Τραμπ, Πούτιν, Ζελένσκι και λαϊκισμός: Νικητές και ηττημένοι των εκλογών της Ουγγαρίας

Οι επιπτώσεις της πρώτης αλλαγής κυβέρνησης από το 2010 στην Ουγγαρία, με την εκλογική νίκη του Πέτερ Μάγιαρ, εκτείνονται πολύ πέρα από τα εθνικά της σύνορα, ενώ νικητές και ηττημένοι… διεθνώς έχουν ήδη στραμμένο το βλέμμα στην επόμενη μέρα, αξιολογώντας νέα δεδομένα και πληγές.

Το Politico, ενδεικτικά, εντάσσει στους κερδισμένους την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ κάνει λόγο για γλυκόπικρη νίκη Ζελένσκι, την ίδια ώρα που προτάσσει στους ηττημένους τον Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρό του, αλλά και την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.

Οι «νικητές»

• Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, μπορούν να αποχαιρετήσουν τον πλέον ευρωσκεπτικιστή ηγέτη της ΕΕ, τον 62χρονο Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος άσκησε βέτο σε κρίσιμες αποφάσεις των Βρυξελλών, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής στήριξης της Ουκρανίας.

• Είναι μια γλυκόπικρη νίκη για τον Ζελένσκι, καθώς ο νέος πρωθυπουργός Πέτερ Μάγιαρ έχει δηλώσει ότι αντιτίθεται στην αποστολή ουγγρικών όπλων ή μετρητών στο Κίεβο και στην ταχεία ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. Ο Μάγιαρ δεσμεύτηκε να θέσει το ζήτημα σε δημοψήφισμα, κάτι που ουσιαστικά θα σήμαινε την καθυστέρηση της διαδικασίας εκταμίευσης δανείου 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία, στο οποίο άσκησε βέτο ο Βίκτορ Όρμπαν.

• Νεολαία, γιατροί κα δημοσιογράφοι, συγκαταλέγονται στους νικητές, σύμφωνα πάντα με το Politico που υπενθυμίζει ότι τα δύο τρίτα των Ούγγρων κάτω των 30 ετών ήθελαν την αποχώρηση του Όρμπαν.

Οι δημοσιογράφοι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα. Αποκάλυψαν πώς η κυβέρνηση Όρμπαν προσπάθησε να υπονομεύσει την αντιπολίτευση μέσω των μυστικών υπηρεσιών της χώρας, ενώ δημοσιοποίησαν τηλεφωνικές συνομιλίες μεταξύ Βουδαπέστης και Κρεμλίνου, στις οποίες συζητήθηκαν ευαίσθητα θέματα της ΕΕ.

Οι γιατροί θα είναι επίσης κερδισμένοι, καθώς ο Μάγιαρ δεσμεύτηκε για αύξηση των δημοσίων δαπανών κατά 1 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως, ενώ η υποβάθμιση στον τομέα της υγείας που άφησε μεγάλες λίστες αναμονής, ερειπωμένα νοσοκομεία, έλλειψη εξοπλισμού και, τελικά, προκάλεσε διαρροή εγκεφάλων

Οι ηττημένοι

• Ο Λευκός Οίκος, έχει πλέον χάσει τον βασικό σύμμαχό του στην Ευρώπη καθώς οι διατλαντικές σχέσεις επιδεινώνονται. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επισκέφθηκε τον Όρμπαν στη Βουδαπέστη στις 7 Απριλίου για να υποστηρίξει την υποψηφιότητά του για επανεκλογή, επικρίνοντας ανάμειξη «γραφειοκρατών των Βρυξελλών». Ο Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύτηκε ότι η Ουάσινγκτον θα παράσχει στην Ουγγαρία οικονομική στήριξη.
• Επίσης, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν μόλις έχασε έναν πολύτιμο σύμμαχο — και μια βασική πηγή εμπιστευτικών πληροφοριών — στην καρδιά της ΕΕ.
• Ο Όρμπαν, ο οποίος συχνά υποσχόταν να «καταλάβει» τις Βρυξέλλες και να αλλάξει τους θεσμούς από μέσα, είναι η βασική ηγετική φυσιογνωμία του ακροδεξιού κόμματος Πατριώτες για την Ευρώπη, το οποίο συγκεντρώνει τα εθνικιστικά κόμματα της ΕΕ, όπως το Εθνικό Συναγερμό της Γαλλίας, με επικεφαλής τη Μαρίν Λεπέν, και το Vox της Ισπανίας, με επικεφαλής τον Σαντιάγο Αμπασκάλ. Η ήττα του σημαίνει λοιπόν πλήγμα, ενώ η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, χάνει έναν «πολύτιμο» σύμμαχο.

