Επτά νησιά του Αιγαίου έχουν κηρυχθεί φέτος σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, καθώς οι ολοένα θερμότερες καλοκαιρινές περίοδοι και οι ασταθείς βροχοπτώσεις που προκαλεί η κλιματική αλλαγή πιέζουν τα ήδη περιορισμένα υδάτινα αποθέματα. Οι τοπικές αρχές εκφράζουν πλέον έντονη ανησυχία για το αν οι βροχές του επόμενου χειμώνα θα επαρκέσουν, ώστε να καλυφθούν τόσο οι ανάγκες των μόνιμων κατοίκων όσο και των χιλιάδων τουριστών που καταφθάνουν κάθε καλοκαίρι.
Η περίπτωση της Αστυπάλαιας κέντρισε το ενδιαφέρον του πρακτορείου Reuters, που έστειλε επιτόπου ομάδα για ρεπορτάζ, όχι μόνο επειδή είναι ένα ακόμη ελληνικό νησί που αντιμετωπίζει λειψυδρία, αλλά επειδή συγκεντρώνει σε μικρή κλίμακα όλα τα μεγάλα προβλήματα που προκαλεί η κλιματική αλλαγή στη Μεσόγειο: περιορισμένους φυσικούς πόρους, αυξανόμενη τουριστική πίεση και την ανάγκη για δύσκολες αποφάσεις ανάμεσα στην οικονομία και την καθημερινότητα των κατοίκων.
Το «νησί-πεταλούδα» του νοτιοανατολικού Αιγαίου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, επειδή η κρίση του νερού δεν είναι μια μακρινή απειλή, αλλά μια πραγματικότητα που επηρεάζει ήδη την αγροτική παραγωγή, την ύδρευση και τον τουρισμό.
Η Αστυπάλαια είχε τη δεύτερη πιο ξηρή περίοδο από το 2020, ενώ η μοναδική τεχνητή λίμνη που τροφοδοτεί το νησί είχε περιορισμένα αποθέματα, φτάνοντας περίπου στο ένα έκτο της χωρητικότητάς της, με τη μικρή της κοινωνία να αναγκάζεται να επιλέξει πού θα κατευθύνει το λιγοστό νερό.
«Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2025, στην Αστυπάλαια έπεσαν περίπου 25 χιλιοστά βροχής. Δηλαδή, αν μαζεύαμε όλο το νερό που έπεσε καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους σε ένα κουβά ή σε μια λεκάνη, το νερό θα είχε βάθος 2,5 εκατοστά», λέει χαρακτηριστικά ο δήμαρχος του νησιού Νίκος Κομηνέας.
Η Αστυπάλαια αποτελεί επίσης ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύγκρουσης ανάμεσα στον τουρισμό και τη βιωσιμότητα. Ένα νησί με περίπου 1.400 μόνιμους κατοίκους βλέπει τον πληθυσμό του να πολλαπλασιάζεται τους θερινούς μήνες, με αποτέλεσμα οι υπάρχουσες υποδομές νερού να δοκιμάζονται στα όριά τους.
Για το Reuters, η ιστορία της Αστυπάλαιας λειτουργεί ως «προειδοποίηση» για πολλά ακόμη νησιά της Μεσογείου: περιοχές που βασίζονται στον τουρισμό καλούνται πλέον να προσαρμοστούν σε ένα νέο κλιματικό περιβάλλον, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες και οι ακανόνιστες βροχοπτώσεις κάνουν το νερό έναν από τους πιο κρίσιμους πόρους.
Δήμαρχος Αστυπάλαιας: «Όποιος αρνείται την κλιματική αλλαγή, είτε δεν καταλαβαίνει είτε έχει σκοπιμότητες»
Μιλώντας στο ΕΡΤnews και στην εκπομπή «Συνδέσεις», ο κ. Κομηνέας χαρακτήρισε το νησί χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Για περισσότερα από 30 χρόνια το φράγμα μάς έδωσε τη δυνατότητα να διαχειριζόμαστε τις ανάγκες ύδρευσης. Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια βιώνουμε μια παρατεταμένη ανομβρία. Σε άλλες περιοχές της Ελλάδας έχουμε έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, ενώ στην Αστυπάλαια – όπως και σε άλλα νησιά του Αιγαίου – ουσιαστικά δεν βρέχει», ανέφερε.
Ο δήμαρχος αποκάλυψε ότι ο Δήμος είχε ήδη ξεκινήσει εδώ και δύο χρόνια τον σχεδιασμό για μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης, αυξάνοντας μάλιστα τη δυναμικότητά τους.
«Στόχος μας είναι να περάσουμε το καλοκαίρι με πλήρη ασφάλεια, αλλά και να κρατήσουμε επαρκές απόθεμα για το φθινόπωρο και τους μόνιμους κατοίκους του νησιού», τόνισε.
Δείτε το ρεπορτάζ του Reuters
Η Αστυπάλαια βιώνει μία από τις πιο ξηρές χρονιές των τελευταίων ετών
Η Αστυπάλαια, που εξαρτάται από εμφιαλωμένο νερό για πόση, βρίσκεται ανάμεσα στα νησιά που αντιμετωπίζουν το σοβαρότερο πρόβλημα. Σε αντίθεση με τη βόρεια και δυτική Ελλάδα, όπου οι χειμερινές βροχοπτώσεις ήταν οι υψηλότερες από το 2022, το νησί δεν ωφελήθηκε σχεδόν καθόλου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των τοπικών αρχών, η περίοδος που πέρασε ήταν η δεύτερη πιο ξηρή από το 2020.
