Τα «αγκάθια» στη συνάντηση Τραμπ – Νετανιάχου και τα ανοιχτά ερωτήματα για το Ιράν

Για χρόνια, τα ταξίδια του Μπενιαμίν Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον για να συναντήσει τον Ντόναλντ Τραμπ ακολουθούσαν ένα προκαθορισμένο σενάριο: κόκκινο χαλί, θερμή χειραψία και κοινά μηνύματα για τη στενή συμμαχία μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ.

Ωστόσο, η σχέση έχει αλλάξει αισθητά από την τελευταία συνάντησή τους, πριν από πέντε μήνες. Η στενή συνεργασία και οι ενθουσιώδεις έπαινοι από την αρχή του πολέμου με το Ιράν έχουν δώσει τη θέση τους σε εκρήξεις οργής γεμάτες βρισιές από τον Τραμπ, που απευθύνονται στον πιο ένθερμο διεθνή υποστηρικτή του, εξηγεί το CNN.

Αυτή είναι η έβδομη επίσκεψη του Νετανιάχου στις ΗΠΑ από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία — περισσότερες από οποιονδήποτε άλλο ηγέτη στον κόσμο.

Αυτή τη φορά, όμως, φτάνει στην Ουάσινγκτον ως ηγέτης που αντιμετωπίζει επανεκλογή, προσπαθώντας να σταθεροποιήσει μια σχέση που έχει γίνει ορατά τεταμένη.

Ο Νετανιάχου προσπαθεί εδώ και αρκετές εβδομάδες να εξασφαλίσει πρόσκληση στον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο των ΗΠΑ και μια ισραηλινή πηγή, προκειμένου να συζητήσει την πρόοδο στον πόλεμο κατά του Ιράν και να προειδοποιήσει τον Τραμπ ενάντια σε διπλωματικές παραχωρήσεις.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν απρόθυμος να τον συναντήσει, ενώ ορισμένοι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου έχουν εκφράσει την απογοήτευσή τους για αυτό που θεωρούσαν ως ισραηλινές προσπάθειες να εξασφαλίσουν μια συνάντηση μέσω διαρροών στα ΜΜΕ — για να «επιβάλουν τη συνάντηση», όπως ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Η κηδεία του Αμερικανού γερουσιαστή, Λίντσεϊ Γκράχαμ, αυτή την εβδομάδα παρείχε την ευκαιρία για μια συνάντηση, παρόλο που αυτή θα είναι δευτερεύουσα σε σχέση με το ευρύτερο γεγονός.

Το χάσμα στη σχέση Τραμπ – Νετανιάχου

Όταν οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν για τελευταία φορά, τον Φεβρουάριο, έθεσαν τα θεμέλια για αυτό που εξελίχθηκε σε κοινή στρατιωτική εκστρατεία εναντίον του Ιράν.

Οι πρώτες επιθέσεις του πολέμου αποτέλεσαν επίδειξη πρωτοφανούς στρατιωτικού συντονισμού, τον οποίο τόσο ο Νετανιάχου όσο και ο Τραμπ προώθησαν και εξήραν με ενθουσιασμό.

Όμως, καθώς ο πόλεμος παρατείνονταν, χωρίς να επιτευχθεί ο υπερβολικά αισιόδοξος στόχος της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, το χάσμα μεταξύ τους έγινε εμφανές: ο Νετανιάχου ήθελε να συνεχίσει την πίεση – ο Τραμπ ήθελε έξοδο.

Στην περίοδο που προηγήθηκε του πολέμου, ο Τραμπ είχε πειστεί από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό και άλλους ότι η σύγκρουση θα περιοριζόταν και θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες. Αρκετούς μήνες αργότερα, η οργή του για την τρέχουσα κατάσταση — ένα αβέβαιο και θανατηφόρο αδιέξοδο — οδήγησε σε ιδιωτικές συναντήσεις γεμάτες βρισιές και σε οργή εναντίον του καθεστώτος της Τεχεράνης επειδή δεν υπέκυψε όπως περίμενε κάποτε, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο.

