Η ιδέα ότι υπάρχει ένας και μοναδικός άνθρωπος που μάς «συμπληρώνει» δεν είναι απλώς ρομαντική. Είναι βαθιά πολιτισμική. Διατρέχει αιώνες, θρησκείες, φιλοσοφία και λογοτεχνία. Επανεμφανίζεται με διαφορετικά ονόματα, αλλά με την ίδια υπόσχεση: κάπου υπάρχει εκείνος που θα μας καταλάβει απόλυτα.
Αν ορίσουμε ως «αδελφή ψυχή» το πρόσωπο με το οποίο βιώνουμε πλήρη ταύτιση, ψυχική οικειότητα και αίσθηση αναπόφευκτης έλξης, τότε η επιμονή του μύθου γίνεται κατανοητή. Δεν αφορά μόνο στον έρωτα. Αφορά στην ανάγκη συνοχής μέσα σε έναν αβέβαιο κόσμο. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί, μέσα σε έναν κόσμο αβεβαιότητας, ένας απίστευτος αριθμός ανθρώπων εξακολουθεί να ελπίζει ότι θα συναντήσει κάποτε τον σύντροφο της ψυχής τους.
Η αρχαία ρίζα της αναζήτησης
Στην ελληνική μυθολογία, ο Έρως και η Ψυχή δεν ενώνονται επειδή ήταν εξαρχής προορισμένοι, αλλά επειδή η σχέση τους αντέχει στις δοκιμασίες.
O Πλάτωνας έγραψε ότι οι άνθρωποι κάποτε είχαν τέσσερα χέρια, τέσσερα πόδια και δύο πρόσωπα. Εξήγησε ότι ο Δίας μάς χώρισε στη μέση ως τιμωρία για τον εγωισμό μας και έπρεπε να περπατούμε στη Γη αναζητώντας το άλλο μας μισό.
Η κατανόησή μας για την αγάπη και τις σχέσεις μπορεί να έχει εξελιχθεί από το 385 π.Χ., όταν ο Πλάτωνας έγραψε το Συμπόσιο, αλλά η ιδέα ότι υπάρχει κάπου το άλλο μας μισό είναι «ανθεκτική» στο χρόνο και εμφανίζεται σε όλους τους πολιτισμούς.
Ορισμένες ινδουιστικές παραδόσεις υποστηρίζουν την ιδέα ότι οι άνθρωποι έχουν καρμική σχέση με ορισμένες ψυχές. Στα γίντις, υπάρχει ένας όρος για τον ιδανικό ή προκαθορισμένο σύντροφο –το «bashert»– το οποίο θα μπορούσε να μεταφραστεί ως πεπρωμένο.
Ο Πέρσης ποιητής Τζελαλαντίν Ρουμί, διατύπωσε την ιδέα ότι οι εραστές δεν συναντιούνται τελικά, αλλά ότι με κάποιο τρόπο βρίσκονται ο ένας μέσα στον άλλον από την αρχή. Έγραψε ο Ρουμί, ο οποίος μέσα από λέξεις, μεταφορές, εικόνες και παρομοιώσεις, αναζητεί πάντα τον Έρωτα:
«Έχεις δυο χέρια, δυο πόδια και δυο μάτια.
Αλλά αν η καρδιά σου κι ο Αγαπημένος είναι επίσης δύο,
ποιο το όφελος;
Περηφανεύεσαι: Εγώ είμαι ο εραστής.
Κούφια λόγια. Αν βλέπεις εραστή κι Αγαπημένο σαν δύο,
ή τα βλέπεις διπλά ή δεν ξέρεις να μετράς»
Μεσαιωνικές και αναγεννησιακές αφηγήσεις, όπως ο Τριστάνος και η Ιζόλδη ή ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα, παρουσίασαν τον έρωτα ως δύναμη απόλυτη και υπαρξιακή, όχι όμως πάντοτε ευτυχισμένη.
Η πρώτη καταγεγραμμένη χρήση του είναι το 1822, σε μια επιστολή του ποιητή Σάμιουελ Τέιλορ Κόλεριτζ (Samuel Taylor Coleridge). «Για να είσαι ευτυχισμένος στον έγγαμο βίο… πρέπει να έχεις μια αδελφή ψυχή», έγραψε. Στην προσωπική ζωή του, πάντως ο Κόλεριτζ, ήταν δυστυχισμένος -παντρεύτηκε κυρίως λόγω κοινωνικών πιέσεων- και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του γάμου του μακριά από τη σύζυγό του, πριν τελικά χωρίσουν οριστικά. Ωστόσο, παρά την αδυναμία του Κόλεριτζ να βρει μια πραγματική αδελφή ψυχή, ο όρος που εισήγαγε εδραιώθηκε και παρέμεινε αναλλοίωτος.
Ο Λόρενς Ολίβιε και η Βίβιαν Λι ερμηνεύουν τους ομώνυμους ρόλους στο έργο του Σαίξπηρ «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» στο Θέατρο Geary στο Σαν Φρανσίσκο, στις 18 Απριλίου 1940.(AP Photo)
Πώς η αδελφή ψυχή έγινε απαίτηση
Από τη δεκαετία του 1970 και μετά, η πίστη στην ύπαρξη της αδελφής ψυχής φαίνεται να ενισχύεται σημαντικά. Η περίοδος εκείνη, που συχνά περιγράφεται ως εποχή εντονότερου ατομικισμού, άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις σχέσεις. Η έμφαση μετατοπίστηκε από την κοινωνική και οικονομική σταθερότητα προς την προσωπική ευτυχία και τη συναισθηματική ικανοποίηση.
