Συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με νέα καθεστώτα διέλευσης στον ορίζοντα – Πέρασαν τρία υπερδεξαμενόπλοια

Τρία υπερδεξαμενόπλοια με σημαία Σαουδικής Αραβίας, φορτωμένα με έξι εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ λίγες ώρες αφότου ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων που δημοσιοποιήθηκαν την Πέμπτη.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κίνηση δεξαμενόπλοιων μέσω του περάσματος τις τελευταίες εβδομάδες, όπως μεταδίδει το Reuters.

Η Σαουδική Αραβία είχε κυρίως χρησιμοποιήσει τον τερματικό σταθμό του λιμανιού Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα για την εξαγωγή πετρελαίου, λόγω της σύγκρουσης που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου και η οποία έχει διαταράξει τη ροή εκατοντάδων εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα λιμάνια παραγωγών του Κόλπου μέσω του Ορμούζ.

Σε προηγούμενες τοποθετήσεις, το Ιράν είχε αναφερθεί στην πιθανότητα επιβολής «τελών διέλευσης» για τη χρήση των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, η σημερινή ρητορική κάνει λόγο για «τέλη υπηρεσιών», ένας όρος που παραμένει ασαφής ως προς την πρακτική του εφαρμογή και το ύψος των χρεώσεων. Δηλώνουν ότι θα εφαρμοστεί μια νέα διαδικασία και ότι θα υπάρξει συντονισμός με το Ομάν για την υλοποίησή της.

Ο Μοχάμαντ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του κοινοβουλίου, δήλωσε δημοσίως ότι το Ορμούζ «δεν θα επιστρέψει στις προπολεμικές συνθήκες» και ότι η διαδικασία αυτή δεν θα παραβιάζει τους διεθνείς και ναυτιλιακούς νόμους και κανονισμούς, και ότι το Ιράν θα ασκήσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα.

Σημειώνεται ότι καταγράφονταν περίπου 120 διελεύσεις ημερησίως πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με τη ναυτιλιακή βάση δεδομένων Lloyd’s List. Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών υδρογονανθράκων, καθώς και κρίσιμες πρώτες ύλες, διέρχονταν από το συγκεκριμένο σημείο.

Επανενεργοποίηση “σκιώδους στόλου” και σημάτων AIS

Στο μεταξύ, σε ένδειξη πιο ήπιου κλίματος στην περιοχή, αρκετά δεξαμενόπλοια που ανήκουν στον λεγόμενο “σκιώδη στόλο” του Ιράν – όλα υπό διεθνείς κυρώσεις – επανενεργοποίησαν τα συστήματα εντοπισμού τους (transponders) την Τρίτη και την Τετάρτη.

Τα συστήματα αυτά είχαν απενεργοποιηθεί για μήνες ώστε να αποφευχθεί η παρακολούθηση από τις ναυτιλιακές αρχές.

Τα πλοία Amber, Diona, Sonia I, Starla, Tour 2 και Hero II ήταν μεταξύ εκείνων που είχαν απενεργοποιήσει τα σήματα AIS, σύμφωνα με την πλατφόρμα MarineTraffic.

Τα συγκεκριμένα πλοία είχαν φορτώσει πετρέλαιο στο νησί Χαργκ και είχαν εξέλθει από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, με απενεργοποιημένα τα συστήματα εντοπισμού, σύμφωνα με την Kpler.

Τα περισσότερα έχουν πλέον επανεκκινήσει τη μετάδοση AIS από το ιρανικό λιμάνι Τσαμπαχάρ, που βρίσκεται στην είσοδο του Κόλπου του Ομάν, περίπου 500 χλμ ανατολικά των Στενών του Ορμούζ, κοντά στα σύνορα με το Αφγανιστάν.

“Η επιστροφή στην κανονικότητα θα πάρει χρόνο”

Η συμφωνία φαίνεται να αλλάζει ουσιαστικά το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ: από ένα σημείο έντασης και περιορισμών, σε έναν μηχανισμό ελεγχόμενης επαναλειτουργίας με μεταβατικό καθεστώς μηδενικών χρεώσεων και πιθανή μελλοντική επιβολή τελών, υπό νέα ρυθμιστική διαδικασία και με συμμετοχή περιφερειακών παραγόντων όπως το Ομάν.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκή ναυτιλιακή πηγή, θα χρειαστεί χρόνος για να επανέλθει η ναυτιλιακή κίνηση σε φυσιολογικά επίπεδα.

“Τα λιμάνια θα είναι υπερφορτωμένα… και όλοι θα πρέπει να περιμένουν τη σειρά τους”, ανέφερε χαρακτηριστικά.

“Ολόκληρη η εφοδιαστική αλυσίδα πρέπει να αναδιοργανωθεί.”