Η Ευρωπαϊκή Ένωση σκλήρυνε σήμερα τη στάση της απέναντι στη Ρωσία και το Ιράν, ενώ ταυτόχρονα επιχειρεί να αποτρέψει μια γενικευμένη αποσταθεροποίηση από την Ουκρανία μέχρι τον Περσικό Κόλπο και την Ανατολική Μεσόγειο, όπως κατέστησε σαφές η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλλας μετά το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες.
Ανταπόκριση – Βρυξέλλες
Οι υπουργοί Εξωτερικών έκαναν την πρώτη, «καθαρά πολιτική», όπως είπε η κ. Κάλλας, συζήτηση για μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας, με αφετηρία την παραδοχή ότι «δεν μπορούμε να απαντάμε με διαρκείς έκτακτες συνόδους» σε ένα περιβάλλον που αλλάζει ραγδαία. Η νέα στρατηγική θα έχει ευρύ ορισμό ασφάλειας, συνδέοντας άμυνα, ενέργεια, εφοδιαστικές αλυσίδες και άλλους κρίσιμους τομείς, στη βάση μιας επικαιροποιημένης κοινής εκτίμησης απειλών.
Τα κράτη-μέλη κλήθηκαν να υποβάλουν non‑papers για τις προτεραιότητές τους, με την κ. Κάλλας να ζητά ένα κείμενο «σύντομο και πολιτικό», που δεν θα αναπαράγει απλώς τα υπάρχοντα έγγραφα, αλλά θα εστιάζει στην εφαρμογή και στις νέες ανησυχίες.
Ουκρανία, Ρωσία και «σκιώδης στόλος»
Η Κάγια Κάλλας υπογράμμισε ότι, παρά την πίεση από τις κρίσεις στη Μέση Ανατολή, «η Ουκρανία παραμένει η κορυφαία ευρωπαϊκή προτεραιότητα ασφάλειας» και «η προσοχή δεν θα επιτραπεί να ξεφτίσει». Οι υπουργοί προειδοποίησαν πως η Μόσχα κερδίζει από τις υψηλές τιμές ενέργειας και τη μεταφορά αντιαεροπορικών συστημάτων από την Ουκρανία προς τη Μέση Ανατολή, ενώ οι ρωσικές επιθέσεις σε υδροηλεκτρικό σταθμό απειλούν πλέον και την υδροδότηση της Μολδαβίας, την οποία η ΕΕ ενισχύει με εξοπλισμό, βοήθεια και δορυφορικές εικόνες.
Η ΕΕ θα διατηρήσει τις κυρώσεις στη ρωσική ενέργεια, παρά τη χαλάρωση των αμερικανικών περιορισμών στο ρωσικό πετρέλαιο, και θα επιταχύνει την απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. «Αν θέλουμε να τελειώσει ο πόλεμος, η Μόσχα πρέπει να έχει λιγότερα, όχι περισσότερα χρήματα», είπε χαρακτηριστικά, αναδεικνύοντας την καταστολή του «σκιώδους στόλου» ως «ένα από τα καλύτερα εργαλεία» της ΕΕ. Εξήρε τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Σουηδία για τις νηοψίες και κατασχέσεις παρανόμως σημαινούμενων τάνκερ και κάλεσε για «έξοδο από τα γάντια» απέναντι στο δίκτυο αυτό.
Παράλληλα, χαρακτήρισε «εδώ και καιρό καθυστερημένη» την υιοθέτηση του 20ού πακέτου κυρώσεων και τη σύναψη του δανείου των 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία, τα οποία συζητήθηκαν εκ νέου. Τα κράτη‑μέλη ανανέωσαν κυρώσεις σε πάνω από 2.600 άτομα και υιοθέτησαν νέες στοχευμένες κυρώσεις κατά όσων επιχειρούν να αποσταθεροποιήσουν την ΕΕ, καθώς και νέες εγγραφές κινεζικών και ιρανικών οντοτήτων για κυβερνοεπιθέσεις.
Μέση Ανατολή, Ιράν και ναυτιλιακή ασφάλεια
Στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής, η Κάλας περιέγραψε έναν πόλεμο «δύο εβδομάδων» που έχει μεν «υποβαθμίσει τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν», αλλά έχει ταυτόχρονα προκαλέσει ισχυρές οικονομικές και ασφαλιστικές δονήσεις, οδηγώντας την ίδια να δηλώσει ότι «το Ιράν διεξάγει πλέον πόλεμο κατά της παγκόσμιας οικονομίας». Η ΕΕ επαναβεβαίωσε ότι στόχος της παραμένει η αποκλιμάκωση και η προστασία της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στα στενά, και ότι «η Ευρώπη δεν έχει κανένα συμφέρον σε έναν πόλεμο χωρίς τέλος».