Καθώς οι δυτικές κοινωνίες γνώρισαν αυξημένη ευημερία και μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία, ο γάμος έπαψε να αποτελεί πρωτίστως μέσο επιβίωσης και μετατράπηκε σε επιλογή προσωπικής ευτυχίας. Οι προσδοκίες έγιναν περισσότερο ψυχολογικές και λιγότερο πρακτικές. Οι άνθρωποι άρχισαν να αναζητούν σχέσεις που δεν λειτουργούν απλώς, αλλά που τους κάνουν να νιώθουν πλήρεις.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι ελπίζουν ότι το «τέλειο άτομο» υπάρχει εκεί έξω. Οι ειδικοί διατυπώνουν την άποψη ότι το αν πιστεύουμε ή όχι στις αδελφές ψυχές είναι βαθιά ριζωμένο στην προσωπική συνθήκη του καθενός. Είναι όμως πολύ πιθανό, λένε, ότι όσοι ελπίζουν να βρουν τον «τέλειο», «καρμικό» τους σύντροφο καταδικάζουν τις σχέσεις τους από την αρχή.
Γιατί ο μύθος επιμένει
Ο μύθος της αδελφής ψυχής εμπεριέχει ελπίδα. Υπόσχεται ότι η απομόνωση και η μοναξιά, που τόσο συχνά συνοδεύουν την ανθρώπινη εμπειρία, δεν θα είναι μόνιμες. Κάποια στιγμή θα υπάρξει ένα ευτυχισμένο τέλος, μια ένωση με εκείνον που μας καταλαβαίνει σε βάθος, μας προστατεύει και δίνει στη ζωή μας το νόημα που αναζητούμε.
Για πολλούς ανθρώπους, η πίστη σε μια αδελφή ψυχή λειτουργεί ως τρόπος να οργανώσουν μια συχνά χαοτική και απρόβλεπτη ερωτική διαδρομή. Μετατρέπει τα άτυχα πρώτα ραντεβού, τους χωρισμούς, τις διαψεύσεις και τις απογοητεύσεις σε κεφάλαια μιας μεγαλύτερης ιστορίας, που υπόσχεται ότι κάποτε όλα θα μπουν στη θέση τους.
Το νόημα της αδελφής ψυχής έχει εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου. Τα τελευταία χρόνια, ο όρος «δίδυμη φλόγα» έχει αυξήσει τη δημοτικότητά του. Θεωρείται ότι η δίδυμη φλόγα σας έχει βρεθεί με εσάς στις περασμένες σας ζωές και θα συνεχίσει να σας συναντά και στις μελλοντικές. Μάλλον πρόκειται για έναν πιο πνευματικό τρόπο κατανόησης της ιδέας ότι μπορεί να υπάρχει κάποιος με τον οποίο απλά πρέπει να είστε μαζί.
Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Ζούμε σε μια εποχή έντονης αβεβαιότητας, πολιτικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής. Μέσα σε αυτό το ρευστό και συχνά συγκεχυμένο τοπίο, ακόμη και των εφαρμογών γνωριμιών, ο μύθος της αδελφής ψυχής υπόσχεται ότι υπάρχει ένα ταίρι που θα δώσει νόημα στη σύγχυση. Υπόσχεται μια σταθερή άγκυρα μέσα σε μια ζωή που πολλοί βιώνουν ως ταραγμένη και απρόβλεπτη.
Η παγίδα της προδιαγεγραμμένης αγάπης
Μπορεί η προδιαγεγραμμένη αγάπη να είναι παρηγορητική, χρειάζεται όμως προσοχή. Έρευνες σε εκατοντάδες σχέσεις έδειξαν ότι το να έχεις την προσδοκία να βρεις μια αδελφή ψυχή στην πραγματικότητα οδηγεί σε δυσλειτουργικά πρότυπα συμπεριφοράς και μάλιστα αυξάνει τις πιθανότητες να χωρίσεις με τον σύντροφό σου. Αυτό συμβαίνει επειδή οι άνθρωποι που πιστεύουν στις αδελφές ψυχές τείνουν να πιστεύουν στη μοίρα.
Εφόσον είναι σίγουροι ότι υπάρχει το τέλειο άτομο και το περιμένουν, είναι πιο εύκολο να αμφισβητήσουν τη σχέση που έχουν και δεν τους ικανοποιεί απόλυτα. Επίσης είναι πιο εύκολο να θεωρήσουν μια αναποδιά ως αιτία διάλυσης, αφού θα θεωρήσουν ότι τελικά το πρόσωπο με το οποίο έχουν σχέση δεν είναι ο άνθρωπος που περιμένουν.
Στην άλλη όχθη, εκείνοι που αμφισβητούν ότι υπάρχει αδελφή ψυχή έχουν διαφορετική νοοτροπία. Πιστεύουν ότι οι σχέσεις χρειάζονται «δουλειά» και συμβιβασμούς και έχουν κίνητρο να βρίσκουν λύσεις στα προβλήματα που παρουσιάζονται.
Σχετικό θέμα: Γιατί κάποιοι εργένηδες είναι ευτυχισμένοι και κάποιοι όχι
Η ιδέα της αδελφής ψυχής μπορεί να λειτουργήσει ως συναισθηματικό στήριγμα και να δώσει νόημα στην ερωτική διαδρομή. Όταν όμως μετατρέπεται σε βεβαιότητα τελειότητας, γίνεται παγίδα. Κανείς δεν είναι άψογος και καμία σχέση δεν χτίζεται χωρίς προσπάθεια. Αντί να αναζητούμε τον απόλυτα ιδανικό άνθρωπο, ίσως αξίζει να εστιάσουμε στις κοινές αξίες, στον σεβασμό και στην πρόθεση να εξελισσόμαστε μαζί.
Εκτός εάν επιλέγουμε το τέλειο επειδή θέλουμε να παραμείνουμε εργένηδες και εργένισσες, για πάντα.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
