Μια τελική ανατομία της Συμφωνίας ΕΕ-Μercosur

Podcast στη «Διεθνή Ματιά», με καλεσμένους τους Γιάννη Δούκα και Κώστα Χαζάκη

Σύνταξη : Πολυδεύκης Παπαδόπουλος

Μέχρι πριν από λίγο καιρό, ο όρος «Mercosur» ήταν σχεδόν άγνωστος στο μέσο Ευρωπαίο πολίτη. Σπάνια εμφανιζόταν στο δημόσιο διάλογο, ακόμη αραιότερα απασχολούσε τα πολιτικά πάνελ ή τα κεντρικά δελτία ειδήσεων. Το προηγούμενο διάστημα όμως, η λέξη αυτή βρέθηκε στο επίκεντρο μιας έντονης ευρωπαϊκής αντιπαράθεσης.

Δρόμοι πρωτευουσών γέμισαν τρακτέρ, αγρότες διαδήλωσαν από το Παρίσι έως τις Βρυξέλλες, ενώ το θέμα έγινε σύνθημα και στα ελληνικά μπλόκα. Οι κυβερνήσεις πολλών χωρών της ΕΕ κλήθηκαν να πάρουν θέση απέναντι σε μια συμφωνία που άλλοι θεωρούν στρατηγική ευκαιρία και άλλοι υπαρξιακή απειλή. Τελικά την Παρασκευή 16/1, μετά 26 χρόνια διαπραγματεύσεων, στην πρωτεύουσα της Παραγουάης Ασουνσιόν υπεγράφη η επίμαχη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur, δηλαδή της εμπορικής ένωσης 4 χωρών της Νότιας Αμερικής που περιλαμβάνει τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη.

Η συμφωνία φιλοδοξεί να δημιουργήσει μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, καλύπτοντας πάνω από 700 εκατομμύρια καταναλωτές. Στην καρδιά της βρίσκεται η σταδιακή κατάργηση δασμών στο μεγαλύτερο μέρος των εμπορικών ροών: η Mercosur δεσμεύεται να άρει δασμούς στο 91% των ευρωπαϊκών εξαγωγών, ενώ η ΕΕ στο 92% των εισαγωγών από τη Νότια Αμερική.

Για τη βιομηχανία της Ευρώπης, ιδίως για τον κλάδο του αυτοκινήτου, των μηχανημάτων και των προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, η συμφωνία ανοίγει νέες αγορές σε μια περίοδο αυξημένου ανταγωνισμού από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Παράλληλα, ενισχύει τη στρατηγική της ΕΕ να διαφοροποιήσει τις εφοδιαστικές της αλυσίδες και να εξασφαλίσει πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, απαραίτητες για την ενεργειακή και τεχνολογική μετάβαση.

Στον αντίποδα, οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι σε πολλά μέρη της Ευρώπης εκφράζουν έντονη ανησυχία. Η αύξηση αδασμολόγητων ποσοστώσεων για μαζικά γεωργοκτηνοτροφικά προϊόντα όπως το βοδινό κρέας, τα πουλερικά, η ζάχαρη, η σόγια, το ρύζι, ακόμη και το μέλι δημιουργεί φόβους για πτώση τιμών και αθέμιτο ανταγωνισμό από προϊόντα που παράγονται με χαμηλότερο κόστος, αλλά και λιγότερο αυστηρούς περιβαλλοντικούς και εργασιακούς κανόνες. Επίσης, τα κίνητρα προς τις 4 χώρες της Λ. Αμερικής για μεγαλύτερες αγροτικές εξαγωγές προς την Ευρώπη είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει μεγαλύτερη επέκταση των καλλιεργειών μέσα στα τροπικά δασικά οικοσυστήματα, σε βάρος την προστασίας τους, θέμα που αφορά το σύνολο του πλανήτη. Και παρά τις διαβεβαιώσεις ότι όλα τα εισαγόμενα προϊόντα θα πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα και η προστασία του δάσους του Αμαζονίου θα διασφαλιστεί, η δυσπιστία παραμένει.

Στο 25ο podcast της σειράς «Διεθνής Ματιά» που ετοιμάζει ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ΕRTnews Radio και το ERTecho επιχειρείται μια ανατομία της εν λόγω συμφωνίας. Με τη συμμετοχή του Γιάννη Δούκα, Επίκουρου Καθηγητή Αγροτικής Ανάπτυξης, Αγροδιατροφής και Διαχείρισης Φυσικών Πόρων στο ΕΚΠΑ, ο οποίος ασχολείται με θέματα αγροτικής μεταρρύθμισης, Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της ΕΕ και διεθνών διαπραγματεύσεων που αφορούν τα γεωργοκτηνοτροφικά προϊόντα και του Κώστα Χαζάκη, Καθηγητή Οικονομικής Ανάπτυξης και Επιχειρηματικότητας στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, που δραστηριοποιείται ερευνητικά στα ζητήματα διεθνούς εμπορίου και παγκοσμιοποίησης αναλύονται τα επιχειρήματα υπέρ και κατά της συμφωνίας. Εξετάζεται, επίσης, το πώς βλέπουν τη συμφωνία με το Mercosur οι κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ, και οι επιμέρους οικονομικοί κλάδοι. Συζητείται ακόμη το ποιοι θεωρούνται κερδισμένοι και χαμένοι εντός και εκτός της Ένωσης, καθώς και τα πιθανά κέρδη και οι ενδεχόμενες απώλειες για την Ελλάδα.

Τέλος, στη θεώρηση μπαίνει το γεγονός ότι η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου ΕΕ–Mercosur προβάλλεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως υποστήριξη του ελεύθερου εμπορίου και της πολυμερούς συνεργασίας σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκοσμιοποίηση αμφισβητείται, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου δείχνει θεσμικά αποδυναμωμένος και οι πολιτικές δασμών και προστατευτισμού –όπως εκείνες που συνδέθηκαν με τον Ντόναλντ Τραμπ– επανέρχονται δυναμικά. Ωστόσο, όπως αναφέρεται και στη συζήτηση, η εν λόγω Συμφωνία δεν παύει να πρόκειται κι αυτή για διμερή προτιμησιακή συμφωνία μεταξύ δυο περιφερειών –μια από τις περίπου 375 διμερείς και περιφερειακές του είδους που σήμερα υπάρχουν παγκοσμίως- η οποία αντιβαίνει κι αυτή τις αρχές του πολυμερούς απελευθερωμένου εμπορίου.

Στη «Διεθνή Ματιά» κάθε εβδομάδα ανοίγει ένα παράθυρο για να κοιτάμε από την Ελλάδα την Ευρώπη και τον Κόσμο, αλλά για να επιστρέφουμε ξανά, μέσω αυτών, στα ζητήματα της χώρα μας. Στη σειρά αυτών των podcast εξετάζονται σημαντικά γεγονότα και φαινόμενα παγκόσμιας σημασίας, από το χώρο της πολιτικής, των διεθνών σχέσεων, της οικονομίας, της οικολογίας, της επιστήμης και τεχνολογίας ή και του πολιτισμού, που επηρεάζουν καθοριστικά και καθολικά τη ζωή, αλλά και την κατάσταση στην Ελλάδα. Κι αυτό γίνεται με τη συμμετοχή ιδιαίτερα επιλεγμένων καλεσμένων, που είναι ειδικοί σε καθέναν από αυτούς τους τομείς.