Μετά τη «θανατηφόρα καταστολή» του καθεστώτος τον Ιανουάριο, η ΕΕ ενέγραψε τους Φρουρούς της Επανάστασης στον κατάλογο τρομοκρατικών οργανώσεων και επέβαλε πρόσθετες κυρώσεις σε όσους ευθύνονται για τη βία, στέλνοντας -όπως είπε- μήνυμα ότι «το μέλλον του Ιράν δεν μπορεί να χτιστεί πάνω στην καταπίεση» και ότι η Ένωση θα ενισχύσει τη στήριξη προς την ιρανική κοινωνία των πολιτών.
Στο πεδίο της ναυτιλιακής ασφάλειας, οι υπουργοί συζήτησαν την ενίσχυση της επιχείρησης Aspides, η οποία «παίζει καίριο ρόλο» στη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας, αλλά υποφέρει από έλλειψη ναυτικών μέσων. Υπήρξε «σαφής βούληση» να ενισχυθεί σε επίπεδο πόρων, αλλά «καμία όρεξη» να επεκταθεί η εντολή της προς τα βόρεια, στον Περσικό, πέρα από τη γραμμή της Μασκάτης και το Στενό του Ορμούζ, καθώς «κανείς δεν θέλει να εμπλακεί ενεργά σε αυτόν τον πόλεμο».
Η Κάλας εξήγησε ότι οι προσπάθειες επικεντρώνονται σε διπλωματικές λύσεις, σε στενό συντονισμό με εταίρους όπως η Ινδία, και ότι, πέρα από τις διακηρύξεις της Τεχεράνης ότι «το Στενό είναι κλειστό μόνο για τους εχθρούς της», οι πραγματικές αποφάσεις επηρεάζονται από ασφαλιστικές εταιρείες και καπετάνιους που ζυγίζουν το ρίσκο για τα πληρώματα. «Κανείς δεν μπορεί να εξαναγκάσει τα πληρώματα να πάνε σε επικίνδυνες ζώνες», σημείωσε, τονίζοντας την ανάγκη για «χειροπιαστά αποτελέσματα» ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στη διέλευση.
Γάζα, Δυτική Όχθη, Λίβανος
Η Ύπατη Εκπρόσωπος αναγνώρισε ότι ο νέος πόλεμος στη Μέση Ανατολή «αποσπά την προσοχή» από την επιδεινούμενη κατάσταση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη και ότι αυτό το momentum αξιοποιείται για να παρεμποδίζεται εκ νέου η ανθρωπιστική πρόσβαση. Η δεύτερη φάση του σχεδίου ειρήνης για τη Γάζα «έχει πλήρως παγώσει», ενώ η ανθρωπιστική κρίση και ο πολιτικός ορίζοντας «κινούνται στη λάθος κατεύθυνση».
Η Κάγια Κάλλας κατήγγειλε την ατιμωρησία των βίαιων εποίκων στη Δυτική Όχθη, μιλώντας για «μεγάλο πρόβλημα» όταν άνθρωποι σκοτώνονται «χωρίς λογοδοσία»· υπενθύμισε ότι στο τραπέζι βρίσκονται κυρώσεις ΕΕ κατά των βίαιων εποίκων, τις οποίες υποστηρίζουν 26 κράτη‑μέλη, αλλά μπλοκάρει ένα, «αυτή είναι η δυσάρεστη πραγματικότητα».
Η ΕΕ θα συνεχίσει να πιέζει για βελτίωση της ανθρωπιστικής πρόσβασης, αποκλιμάκωση και στήριξη των μεταρρυθμίσεων της Παλαιστινιακής Αρχής, ενώ τον επόμενο μήνα η Κάλλας θα συμπροεδρεύσει παγκόσμιας διάσκεψης για τη Γάζα και την περιφερειακή ασφάλεια.
