τραγωδία που δεν μπορούμε να αποδεχθούμε». Η κυβέρνηση, ωστόσο, δεν μπορούσε απλώς να ακυρώσει μια έξωση που είχε αποφασιστεί από τα δικαστήρια. Επιπλέον, στην Ισπανία, σημαντικές αρμοδιότητες για τη στέγαση ανήκουν στις αυτόνομες περιφέρειες και η Μαδρίτη διοικείται από το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, το οποίο έχει συγκρουστεί με την κεντρική κυβέρνηση για την εφαρμογή της στεγαστικής πολιτικής.
Η υπουργός Στέγασης Ισαβέλ Ροδρίγεθ κατηγόρησε μάλιστα την Περιφέρεια της Μαδρίτης ότι «στρώνει το χαλί σε αυτούς τους κερδοσκόπους». Η επικεφαλής της Περιφέρειας, Ισαβέλ Ντίαθ Αγιούσο απάντησε υποβαθμίζοντας τη σημασία της συγκεκριμένης υπόθεσης: ήταν, είπε, μία από τις περίπου 25.500 εξώσεις που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στην Ισπανία και είχε εγκριθεί από τα δικαστήρια.
Στους δρόμους, όμως, η αντίδραση μεγάλωνε. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πραγματοποίησαν πορεία στη Μαδρίτη κουνώντας τα κλειδιά των σπιτιών τους και ζητώντας μέτρα για το κόστος της στέγασης και μεγαλύτερη προστασία από τις εξώσεις. Άλλοι έφεραν σκηνές και υπνόσακους και κατασκήνωσαν στην Πουέρτα δελ Σολ. Την Κυριακή πολλοί εξακολουθούσαν να βρίσκονται εκεί.
Στις 25 Σεπτεμβρίου, μόλις δύο ημέρες μετά την έξωση, η Ουρμπαχεστιόν κατέθεσε επείγουσα πρόταση για την επιστροφή της ΜαριΚάρμεν. Η πρώτη πρόταση κρίθηκε μη εφαρμόσιμη και ο Δήμος της Μαδρίτης ανέλαβε διαμεσολαβητικό ρόλο.
Στις 28 Σεπτεμβρίου, ύστερα από περισσότερες από τέσσερις ώρες διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην εταιρεία, τη δικηγόρο και συγγενείς της ΜαριΚάρμεν, εκπροσώπους των ενοικιαστών και τη Δημοτική Επιχείρηση Στέγασης και Γης της Μαδρίτης, επήλθε συμφωνία.
Η ΜαριΚάρμεν θα επιστρέψει στο ίδιο σπίτι όταν βγει από το νοσοκομείο. Θα υπογράψει νέο οκταετές μισθωτήριο και το ενοίκιο δεν θα ξεπερνά το 30% του καθαρού εισοδήματός της.
Πέντε ημέρες που άλλαξαν έξι χρόνια
Τι άλλαξε μέσα σε πέντε ημέρες; Η Ουρμπαχεστιόν είναι μια μικρή εταιρεία ακινήτων, με μόλις επτά εργαζομένους. Ιδρύθηκε το 2005 και, σύμφωνα με τη δική της περιγραφή, αγοράζει ακίνητα και αυξάνει την αξία τους αφού αδειάσουν από τους ενοίκους και ανακαινιστούν. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να συγχέεται με τα μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια που χαρακτηρίζονται «κεφάλαια-γύπες». Αναλυτές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι ακολουθεί παρόμοια οικονομική λογική: αγορά, ανακαίνιση και μεταπώληση σε υψηλότερη τιμή.
Το εντυπωσιακό στην περίπτωση της ΜαριΚάρμεν είναι η ταχύτητα με την οποία άλλαξαν όλα. Επί έξι χρόνια είχαν γίνει διάφορες προτάσεις ώστε η ΜαριΚάρμεν να μπορέσει να παραμείνει στο σπίτι της, από την κάλυψη της διαφοράς του ενοικίου έως την αγορά του διαμερίσματος από τρίτους. Καμία δεν είχε γίνει δεκτή. Η δικηγόρος της 87χρονης είπε ότι ήταν η πρώτη φορά μέσα σε έξι χρόνια που η ιδιοκτησία κάθισε πραγματικά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Και ξαφνικά, δύο ημέρες μετά την έξωση, ήρθε η πρώτη πρόταση για επιστροφή της ΜαριΚάρμεν στο σπίτι της.
Η ίδια η εταιρεία ανακοίνωσε ότι είχε δεχθεί εκατοντάδες μηνύματα, σε σημείο που, όπως υποστήριξε, υπερφορτώθηκε ο διακομιστής της. Ανέφερε επίσης ότι η πίεση είχε φθάσει στους εργαζομένους και στις οικογένειές τους και ζήτησε να σταματήσουν οι απειλές και οι πιέσεις.
Η δικηγόρος της ΜαριΚάρμεν και οι οργανώσεις ενοικιαστών αποδίδουν τη μεταστροφή στην κοινωνική πίεση και στις κινητοποιήσεις. Ο δήμαρχος της Μαδρίτης, Χοσέ Λουίς Μαρτίνεθ-Αλμέιδα δίνει μεγαλύτερο βάρος στη διαμεσολάβηση του Δήμου.
