Το προηγούμενο Σάββατο είχα πάει να δω μια φίλη στο σπίτι της. Με έναν σχεδόν απίθανο τρόπο είχε καταφέρει να σπάσει και τα δύο της πόδια, το ένα μετά το άλλο. Είχαν περάσει αρκετές μέρες και τη βρήκα στο καροτσάκι, καλοδιάθετη. Διαχειριζόταν την κατάσταση. Με τα παιδιά της, τη δουλειά της, το σπίτι της και τους υπερήλικες γονείς της, οι οποίοι στηρίζονταν σ’ εκείνη. Καθόμασταν απέναντι, για να έχει χώρο να κινείται.
«Πόσο θα κρατήσει;» τη ρώτησα.
«Δεν ξέρω», μου είπε. «Αργά αλλά σταθερά η κατάσταση βελτιώνεται. Τα παιδιά τα καταφέρνουν. Έχω μεταφέρει όλη τη δουλειά στο σπίτι. Με τους γονείς μου δεν ξέρω τι να κάνω. Μοιάζουν χαμένοι».
Όσα αλλάζει η νέα μακροζωία
Η φίλη μου δεν είναι μεγάλη σε ηλικία. Όπως κι εγώ, και οι άλλες φίλες μου, είμαστε πια «νεαρές ηλικιωμένες» με υπερήλικους γονείς. Μια άλλη φίλη μου, «νεαρή ηλικιωμένη» και εκείνη, πηγαίνει τη μητέρα της σε σχολείο με δραστηριότητες για ανοιακούς.
Όπως γράφει η Λουσίντα Χόλντφορθ (Lucinda Holdforth) στον Guardian, οι καλοί γονείς δεν μπορούν ποτέ πραγματικά να ησυχάσουν από την ανησυχία για τα παιδιά τους. Ωστόσο, επισημαίνει ότι υπάρχει και ένα αντίστροφο βάρος για τα καλά παιδιά.
Όπως αναφέρει, εάν το δει κανείς από μια οπτική, το σύγχρονο αφήγημα της μακροζωίας είναι μια εμπνευστική ιστορία επιστημονικής και κοινωνικής προόδου του ανθρώπου. Από μια άλλη οπτική, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πλέον είμαστε καταδικασμένοι στη μακροζωία. Τη δική μας και των άλλων. Αυτό, όπως γράφει, επιβαρύνει υπέρμετρα οικονομικά, κοινωνικά και ψυχολογικά τόσο τα άτομα όσο και την κοινωνία συνολικά.
Υπάρχουν πια τόσοι πολλοί ηλικιωμένοι, αναφέρει, ώστε έχουν δημιουργηθεί νέες κατηγορίες δημογραφικού ορισμού για να τους περιγράψουν. Όσοι θεωρούνται «νεαροί ηλικιωμένοι» είναι μεταξύ 55 και 65 ετών. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσει και τον εαυτό της. Στα 63 της, όπως γράφει, είναι μια «νεαρή ηλικιωμένη» η οποία με βάση τους κανόνες της ανθρώπινης ιστορίας, θα έπρεπε να είχε πεθάνει εδώ και χρόνια.
Αντί γι’ αυτό, όταν κοιτάζει 20 χρόνια μπροστά, προβλέπει έναν ακόμη πιο ηλικιωμένο εαυτό, που θα χρειαστεί να σχεδιάσει το ενδεχόμενο να έχει μπροστά του άλλα 20 χρόνια ζωής, κάτι που δεν θεωρεί απαραίτητα μια ένδοξη προοπτική.
Σχετικό θέμα: Γιατί είναι σημαντικό να σχεδιάσουμε τα γηρατειά μας(well aging)
Η πραγματικότητα, τονίζει, είναι ότι οι άνθρωποι μπορούν να διατηρηθούν στη ζωή για πολλά χρόνια σε κατάσταση σοβαρής αδυναμίας και ότι η ίδια θα προτιμούσε να μην είναι μία από αυτούς. Αναφέρει επίσης ότι αυτό που θέλει να πει στις γυναίκες που νιώθουν ενοχικά αγανακτισμένες με τα απαιτητικά καθήκοντα της κόρης είναι πως πρόκειται για ένα νέο φαινόμενο.
Όπως επισημαίνει, για όσους βρίσκονται τώρα στη συνταξιοδότηση ή κοντά σε αυτήν, οι εξελίξεις στην ιατρική επιστήμη και τη δημόσια υγεία σημαίνουν ότι είναι καλύτερα ενημερωμένοι για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν και καλύτερα εξοπλισμένοι για να προστατευτούν από αυτούς. Ωστόσο, είτε προστατεύσουν την υγεία τους είτε όχι, θα υπάρχουν οι ιατρικές παρεμβάσεις που θα τους κρατούν στη ζωή ακόμη και σε κακή κατάσταση υγείας, όταν έρθει η ώρα.
