Βρετανία: Μια δεκαετία χάους μετά το δημοψήφισμα για το Brexit

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε τη Δευτέρα (22/6) την παραίτησή του, ανοίγοντας τον δρόμο για την έβδομη εναλλαγή στην πρωθυπουργία τα τελευταία 10 χρόνια, από τότε που χρονολογείται το δημοψήφισμα για το Brexit.

Όλη αυτή τη δεκαετία, η Βρετανία προσπάθησε να χαράξει τη δική της πορεία, όμως αντιμετώπισε δυσκολίες με την αναιμική ανάπτυξη, πλήττεται από υψηλά χρέη, έναν αυξανόμενο λογαριασμό κοινωνικής πρόνοιας και όλα αυτά σε μια εποχή αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας.

Το χρονικό της αστάθειας

Ιούνιος 2016: Το Ηνωμένο Βασίλειο ψηφίζει υπέρ του brexit

Οι Βρετανοί προκαλούν παγκόσμιο σοκ ψηφίζοντας με 52% υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ, τερματίζοντας μια ένωση που διήρκεσε πάνω από 40 χρόνια και βυθίζοντας τη χώρα στη μεγαλύτερη πολιτική κρίση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο συντηρητικός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον παραιτείται και το κόμμα επιλέγει την Τερέζα Μέι για διάδοχό του.

Ιούνιος 2017: Τζογάροντας με πρόωρες εκλογές

Βλέποντας ότι διαθέτει υψηλή αποδοχή στις δημοσκοπήσεις και επιδιώκοντας μεγαλύτερη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο για να περάσει τη νομοθεσία για το Brexit, η Μέι προκηρύσσει πρόωρες εκλογές. Οι Συντηρητικοί όμως χάνουν την πλειοψηφία και τελικά σχηματίζουν κυβέρνηση μετά από συμφωνία με το φιλο-βρετανικό Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα της Βόρειας Ιρλανδίας.

Μάιος 2019: Αδιέξοδο με το Βrexit, η Μέι παραιτείται

Η Μέι υποβάλλει την παραίτησή της καθώς δεν κατάφερε να ξεπεράσει το κοινοβουλευτικό αδιέξοδο σχετικά με τον τρόπο αποχώρησης της Βρετανίας από την ΕΕ. Ο Μπόρις Τζόνσον, ένα από τα κύρια πρόσωπα της καμπάνιας υπέρ του Brexit, κερδίζει την εσωτερική εκλογική αναμέτρηση των Συντηρητικών και τη διαδέχεται.

Δεκέμβριος 2019: Καθαρή νίκη των Συντηρητικών

Με το κοινοβούλιο να έχει παραλύσει λόγω του Brexit, ο Τζόνσον προκηρύσσει πρόωρες εκλογές και οδηγεί τους Συντηρητικούς στη μεγαλύτερη εκλογική τους νίκη από την σαρωτική νίκη της Μάργκαρετ Θάτσερ το 1987.

Ιανουάριος 2020: Ολοκλήρωση του Brexit

Ο Τζόνσον χρησιμοποιεί την ανανέωση της εντολής του για να προωθήσει μια συμφωνία για το Brexit μέσω του κοινοβουλίου και των Βρυξελλών, και η Βρετανία αποχωρεί από την ΕΕ στις 31 Ιανουαρίου 2020, καθιστώντας την το πρώτο κράτος που αποχωρεί από το μπλοκ.

Ιούλιος 2022: Απομάκρυνση του Τζόνσον

Ο Τζόνσον βρίσκεται στο τιμόνι της Βρετανίας κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 – κάποια στιγμή νοσηλεύτηκε και ο ίδιος με την ασθένεια – όμως εξαναγκάζεται σε παραίτηση εξαιτίας μιας μακράς λίστας σκανδάλων και λαθών που υπονόμευσαν την υποστήριξή του ακόμη και από το υπουργικό συμβούλιο.

Σεπτέμβριος 2022: Η Τρας προκαλεί αναταραχή

Στην αναμέτρηση για τη διαδοχή του Τζόνσον, η Λιζ Τρας κερδίζει τον Ρίσι Σούνακ. Ο «μίνι προϋπολογισμός» που καταθέτει περιλαμβάνει μη χρηματοδοτούμενες φορολογικές περικοπές, με αποτέλεσμα να τρομάξει τις χρηματοπιστωτικές αγορές, αυξάνοντας απότομα το κόστος δανεισμού και αμαυρώνοντας περαιτέρω τη φήμη της Βρετανίας σχετικά με την πολιτική και δημοσιονομική της σταθερότητα. Αντέχει μόνο 44 ημέρες πριν ανακοινώσει την παραίτησή της.

Οκτώβριος 2022: Ο Σούνακ πρωθυπουργός

Ο Σούνακ αναλαμβάνει ως επόμενος πρωθυπουργός της Βρετανίας, δεσμευόμενος να αποκαταστήσει τη σταθερότητα στην κυβέρνηση. Δίνει μια σειρά από βασικές δεσμεύσεις που επικεντρώνονται στην οικονομία, στην παύση της παράνομης μετανάστευσης και στη βελτίωση του συστήματος υγείας. Τον Φεβρουάριο του 2023, ο Σούνακ συνάπτει συμφωνία με την ΕΕ σχετικά με τους εμπορικούς κανόνες για τη Βόρεια Ιρλανδία, βελτιώνοντας τους δεσμούς με το μπλοκ.