Η τελική συμφωνία έδωσε πάντως και εγγυήσεις στην ιδιοκτήτρια εταιρεία, μέσω δημοτικού προγράμματος που παρέχει κάλυψη έναντι μη καταβολής του ενοικίου και ασφάλιση της κατοικίας.
Το πριν και το μετά δύσκολα αφήνουν περιθώριο για παρερμηνείες: επί έξι χρόνια δεν είχε βρεθεί λύση. Χρειάστηκαν μόλις πέντε ημέρες από τη στιγμή που η ιστορία της ΜαριΚάρμεν έγινε υπόθεση χιλιάδων ανθρώπων για να βρεθεί λύση και να μπορεί να επιστρέψει η 87χρονη στο σπίτι της.
Εκείνοι που δεν έμειναν θεατές
Κάποιοι από εκείνους που βρέθηκαν δίπλα στη ΜαριΚάρμεν δεν ήταν καν Ισπανοί.
Περίπου 200 ακτιβιστές για τη στέγαση από περισσότερες από 20 ευρωπαϊκές χώρες είχαν φτάσει στη Μαδρίτη για να οργανώσουν δράσεις απέναντι σε μία από τις μεγαλύτερες εκθέσεις ακινήτων της Ευρώπης. Βρέθηκαν μπροστά σε μια 87χρονη που επρόκειτο να χάσει το σπίτι της και αποφάσισαν να μείνουν.
Άνθρωποι από την Ιρλανδία, τη Γερμανία, την Πορτογαλία, τη Γαλλία, την Αγγλία, την Ελλάδα, τη Ρουμανία και την Ελβετία ενώθηκαν με τους Ισπανούς. Ορισμένοι συμμετείχαν στο ανθρώπινο οδόφραγμα στην είσοδο του κτιρίου. Άλλοι κατασκήνωσαν στη Σολ.
Ανάμεσά τους ήταν ο 29χρονος Ναντζ Φόγκελ, μέλος του Συνδικάτου Ενοικιαστών του Λονδίνου. Δύο εβδομάδες νωρίτερα είχε προσπαθήσει, μαζί με άλλους ακτιβιστές, να εμποδίσει την έξωση μιας 71χρονης γυναίκας στο Λονδίνο. Παρά τις προσπάθειές τους, η έξωση πραγματοποιήθηκε. Η ΜαριΚάρμεν, είπε, του θύμιζε δεκάδες ανθρώπους που γνώριζε. «Είναι η γιαγιά μας, τα αδέλφια μας, εμείς οι ίδιοι».
Η αλληλεγγύη στις εξώσεις έχει όμως παλιότερη ιστορία στην Ισπανία. Το 2013, στην Κορούνια, ο πυροσβέστης Ρομπέρτο Ρίβας κλήθηκε να κόψει την αλυσίδα που έκλεινε την είσοδο του σπιτιού της 85χρονης Αουρέλια Ρέι, ώστε να προχωρήσει η έξωσή της. Αρνήθηκε.
Εμφανίστηκε με το κράνος της δουλειάς του και ένα πλακάτ κατά των εξώσεων. Η φωτογραφία του έκανε τον γύρο της Ισπανίας. Η άρνησή του του κόστισε πειθαρχική διαδικασία και πρόστιμο 600 ευρώ. Σύμφωνα με την Ελ Παΐς, έκτοτε σε πόλεις όπως η Μαδρίτη οι πυροσβέστες δεν συμμετέχουν πλέον στις εξώσεις.
Δεκατρία χρόνια αργότερα, ακτιβιστές κατέβασαν και ξανανέβασαν τη ΜαριΚάρμεν στα χέρια έξι ορόφους, ώστε να μπορέσει να δει τους γείτονες που είχαν συγκεντρωθεί για εκείνη. Όταν εμφανίστηκε, το πλήθος ξέσπασε σε παρατεταμένο χειροκρότημα.
Η στεγαστική κρίση πίσω από την έξωση
Πίσω από αυτή την ιστορία βρίσκεται μια στεγαστική κρίση που διαρκεί χρόνια. Τα ενοίκια στην Ισπανία έχουν αυξηθεί κατά περίπου 80% μέσα σε μία δεκαετία και οι τιμές των κατοικιών κατά 63%. Η κοινωνική κατοικία αντιστοιχεί μόλις στο 2,5% του συνολικού αποθέματος, έναντι 14% στη Γαλλία και 34% στην Ολλανδία. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 25.540 εξώσεις, περίπου 67 κάθε ημέρα. Επτά στις δέκα συνδέονταν με απλήρωτα ενοίκια.
Η υπόθεση της ΜαριΚάρμεν έφτασε τελικά και στο υπουργικό συμβούλιο. Η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα νέο πακέτο μέτρων για τη στέγαση, που έγινε γνωστό ως «διάταγμα ΜαριΚάρμεν» και προβλέπει, μεταξύ άλλων, παράταση της προστασίας από τις εξώσεις και μέτρα για τις μισθώσεις. Για να εφαρμοστούν, ωστόσο, τα μέτρα θα πρέπει να εγκριθούν από το κοινοβούλιο, όπου η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ δεν διαθέτει πλειοψηφία.
Επί έξι χρόνια η ΜαριΚάρμεν έδινε τη μάχη για το σπίτι της. Χρειάστηκε η αλληλεγγύη χιλιάδων ανθρώπων για να μπορέσει τελικά να το κρατήσει.
Με πληροφορίες από: El País, The Guardian, BBC Mundo
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