Ο Νετανιάχου σχεδιάζει να παρουσιάσει στον Τραμπ νέες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της πυρηνικής και στρατιωτικής ανασυγκρότησης του Ιράν, ανέφερε ισραηλινή πηγή, αν και πρόσθεσε ότι το Ισραήλ εκτιμά ότι «ο Τραμπ δεν έχει μεγάλο ενδιαφέρον να ξαναρχίσει μια πλήρη σύγκρουση, τουλάχιστον πριν από τις αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου».

Ο Ισραηλινός ηγέτης απέφυγε να έρθει σε δημόσια αντιπαράθεση με τον Τραμπ σχετικά με την ξαφνική εκεχειρία του Απριλίου, αλλά οι πολιτικοί σύμμαχοί του επέκριναν σφοδρά τη συμφωνία με το Ιράν. Ο Βανς, με τη σειρά του, κατηγόρησε μέλη του υπουργικού συμβουλίου του Νετανιάχου ότι προσπαθούν να σαμποτάρουν τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν και να στρέψουν την αμερικανική κοινή γνώμη εναντίον της συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι το Ισραήλ αποξενώνει «τον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που του έχει απομείνει».

Τι ζητά τώρα ο Νετανιάχου

Ο Τραμπ έχει πλήρη επίγνωση των πολιτικών πιέσεων που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου ενόψει των εθνικών εκλογών του Ισραήλ τον Οκτώβριο, σύμφωνα με αξιωματούχους, και γνωρίζει ότι η υποστήριξή του προς τον πρωθυπουργό θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμη.

Έχοντας επίγνωση αυτής της επιρροής, ο Τραμπ έχει εκφράσει επιλεκτικά την υποστήριξή του, μεταξύ άλλων την περασμένη εβδομάδα, όταν δήλωσε ότι ο Νετανιάχου δεν θα συλληφθεί αν επισκεφθεί τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την αρχική άρνηση του δημάρχου της Νέας Υόρκης Ζοχράν Μαμντάνι να ανακαλέσει την προεκλογική του υπόσχεση να προβεί σε τέτοια ενέργεια.

Ο Τραμπ δεν έχει κατηγορήσει τον Νετανιάχου για τη δύσκολη αυτή κατάσταση, τουλάχιστον δημοσίως. Ωστόσο, τον έχει αποκαλέσει «τρελό» και «δύσκολο» επειδή συνέχισε την εκστρατεία βομβαρδισμών στο εσωτερικό του Λιβάνου, η οποία απειλούσε την εκεχειρία. Επίσης, τον έχει επιπλήξει τηλεφωνικά επειδή παρέκκλινε από τους πολεμικούς στόχους του Τραμπ.

Θα προχωρήσει σε κλιμάκωση ο Τραμπ;

Ο Τραμπ έχει αντισταθεί σθεναρά μέχρι στιγμής σε οποιαδήποτε κλιμάκωση. Ωστόσο, δεδομένου του αυξανόμενου αδιεξόδου, είναι πιθανό αυτός και το περιβάλλον του να αποφασίσουν ότι αυτή είναι η μόνη εναλλακτική λύση έναντι μιας ενδεχομένως ντροπιαστικής υποχώρησης. Υπάρχουν, φυσικά, βάσιμοι λόγοι για την διστακτικότητά του.

Ο Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα να επιτεθεί σε ιρανικές υποδομές, για παράδειγμα, μεταξύ άλλων και την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συνιστά εγκλήματα πολέμου.

Μια άλλη επιλογή είναι να προσπαθήσει να ελέγξει εδάφη στρατηγικής σημασίας, όπως το νησί Χαργκ ή την περιοχή γύρω από τα Στενά του Ορμούζ — όλα κρίσιμα πετρελαϊκά κέντρα που συνεισφέρουν στην οικονομία του Ιράν, η οποία αντιμετωπίζει δυσκολίες. Ωστόσο, αυτό θα απαιτούσε πολύ πιθανόν την αποστολή χερσαίων δυνάμεων, κάτι στο οποίο, σύμφωνα με δημοσκόπηση του CNN τον Μάρτιο, οι Αμερικανοί αντιτάχθηκαν με ποσοστό 68% έναντι 11%, και ενέχει τον κίνδυνο πολύ περισσότερων αμερικανικών απωλειών και ενός μακρύτερου πολέμου.