Για τον Λίβανο, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική κατηγόρησε τη Χεζμπολάχ ότι «έσυρε τη χώρα σε έναν πόλεμο που δεν είναι δικός της», με τον λιβανέζικο λαό να πληρώνει το κόστος, και σημείωσε ότι η «βαριά» ισραηλινή απάντηση έχει ήδη προκαλέσει μαζική εκτόπιση, ενώ τυχόν χερσαία εισβολή θα επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση. Η ΕΕ θα διαθέσει 100 εκατ. ευρώ σε ανθρωπιστική βοήθεια προς τον Λίβανο και θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις Λιβανέζικες Ένοπλες Δυνάμεις για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ.
Ορμούζ, Ερυθρά Θάλασσα και παγκόσμιες επιπτώσεις
Η κ. Κάλλας προειδοποίησε ότι διακυβεύονται όχι μόνο οι περιφερειακές ισορροπίες, αλλά και η παγκόσμια επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια: περίπου 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ από εκεί περνούν και κρίσιμες ποσότητες λιπασμάτων. «Αν δεν έχουμε λιπάσματα φέτος, θα έχουμε λιμό του χρόνου», είπε, επιμένοντας ότι το να «ξαναρχίσουν οι αποστολές λιπασμάτων, τροφίμων και ενέργειας από το Στενό αποτελεί επείγουσα προτεραιότητα της ΕΕ.»
Παρότι το Ορμούζ βρίσκεται στο προσκήνιο, η Ερυθρά Θάλασσα «παραμένει κρίσιμη», με τον κίνδυνο εμπλοκής των Χούθι να χαρακτηρίζεται «πραγματικός» και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να καλούνται να παραμείνουν σε διαρκή επιφυλακή.
Η Κάγια Κάλλας ανέφερε ότι μίλησε τις τελευταίες ημέρες με τον ΓΓ ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες και άλλους διεθνείς παράγοντες για να διατηρηθεί ανοικτό τα Στενά του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας ότι «αυτή δεν είναι ευρωπαϊκή σύγκρουση, αλλά τα ευρωπαϊκά συμφέροντα διακυβεύονται άμεσα». Πάνω από 30.000 Ευρωπαίοι έχουν ήδη απομακρυνθεί από την περιοχή, πολλοί με πτήσεις που χρηματοδότησε και οργάνωσε η ΕΕ.
Οι ελληνικές θέσεις
Οι ελληνικές θέσεις κινήθηκαν στη γραμμή της αυστηρής προσήλωσης στο Διεθνές Δίκαιο, της αποφυγής στρατιωτικής εμπλοκής και της ανάδειξης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας ως κρίσιμου διακυβεύματος για την ΕΕ.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, προσερχόμενος στο Συμβούλιο, υπογράμμισε πως η Ελλάδα τάσσεται υπέρ της καθολικής εφαρμογής του διεθνούς δικαίου, του σεβασμού των αμάχων και της «επιστροφής στη διπλωματία αντί του πολέμου», ξεκαθαρίζοντας ταυτόχρονα ότι «δεν είναι στην πρόθεση της Ελλάδας να εμπλακεί στον πόλεμο», ούτε να συμμετάσχει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Στενό του Ορμούζ.
Στο ναυτιλιακό σκέλος, η Αθήνα στήριξε την ενίσχυση της επιχείρησης Aspides, υπενθυμίζοντας πως η Ελλάδα -ως μεγάλη ναυτιλιακή δύναμη- έχει άμεσο συμφέρον στη διατήρηση ανοικτών θαλασσίων οδών και καλώντας την Τεχεράνη να σεβαστεί το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ έθεσε στους ομολόγους και την πρόσφατη επίθεση σε ελληνικό πλοίο στη Μαύρη Θάλασσα, ζητώντας «απόλυτη καταδίκη και λογοδοσία».
Αρμενία, Γεωργία, Μεσόγειος
Στην Ανατολική Εταιρική Σχέση, μετά από αίτημα της Αρμενίας, η ΕΕ θα αναπτύξει μια υβριδική ομάδα ταχείας αντίδρασης για την αντιμετώπιση απειλών ενόψει των εκλογών στη χώρα. «Δεν θα αφήσουμε την Αρμενία να αντιμετωπίσει μόνη της τις ξένες παρεμβάσεις. Οι δημοκρατίες υπό πίεση μπορούν να υπολογίζουν στην Ευρώπη», τόνισε η κ. Κάλλας. Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης την περαιτέρω δημοκρατική οπισθοδρόμηση στη Γεωργία, με την υπόσχεση ότι το θέμα θα εξεταστεί αναλυτικότερα στην επόμενη συνεδρίαση του Συμβουλίου.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