Οι γυναίκες και η ευθύνη της φροντίδας
Όπως τονίζει, αυτό είναι δύσκολο για όσους το βιώνουν, αλλά ακόμη πιο δύσκολο για τους άλλους. Περιγράφει πώς ζωές και όνειρα περιορίζονται, καθώς τα παιδιά ανθρώπων που ζουν πολλά χρόνια αναλαμβάνουν το συναισθηματικό και σωματικό βάρος μιας διαρκούς υποχρέωσης προς τους γονείς τους, που όταν ολοκληρωθεί, μπορεί να τους βρει και τους ίδιους ανήμπορους. Την ίδια στιγμή προσπαθούν να ισορροπήσουν εργασία, οικογένεια και άλλες ευθύνες.
Υπογραμμίζει ότι το βάρος της φροντίδας το αναλαμβάνουν κυρίως οι γυναίκες, επικαλούμενη τον Ατούλ Γκαουάντε (Atul Gawande), ο οποίος γράφει ότι η ύπαρξη τουλάχιστον μίας κόρης είναι καθοριστική για τη βοήθεια που θα λάβει κάποιος στα γηρατειά.
Σχετικό θέμα: Όταν οι γονείς μας γίνονται τα παιδιά μας
Παρατηρεί ότι πολλές γυναίκες δεν μπορούν να ταξιδέψουν, να μετακινηθούν ή ακόμη και να αλλάξουν τη ζωή τους, εξαιτίας των παρατεταμένων υποχρεώσεών τους προς τους γονείς τους. Ορισμένες, όπως γράφει, δεν συνειδητοποιούν ότι περιμένουν τον θάνατο των γονιών τους για να μπορέσουν να ζήσουν τη δική τους ζωή.
Ζώντας περισσότερα χρόνια, αλλά άρρωστοι
Επισημαίνει ότι αυτό αποτελεί νέο φαινόμενο και ότι στο παρελθόν οι ηλικιωμένοι είτε ανάρρωναν είτε πέθαιναν σχετικά γρήγορα, χωρίς τις μακροχρόνιες περιόδους αδυναμίας που παρατηρούνται σήμερα. Αναφερόμενη στην προσωπική της εμπειρία, γράφει ότι αγαπούσε τον πατέρα της και ότι, γι’ αυτό ίσως, δεν ντρέπεται να πει ότι ένιωσε ανακούφιση όταν πέθανε, καθώς τα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν δύσκολα και τραυματικά για την οικογένεια, όπως και για τον ίδιο.
Σημειώνει ότι ο πατέρας της είχε αντιμετωπίσει και επιβιώσει από σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία άλλαξαν την προσωπικότητά του. Αντίθετα, η μητέρα της, που πέθανε το 2022, ήταν ήρεμη και έτοιμη στο τέλος της.
Αναφέρει ότι η μητέρα της δυσκολευόταν ιδιαίτερα με την εξάρτηση από τους άλλους, ακόμη και όταν βρισκόταν σε μονάδα φροντίδας, και χρειαζόταν τη βοήθεια των παιδιών της για βασικές ανάγκες. Τονίζει επίσης ότι οι ηλικιωμένοι χωρίς κοντινά πρόσωπα να τους στηρίζουν είναι πιο ευάλωτοι και πιο μόνοι.
Και τελικά, περίπου έναν χρόνο μετά τον θάνατο της μητέρας της συνειδητοποίησε το βάρος που κουβαλούσε. Στα 59 της ένιωσε για πρώτη φορά πλήρη ελευθερία και ένα αίσθημα δημιουργικής και προσωπικής ύπαρξης που δεν την έχει εγκαταλείψει.
Έκανε ό,τι μπορούσε για να είναι ένα καλό παιδί, λέει, και αφιέρωσε σχεδόν όλη της τη ζωή σε αυτόν τον ρόλο. Μόνο όταν αυτός ολοκληρώθηκε κατάφερε να κατανοήσει πόσο δύσκολο είναι να ζήσει κανείς τη δική του ζωή χωρίς να καταπιέσει, σε κάποιο βαθμό, τις δικές του επιθυμίες.
info: Η Λουσίντα Χόλντφορθ (Lucinda Holdforth) είναι συγγραφέας και λογογράφος, με πλούσια εμπειρία στη δημόσια διοίκηση και την πολιτική επικοινωνία. Έχει γράψει πέντε βιβλία που εξερευνούν τις συνθήκες που διαμορφώνουν μια λειτουργική και πολιτισμένη κοινωνία, εστιάζοντας σε θέματα όπως η δημοκρατική ηγεσία, η αξία των τρόπων συμπεριφοράς και οι σύγχρονες κοινωνικές αντιφάσεις. Το πιο πρόσφατο βιβλίο της, «Going On and On: Why our longevity threatens the future», εξετάζει πώς η αυξανόμενη μακροζωία επηρεάζει το μέλλον των κοινωνιών.
Έχει εργαστεί ως λογογράφος για πολιτικούς και στελέχη υψηλού επιπέδου σε τομείς όπως η οικονομία, τα μέσα ενημέρωσης και η τεχνολογία, ενώ συμμετέχει συχνά ως ομιλήτρια σε διεθνή συνέδρια και δημόσιες συζητήσεις.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