Ο Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη στο Axios ότι αυτή τη στιγμή «εξετάζει το ενδεχόμενο μιας μαζικής επίθεσης», την οποία χαρακτήρισε «μεγαλύτερη από ποτέ».

Πρέπει να χαμηλώσει τις προσδοκίες του;

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του Τραμπ αυτή τη στιγμή είναι ότι υποσχέθηκε στον κόσμο τα πάντα.

Είπε ότι θα δεχόταν μόνο την «ΑΝΕΠΙΦΥΛΑΚΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» του Ιράν και ότι στόχος του ήταν να αποτρέψει τη χώρα αυτή από την κατασκευή πυρηνικού όπλου για πάντα. Μίλησε μάλιστα για εξέγερση του ιρανικού λαού με σκοπό την ανατροπή των ηγετών του.

Έχει ήδη περιορίσει σημαντικά αυτούς τους στόχους, αν κρίνουμε από τους όρους του Μνημονίου Κατανόησης που έχει πλέον καταρρεύσει. Τώρα το ερώτημα είναι αν θα μπορούσε να συμβιβαστεί με ακόμη λιγότερα, απλώς και μόνο για να αποσυρθεί από τον πόλεμο.

Για παράδειγμα, θα δεχόταν ο Τραμπ μια απλή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς πυρηνική συμφωνία; Έχει υποδείξει στο παρελθόν ότι το Ιράν έχει ήδη ουσιαστικά αποπυρηνικοποιηθεί και ότι μπορεί απλώς να παρακολουθείται από το διάστημα.

Φυσικά, ο Τραμπ είχε επίσης δηλώσει πριν από ένα χρόνο ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε «εξαλειφθεί», και παρόλα αυτά προχώρησε στον πόλεμο.

Ο Τραμπ έχει επίσης υποδείξει κατά καιρούς ότι το Ορμούζ δεν αποτελεί πραγματικά πρόβλημα των Ηνωμένων Πολιτειών — ή τουλάχιστον ότι αποτελεί μεγαλύτερο πρόβλημα για άλλες χώρες.

Μήπως θα σκεφτόταν ότι μπορεί απλώς να αποσυρθεί και να αναγκάσει άλλους, για τους οποίους διακυβεύονται περισσότερα, να το αντιμετωπίσουν;

Τα F-35 στην Τουρκία και η συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία

Εκτός από τις μακροχρόνιες περιφερειακές συγκρούσεις, τις τελευταίες εβδομάδες προέκυψαν δύο ακόμη ζητήματα: τα πιθανά σχέδια του Τραμπ να πουλήσει στην Τουρκία προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη F-35 τεχνολογίας «stealth» και η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας για την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν την ανησυχία τους ότι το πρώτο ζήτημα θα μπορούσε να υπονομεύσει το ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα της χώρας, ενώ το δεύτερο θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν περιφερειακό πυρηνικό αγώνα εξοπλισμών. Ο Τραμπ έχει συνδέσει δημοσίως τη συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία με την εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ και την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ, αν και το Ριάντ δεν έχει επιβεβαιώσει ούτε αποδεχτεί καμία τέτοια σύνδεση.

Όταν ρωτήθηκε τη Δευτέρα για την πιθανή πώληση μαχητικών αεροσκαφών στην Τουρκία και την αντίθεση του Νετανιάχου σε μια τέτοια συμφωνία, ο Τραμπ απάντησε ότι «κανείς» εκτός από τον ίδιο δεν καθορίζει τις πωλήσεις, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία «εξαιρετικό σύμμαχο».

Τα διακυβεύματα για τον Νετανιάχου είναι τόσο υψηλά όσο πάντα. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις, απέχει πολύ από την πλειοψηφία που απαιτείται για να εξασφαλίσει μια ακόμη θητεία στις εκλογές του Οκτωβρίου.

Ο Τραμπ αποτελεί από καιρό ένα από τα πιο πολύτιμα πλεονεκτήματα της προεκλογικής του εκστρατείας, και η επίδειξη της συνεχιζόμενης επιρροής του στην Ουάσινγκτον έχει σημασία για τον Νετανιάχου, ο οποίος εξακολουθεί να ελπίζει να τον φιλοξενήσει στο Ισραήλ για μια προεκλογική επίσκεψη.

Με πληροφορίες από CNN