Η μοναδική τεχνητή λίμνη του νησιού, που κατασκευάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και αποτελεί τη βασική δεξαμενή νερού, περιβάλλεται πλέον από ξερούς λόφους και αραιή βλάστηση.
Οι αγρότες επιστρέφουν στα πηγάδια
Η έλλειψη νερού έχει ήδη πλήξει σοβαρά την αγροτική παραγωγή. Από τον Απρίλιο οι αρχές διέκοψαν την παροχή νερού από τη λίμνη προς τους καλλιεργητές, προκειμένου να διατηρηθούν τα αποθέματα για την ύδρευση.
Η 71χρονη αγρότισσα Ευδοκία Παλατιανού αναγκάστηκε να ποτίζει με υφάλμυρο νερό από το πηγάδι της, με αποτέλεσμα οι καλλιέργειες να καταστραφούν.
«Αν δεν βρέξει, δεν πρόκειται να φυτέψω τίποτα», δηλώνει, δείχνοντας μια ξεραμένη μανταρινιά στην περιοχή Λιβάδι, τη βασική εύφορη έκταση της Αστυπάλαιας.
Η λίμνη που εξυπηρετεί το Λιβάδι και τη Χώρα περιέχει πλέον περίπου 150.000 κυβικά μέτρα νερού, μόλις το ένα έκτο της συνολικής χωρητικότητάς της. Με τη θερινή κατανάλωση να φτάνει τα 900 κυβικά μέτρα ημερησίως, τα διαθέσιμα αποθέματα επαρκούν για περίπου πεντέμισι μήνες.
Μονάδα αφαλάτωσης ως λύση έκτακτης ανάγκης
Τον Μάιο οι αρχές κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη λειψυδρία, ώστε να επισπευσθεί η εγκατάσταση προσωρινής μονάδας αφαλάτωσης στη Χώρα, με δυνατότητα παραγωγής 600 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως.
Παράλληλα, διακόπηκε η άρδευση των καλλιεργειών στο Λιβάδι μέχρι το φθινόπωρο, ώστε να διαφυλαχθούν τα αποθέματα της λίμνης.
Ο δήμαρχος παραδέχεται ότι η απόφαση ήταν δύσκολη, εκφράζοντας την ελπίδα ότι οι χειμερινές βροχές θα επιτρέψουν την επανασύνδεση των αγροτών με το δίκτυο άρδευσης.
Ο τουρισμός εκτοξεύει την κατανάλωση νερού
Η πίεση κορυφώνεται τους θερινούς μήνες. Στην περιοχή Ανάληψη, στα ανατολικά του νησιού, οι κτηνοτρόφοι μεταφέρουν νερό με βυτία ή χρησιμοποιούν χαμηλής ποιότητας νερό από γεωτρήσεις.
Η υπάρχουσα μονάδα αφαλάτωσης δεν επαρκεί για να εξυπηρετήσει τον πληθυσμό, ο οποίος αυξάνεται από περίπου 1.400 μόνιμους κατοίκους σε περίπου 7.000 κατά την τουριστική περίοδο. Για τον λόγο αυτό εγκαταστάθηκε δεύτερη προσωρινή μονάδα, έως ότου ολοκληρωθεί η κατασκευή μόνιμης εγκατάστασης, που προγραμματίζεται έως το τέλος του έτους.
Αν και οι μονάδες αφαλάτωσης αποτελούν βασική λύση για πολλά ελληνικά νησιά, συνοδεύονται από υψηλό ενεργειακό και οικονομικό κόστος.
Τα ξενοδοχεία υιοθετούν μέτρα εξοικονόμησης
Η λειψυδρία οδηγεί και τις τουριστικές επιχειρήσεις στην αναζήτηση νέων πρακτικών. Η ξενοδόχος Καρολίνα Αλκαλάι προσφέρει κουπόνι αξίας 5 ευρώ στους επισκέπτες που επιλέγουν να μην καθαρίζεται καθημερινά το δωμάτιό τους, μειώνοντας έτσι την κατανάλωση νερού.
Παράλληλα, σχεδιάζει το επόμενο ξενοδοχείο της να διαθέτει δεξαμενή συλλογής βρόχινου νερού αντί για πισίνα ή τζακούζι.
Χρηματοδότηση και ανησυχία για το μέλλον
Το υπουργείο Περιβάλλοντος έχει εγκρίνει χρηματοδότηση ύψους 15 εκατομμυρίων ευρώ για έργα αφαλάτωσης, αναβάθμισης δικτύων και δεξαμενών σε εννέα κατοικημένα νησιά, εκ των οποίων 1,5 εκατομμύριο ευρώ προορίζεται για την Αστυπάλαια.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος, Σταύρος Παπασταύρου, υπογράμμισε ότι για την Ελλάδα το νερό δεν αποτελεί θεωρητικό ζήτημα, αλλά θέμα ασφάλειας, οικονομικής ανάπτυξης και προστασίας των τοπικών κοινωνιών.
Την ίδια ώρα, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» προειδοποιεί ότι μέχρι το 2049 η ξηρασία ενδέχεται να επιδεινωθεί σημαντικά, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας θα εντείνει τη λειψυδρία στα ευάλωτα νησιά του Αιγαίου.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
