Γιατί το παιδί ξεσπάει μόλις γυρίσει από το σχολείο

Στο σχολείο ακούει τη δασκάλα, συνεργάζεται, περιμένει τη σειρά του. Στο σπίτι, όμως, αρκεί μια ερώτηση για να αρχίσουν οι φωνές. «Πώς πέρασες σήμερα;» ρωτάτε και παίρνετε την απάντηση «Άσε με!». Το μικρότερο αδελφάκι πλησιάζει και το διώχνει. Λίγο αργότερα κλαίει, θυμώνει ή κλείνει με δύναμη την πόρτα του δωματίου του.

Όταν μιλάτε με το σχολείο, η εικόνα είναι διαφορετική. «Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα», σας λένε. Και εύλογα αναρωτιέστε: Γιατί κρατάει την πιο δύσκολη συμπεριφορά του για εμάς;

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι, όταν επιστρέφει σπίτι, έχει εξαντληθεί από την προσπάθεια να συγκρατείται και να ανταποκρίνεται σε όσα απαιτούνται όλη την ημέρα. Η ένταση που δεν εκδήλωσε στην τάξη βγαίνει εκείνη τη στιγμή, συχνά με αφορμή κάτι μικρό.

Η προσπάθεια που δεν βλέπετε

Η σχολική ημέρα δεν περιλαμβάνει μόνο μαθήματα. Το παιδί χρειάζεται να παραμένει καθισμένο, να προσέχει, να ακολουθεί οδηγίες, να περιμένει, να συνεργάζεται. Παράλληλα, προσπαθεί να διαχειριστεί τις απογοητεύσεις του, έναν καυγά στο διάλειμμα, τον θόρυβο ή την αγωνία μήπως κάνει λάθος.

Μπορεί να τα καταφέρνει χωρίς να δείχνει πόσο δυσκολεύεται. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια δεν το κουράζει. Αυτό το ξέσπασμα δεν σημαίνει ότι το παιδί έχει πρόβλημα συμπεριφοράς. Περιγράφει αυτό που μπορεί να συμβεί όταν ένα παιδί προσπαθεί όλη μέρα να συγκρατηθεί στο σχολείο και, μόλις επιστρέψει σπίτι, βγάζει την έντασή του με κλάματα, φωνές ή θυμό.

Μπορεί να πεινάει ή να μην έχει κοιμηθεί καλά ή να έχει ένα πολύ φορτωμένο πρόγραμμα. Μερικές φορές, η ερώτηση για τα μαθήματα έρχεται τη στιγμή που το παιδί δεν αντέχει άλλη απαίτηση.

Στο σπίτι μπορεί επίσης να αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια να εκφράσει όσα νιώθει. Αυτή είναι μια πιθανή εξήγηση, όχι ένα συμπέρασμα που ισχύει για κάθε παιδί και κάθε ξέσπασμα.

Πρώτα λίγος χρόνος

Εάν αυτή η σκηνή επαναλαμβάνεται, χρειάζεται να αλλάξετε τον τρόπο με τον οποίο το υποδέχεστε. Οι ερωτήσεις σας μπορεί να δείχνουν ενδιαφέρον, αλλά το παιδί να τις ακούει σαν ακόμη μία υποχρέωση: τώρα πρέπει να εξηγήσει, να θυμηθεί, να απαντήσει. Δεν χρειάζεται να μάθετε τα πάντα μόλις αφήσει την τσάντα του. Δοκιμάστε μια ήρεμη υποδοχή και αφήστε τη συζήτηση για αργότερα.

Πείτε  «καλώς το παιδί μου!», προσφέρετε μια αγκαλιά, χωρίς να επιμείνετε εάν δεν τη θέλει. Δώστε του κάτι να φάει, νερό. Πριν αναζητήσετε μια σύνθετη εξήγηση, σκεφτείτε μήπως πεινάει ή διψάει. Αφήστε λίγο χρόνο χωρίς ερωτήσεις για βαθμούς, εργασίες και υποχρεώσεις.

Βοηθήστε το να βρει τι το ξεκουράζει. Μπορεί να θέλει ησυχία, παιχνίδι, κίνηση ή λίγη παρέα.