Μάιος 2024: Πρόωρες εκλογές

Υπολειπόμενος περίπου 20 μονάδων από το Εργατικό Κόμμα στις δημοσκοπήσεις, ο Σουνάκ προκηρύσσει εκλογές για τις 4 Ιουλίου.

Ιούλιος 2024: Πρωθυπουργός ο Στάρμερ

«Είπαμε ότι θα τερματίσουμε το χάος και θα το κάνουμε», δήλωσε ο Κιρ Στάρμερ, ηγέτης του Εργατικού Κόμματος, στους υποστηρικτές του στις 5 Ιουλίου 2024, μετά τη νίκη του στην εκλογική αναμέτρηση, αλλά με το μικρότερο ποσοστό ψήφων από οποιαδήποτε κυβέρνηση πλειοψηφίας στη σύγχρονη ιστορία.

Αύγουστος 2024: «Τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα»

Ο Στάρμερ προειδοποιεί για την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών, λέγοντας ότι το Εργατικό Κόμμα κληρονόμησε «μια οικονομική μαύρη τρύπα» και λέει στους ψηφοφόρους ότι «προτού βελτιωθούν, τα πράγματα θα χειροτερέψουν».

Οκτώβριος 2024: Ο προϋπολογισμός των Εργατικών

Η υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς ανακοινώνει αυξήσεις φόρων ύψους 40 δισεκατομμυρίων λιρών ετησίως, κυρίως μέσω της αύξησης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των εργοδοτών, με τη φορολογική επιβάρυνση να φτάνει στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ σε καιρό ειρήνης και προκαλώντας κατακραυγή από τις επιχειρήσεις.

Φεβρουάριος 2025: Ενισχύεται το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ

Το δεξιό αντιμεταναστευτικό κόμμα Reform UK ξεπερνά για πρώτη φορά τους Εργατικούς σε εθνική δημοσκόπηση. Έκτοτε, το κίνημα με επικεφαλής τον υποστηρικτή του Brexit, Νάιτζελ Φάρατζ, βρίσκεται στην κορυφή των δημοσκοπήσεων.

Ιούνιος 2025: Βουλευτική ανταρσία ανατρέπει τα σχέδια του Στάρμερ

Ο Στάρμερ αναγκάζεται να αποσύρει τα σχέδιά του για μείωση του προϋπολογισμού κοινωνικής πρόνοιας της Βρετανίας, καθώς βουλευτές του κόμματός του απειλούν να ρίξουν την κυβέρνηση.

Σεπτέμβριος 2025: Σκάνδαλο Μάντελσον

Η πίεση στον Στάρμερ αυξάνεται λόγω του διορισμού του Πίτερ Μάντελσον ως πρεσβευτή της Βρετανίας στην Ουάσινγκτον. Ο Μάντελσον στη συνέχεια απολύθηκε λόγω των δεσμών του με τον εκλιπόντα σεξουαλικό εγκληματία Τζέφρι Έπσταϊν, ενώ παράλληλα εγείρονταν ερωτήματα σχετικά με τα κριτήρια του Στάρμερ για ανώτερους κρατικούς αξιωματούχους.

Μάιος 2026: Πανωλεθρία στις τοπικές εκλογές

Το Εργατικό Κόμμα υφίσταται σοβαρές ήττες, τόσο στις τοπικές εκλογές στην Αγγλία, όσο και στις κάλπες για τα περιφερειακά κοινοβούλια της Σκωτίας και της Ουαλίας, εντείνοντας τα ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα του Στάρμερ να κυβερνήσει, ενώ ο κύριος ωφελημένος είναι το Reform UK.

Μάιος 2026: Παραιτείται ο υπουργός Υγείας

Ο υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ παραιτείται λέγοντας ότι έχει χάσει την εμπιστοσύνη του στην ηγεσία του Στάρμερ και ζητά ψηφοφορία για την εκλογή νέας ηγεσίας.

Ιούνιος 2026: Παραιτείται και ο υπουργός Άμυνας

Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι παραιτείται λόγω διαφωνίας για τις αμυντικές δαπάνες, κατηγορώντας τον Στάρμερ ότι δεν διέθετε τα χρήματα που απαιτούνταν για να διατηρηθεί η χώρα ασφαλής από τις αυξανόμενες απειλές.

Ιούνιος 2026: Αναδύεται το άστρο του Άντι Μπέρναμ

Ο δήμαρχος της μητροπολιτικής περιοχής του Μάντσεστερ, Άντι Μπέρναμ, κερδίζει τις εκλογές στη βόρεια Αγγλία, κατατροπώνοντας το Reform UK και εξανεμίζοντας οποιαδήποτε ενδεχόμενη  αμφισβήτηση που θα μπορούσε να ορθώσει εμπόδια στην πορεία του προς την προεδρία των Εργατικών.

Ο Στρίτινγκ, ο οποίος είχε δηλώσει προηγουμένως ότι θα μπορούσε να συμμετάσχει σε μια αναμέτρηση για την ηγεσία, τάχθηκε δημοσίως υπέρ του Μπέρναμ, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη θέση του πρώην δημάρχου ως επικρατέστερου.

Πηγή: Reuters