CNN: Το αδιέξοδο του λαϊκισμού 

Η ήττα του Βίκτορ Όρμπαν προσφέρει μαθήματα σε όσους θα επιδιώξουν να τον μιμηθούν, αλλά και σε όσους χαίρονται που τον βλέπουν να φεύγει, αναφέρει, την ίδια ώρα, το CNN, με κυρίαρχο σχόλιο ότι «είναι δύσκολο να διεθνοποιήσεις τον εθνικισμό».

Η προεκλογική εκστρατεία του Όρμπαν επικεντρώθηκε τόσο έντονα στην εξωτερική πολιτική κι αυτό είναι ένα ακόμα μάθημα από την ήττα του: Ο λαϊκισμός έχει να κάνει με τη νίκη της ημέρας, της εβδομάδας, του κύκλου των ειδήσεων. Για να λειτουργήσει, αυτός ο τρόπος διακυβέρνησης που διαδέχεται τη μία μάχη μετά την άλλη χρειάζεται μια σταθερή ροή εχθρών. Ο Όρμπαν βρήκε πολλούς: ΜΚΟ, φιλελεύθερα πανεπιστήμια, τον Τζορτζ Σόρος, το κίνημα ΛΟΑΤΚΙ+ , την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά τελικά ξέμεινε από δράκους. Η Βουδαπέστη είναι γεμάτη με αφίσες του προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Κάποιες γράφουν: «Κίνδυνος!» Άλλες γράφουν: «Μην τον αφήσετε να γελάσει τελευταίος».

Χωρίς ακμάζουσα οικονομία, ή ένα καλά διοικούμενο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, ή άλλα επιτεύγματα πολιτικής για να επισημάνει, η εκστρατεία του Όρμπαν στόχευε αντ’ αυτού να τρομάξει τους Ούγγρους ώστε να ψηφίσουν το Fidesz, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως την «ασφαλή επιλογή» για την προστασία της Ουγγαρίας από απειλές που φέρεται να θέτει η Ουκρανία. Ο Ιβάν Κράστεφ, Βούλγαρος πολιτικός επιστήμονας που γνωρίζει τον Όρμπαν από τη δεκαετία του 1990, δήλωσε στο CNN: «Η ειρωνεία είναι ότι αν πρόκειται να χάσει, θα χάσει σαν παγκοσμιοποιητής». Απευθυνόμενος στους ισχυρούς φίλους του στο εξωτερικό, ο Όρμπαν «έκανε ό,τι θέλεις να κάνουν οι πολύ έντονα διεθνιστές πολιτικοί ηγέτες».

Ποιος είναι ο Πέτερ Mάγιαρ

Ο 45χρονος ευρωβουλευτής Πέτερ Μάγιαρ, κατάφερε να εκθρονίσει τον 62χρονο Βίκτορ Όρμπαν μετά από 16 χρόνια, έλαβε από τον αντίπαλό του το παρατσούκλι  «Μαριονέτα των Βρυξελλών», αλλά οι Ούγγροι συσπειρώθηκαν γύρω του.

Ο Πέτερ Κρέκο, πολιτικός επιστήμονας που διευθύνει το Political Capital, δήλωσε στο CNN ότι οι πιο φιλελεύθεροι ψηφοφόροι της Ουγγαρίας δεν επέτρεψαν στο τέλειο να γίνει εχθρός του καλού.

Αφού ήρθε σε ρήξη με τον Όρμπαν στις αρχές του 2024, ο Μαγιάρ ίδρυσε το Tisza και επιδόθηκε σε ακατάπαυστη εκστρατεία σε όλη τη χώρα, πέραν των μεγάλων πόλεων, σε μικρότερα αστικά κέντρα και χωριά.

Νομικός στο επάγγελμα, υπήρξε στενός συνεργάτης του κρατικού μηχανισμού, πριν αποστασιοποιηθεί και ακολουθήσει ανεξάρτητη πολιτική πορεία, η οποία τον οδήγησε τελικά στην πρωθυπουργία.

Η ανάδειξή του στο επίκεντρο της πολιτικής σκηνής συνδέεται με γεγονότα του 2023, όταν προχώρησε σε δημόσιες καταγγελίες κατά της κυβέρνησης Όρμπαν για ζητήματα διαφθοράς.

Το 2020 ίδρυσε το κόμμα Tisza, ενώ το 2024 εξελέγη ευρωβουλευτής με την πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Παρότι το κόμμα του θεωρείται πιο φιλοευρωπαϊκό σε σχέση με το Fidesz, ο ίδιος έχει επιλέξει μια προσεκτική πολιτική στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποφεύγοντας θέσεις που θα μπορούσαν να θεωρηθούν αντιδημοφιλείς στο εσωτερικό της χώρας.