Δεν χρειάζονται όλα τα παιδιά το ίδιο πράγμα. Κάποιο θέλει να σας μιλήσει αμέσως. Κάποιο άλλο χρειάζεται πρώτα να μείνει μόνο του. Δείτε τι βοηθά το δικό σας, χωρίς να επιμένετε να συζητήσει πριν να είναι έτοιμο.

Καταλαβαίνω τον θυμό σου, αλλά δεν σε αφήνω να χτυπάς

Η κατανόηση της κούρασης δεν σημαίνει ότι επιτρέπονται όλα. Μπορείτε να αναγνωρίσετε το συναίσθημα και ταυτόχρονα να σταματήσετε μια συμπεριφορά που πληγώνει.

«Βλέπω ότι είσαι πολύ θυμωμένος. Δεν θα σε αφήσω να χτυπήσεις την αδελφή σου», μπορείτε να πείτε. Ή: «Μπορείς να μου πεις ότι θέλεις να μείνεις μόνος. Δεν μπορείς να πετάς πράγματα». Την ώρα της μεγάλης έντασης, κρατηθείτε. Μια διάλεξη για τη σωστή συμπεριφορά δύσκολα θα βοηθήσει εκείνη τη στιγμή. Προέχει να μην τραυματιστεί κανείς και να πέσουν οι τόνοι.

Αργότερα, όταν το παιδί ηρεμήσει, μπορείτε να επιστρέψετε σε όσα έγιναν. Να συζητήσετε τι το δυσκόλεψε, πώς θα μπορούσε να ζητήσει μια στιγμή ησυχίας και τι χρειάζεται να διορθώσει. Εάν πλήγωσε κάποιον ή προκάλεσε ζημιά, η κούραση εξηγεί τη δυσκολία του, αλλά δεν ακυρώνει την ευθύνη του.

Οι υποχρεώσεις μπορούν να περιμένουν λίγο

Το διάλειμμα μετά το σχολείο δεν σημαίνει ότι το διάβασμα ή οι υπόλοιπες υποχρεώσεις εξαφανίζονται. Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να αρχίσουν όλες αμέσως.

Μπορείτε να συμφωνήσετε μια απλή σειρά: πρώτα φαγητό και ξεκούραση, μετά διάβασμα. Όσο πιο σταθερή είναι αυτή η καθημερινή συνήθεια, τόσο λιγότερες διαπραγματεύσεις χρειάζονται κάθε απόγευμα.

Παρατηρήστε επίσης πότε τα πράγματα δυσκολεύουν περισσότερο:

• τις ημέρες που δεν έχει φάει καλά στο σχολείο;
• όταν έχει κοιμηθεί λίγο;
• μετά από πολλές απογευματινές δραστηριότητες;
• οταν αρχίζει το διάβασμα χωρίς διάλειμμα;

Οι απαντήσεις μπορούν να σας βοηθήσουν να κάνετε μικρές, συγκεκριμένες αλλαγές. Ίσως χρειάζεται να φτιάξετε το φαγητό που του αρέσει ή λιγότερη βιασύνη μόλις επιστρέφει. Βέβαια, όταν γυρίζετε κι εσείς κουρασμένοι από τη δουλειά και έχετε τόσα να προλάβετε, δεν είναι πάντα εύκολο να του δώσετε αυτόν τον χρόνο.

Εάν, όμως, τα ξεσπάσματα είναι συχνά, πολύ έντονα ή συνοδεύονται από φόβο για το σχολείο και επίμονες αλλαγές στον ύπνο ή στη διάθεση, μην τα αποδίδετε όλα στην κούραση. Μιλήστε με το παιδί, με τους εκπαιδευτικούς και, εφόσον χρειάζεται, ζητήστε βοήθεια από έναν ειδικό.

Το «άσε με!» μπορεί κάποιες φορές να σημαίνει «δεν αντέχω άλλο αυτή τη στιγμή». Αφήνοντας λίγο χρόνο πριν του ζητήσετε κάτι ακόμη, το βοηθάτε να καταλάβει τι νιώθει και να σας το πει πιο ήρεμα.

---