Πώς οι επιπτώσεις του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν φτάνουν σε κάθε γωνιά του κόσμου

Από τις Φιλιππίνες που μειώνουν την εβδομάδα εργασίας σε τέσσερις ημέρες για εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας, μέχρι τα εστιατόρια στην Ινδία που αφαιρούν από το μενού πιάτα που χρειάζονται μεγάλη ενεργειακή κατανάλωση για να παρασκευαστούν και το πάγωμα των ενοικίων στην Ισπανία, οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν γίνονται όλο και περισσότερο αντιληπτές σε όλο τον κόσμο.

Αντιμέτωπη με μια υπαρξιακή απειλή, η Τεχεράνη αντέδρασε κλείνοντας τη ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία ναυτιλιακή οδό των Στενών του Ορμούζ και στοχοποιώντας τους πλούσιους σε ορυκτά καύσιμα γείτονές της, επιδεινώνοντας μια ούτως ή άλλως σοβαρή κρίση.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει ήδη χαρακτηρίσει την κατάσταση ως τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.

Δεν είναι μόνο το πετρέλαιο

Όμως πέρα από την ενέργεια, πολύ σοβαρές επιπτώσεις αντιμετωπίζουν και οι κλάδοι των τροφίμων, των κατασκευών και ζωτικών χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται για τα πάντα.

Η AXSMarine, εταιρεία που ειδικεύεται σε ναυτιλιακά δεδομένα, αναφέρει ότι 1.541 πλοία έχουν κολλήσει εκατέρωθεν των Στενών του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένων πλοίων που επέστρεφαν στον Κόλπο για φορτίο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν πλοία που μετέφεραν εκατομμύρια τόνους βωξίτη (βασικό μετάλλευμα για το αλουμίνιο), ασβεστόλιθο, άμμο και θείο, μια πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται σε πολλαπλές βιομηχανίες.

Άλλα πλοία μετέφεραν χάλυβα, τσιμέντο και ξυλοπολτό, όλα ζωτικής σημασίας για τις κατασκευές. Άλλα φορτία περιλάμβαναν σιτηρά, κυρίως καλαμπόκι, καθώς και πρώτες ύλες λιπασμάτων, όπως ουρία και φωσφορικά άλατα.  

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διαταράσσει τον εφοδιασμό με λιπάσματα, εκ των οποίων έως και το 30% συνολικά διέρχεται από το Ορμούζ. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) εκτιμά ότι οι παγκόσμιες τιμές των λιπασμάτων θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά μέσο όρο 15-20% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, αν η κρίση συνεχιστεί.

Οι οικονομίες εντατικής γεωργίας στην Ασία επηρεάζονται ιδιαίτερα. Η Ταϊλάνδη και η Ινδία, και οι δύο μεγάλες εξαγωγικές χώρες, είναι μεγάλοι χρήστες λιπασμάτων και εξαρτώνται από τον Κόλπο για περίπου το 35% των προμηθειών του, σύμφωνα με τον FAO. Το Μπαγκλαντές είναι ακόμη πιο εκτεθειμένο, εξαρτώμενο από τον Κόλπο για το 53% των λιπασμάτων του.

Η ατέλειωτη λίστα των επιπτώσεων

Αλλά δεν περιορίζονται εκεί οι κάθε είδους αρνητικές συνέπειες. Στην Ινδία τα εστιατόρια πλέον λειτουργούν υπό αυστηρούς περιορισμούς, με τις επιχειρήσεις να μειώνουν τις ώρες λειτουργίας, να συρρικνώνουν τα μενού και να βασίζονται σε προσωρινές λύσεις για να παραμείνουν ανοιχτές.

Η ινδική ρουπία κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση της εδώ και τέσσερα χρόνια την Παρασκευή, λόγω των ανησυχιών ότι οι αυξανόμενες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα αυξήσουν σημαντικά τον λογαριασμό εισαγωγών της Ινδίας και θα λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στην οικονομική ανάπτυξη. Η χώρα θεωρείται μία από τις πιο ευάλωτες σε ένα ενεργειακό σοκ, καθώς εισάγει σχεδόν το 90% του πετρελαίου και το μισό του φυσικού αερίου της – μεγάλο μέρος του οποίου προέρχεται από τον Κόλπο, ενώ εκατομμύρια Ινδοί εργαζόμενοι στην περιοχή στέλνουν στην πατρίδα τους περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Από την έναρξη του πολέμου, περίπου 1.000 πτήσεις με προορισμό την Ταϊλάνδη έχουν ακυρωθεί, ενώ υπάρχει σωρεία ακυρώσεων σε κρατήσεις ξενοδοχείων σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της χώρας.  

Το υπουργείο Τουρισμού της Ταϊλάνδης έχει προβλέψει ότι ένα κλείσιμο του εναέριου χώρου για οκτώ εβδομάδες, το οποίο θεωρεί το χειρότερο σενάριο, θα μπορούσε να οδηγήσει σε 600.000 λιγότερες διεθνείς αφίξεις.

Σε ευρωπαϊκό έδαφος, στη Νορβηγία, η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Όσλο  χτυπήθηκε από αυτοσχέδιο εκρηκτικό μηχανισμό, προκαλώντας ζημιές στην είσοδο του προξενικού τμήματος.

Νωρίς την επόμενη μέρα, μια έκρηξη έπληξε μια συναγωγή στη Λιέγη του Βελγίου, θρυμματίζοντας τα παράθυρά της. Λίγο αργότερα, τέθηκε φωτιά σε μια συναγωγή στο Ρότερνταμ, ενώ την επόμενη μέρα μια έκρηξη προκάλεσε ζημιές στον εξωτερικό τοίχο ενός εβραϊκού σχολείου στο Άμστερνταμ. 

Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί σε καμία από αυτές τις επιθέσεις που προκάλεσαν ομολογουμένως μικρές ζημιές. Ωστόσο, η έξαρση των στοχευμένων επιθέσεων πυροδοτεί τον φόβο στις εβραϊκές κοινότητες. Αρκετές χώρες δήλωσαν ότι έχουν ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας και κρατικοί αξιωματούχοι διερευνούν αν οι επιθέσεις συνδέονται με το καθεστώς του Ιράν.

Υπάρχουν και οι κερδισμένοι

Όπως συμβαίνει με κάθε πόλεμο, εκτός από τις δυσάρεστες επιπτώσεις, υπάρχουν και οικονομικοί νικητές. Καθαροί εξαγωγείς ενέργειας, όπως η Νορβηγία και ο Καναδάς, βραχυπρόθεσμα επωφελούνται, αν και είναι αμφισβητήσιμο κατά πόσο μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή τους, ενώ το παγκόσμιο σοκ του πολέμου θα επηρεάσει με τον έναν ή άλλο τρόπο και αυτά τα κράτη.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ προχώρησαν σε άρση των κυρώσεων κατά της Βενεζουέλας με την ελπίδα να ενισχυθεί η παραγωγή και προμήθεια πετρελαίου.

Όμως αναμφισβήτητα από τα μεγάλα οικονομικά οφέλη του πολέμου έχει αποκομίσει η Ρωσία. Η Μόσχα έχει εισπράξει περισσότερα από 6 δισεκατομμύρια ευρώ από την πώληση ορυκτών καυσίμων στις δύο εβδομάδες από την έναρξη του πολέμου, ενώ ο Τραμπ έχει αναφερθεί σε χαλάρωση των αμερικάνικων κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο.

Πηγή: The Guardian