Πώς ο Νετανιάχου έπεισε τον Τραμπ να επιτεθούν στο Ιράν

Λιγότερο από 48 ώρες πριν από την έναρξη της κοινής επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Ντόναλντ Τραμπ για τους λόγους που θα δικαιολογούσαν την έναρξη ενός τόσο πολύπλοκου πολέμου, αναφέρει το Reuters.

Οι δύο ηγέτες γνώριζαν από ενημερώσεις των μυστικών υπηρεσιών νωρίτερα την ίδια εβδομάδα ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και οι βασικοί του συνεργάτες θα είχαν συνάντηση σύντομα στο συγκρότημα κατοικιών του στην Τεχεράνη, καθιστώντας τους ευάλωτους σε μια «επίθεση αποκεφαλισμού», ένας χαρακτηρισμός που χρησιμοποιείται συχνά από τους Ισραηλινούς για να περιγράψει μια επίθεση εναντίον των κορυφαίων ηγετών μιας χώρας, αλλά παραδοσιακά λιγότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, σύμφωνα με νέες πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών, η συνάντηση είχε μετατεθεί από το βράδυ του Σαββάτου στο πρωί του Σαββάτου.

Η συγκεκριμένη τηλεφωνική επικοινωνία δεν είχε αναφερθεί προηγουμένως.

Ο Νετανιάχου, αποφασισμένος να προχωρήσει σε μια επιχείρηση που ζητούσε επί δεκαετίες, υποστήριξε ότι ίσως δεν θα υπήρχε ποτέ καλύτερη ευκαιρία για να σκοτώσει τον Χαμενεΐ και να εκδικηθεί τις προηγούμενες προσπάθειες του Ιράν να δολοφονήσουν τον Τραμπ, ανέφεραν τα ίδια άτομα. Αυτές περιλάμβαναν ένα σχέδιο δολοφονίας επί πληρωμή που φέρεται να ενορχήστρωσε το Ιράν το 2024, όταν ο Τραμπ ήταν υποψήφιος.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει κατηγορήσει έναν Πακιστανό άνδρα ότι προσπάθησε να στρατολογήσει άτομα στις Ηνωμένες Πολιτείες για το σχέδιο, το οποίο προοριζόταν ως αντίποινα για τη δολοφονία από την Ουάσινγκτον του ανώτατου διοικητή του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, Κασέμ Σολεϊμανί.

Όταν πραγματοποιήθηκε η τηλεφωνική συνομιλία, ο Τραμπ είχε ήδη εγκρίνει την ιδέα να διεξάγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν, αλλά δεν είχε ακόμη αποφασίσει πότε ή υπό ποιες συνθήκες θα εμπλακούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ανέφεραν οι πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσουν ευαίσθητα εσωτερικά θέματα.

Ο αμερικανικός στρατός είχε ενισχύσει την παρουσία του στην περιοχή εδώ και εβδομάδες, οδηγώντας πολλούς εντός της κυβέρνησης στο συμπέρασμα ότι ήταν απλώς θέμα χρόνου πότε ο πρόεδρος θα αποφάσιζε να προχωρήσει. Μια πιθανή ημερομηνία, μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, είχε ακυρωθεί λόγω κακών καιρικών συνθηκών.

Η στιγμή που ο Τραμπ αποφάσισε να δώσει την εντολή

Το Reuters δεν μπόρεσε να προσδιορίσει πώς επηρέασε τον Τραμπ το επιχείρημα του Νετανιάχου, καθώς σκεφτόταν να δώσει εντολή για επίθεση, αλλά η τηλεφωνική συνομιλία ισοδυναμούσε με το τελικό επιχείρημα του Ισραηλινού ηγέτη προς τον Αμερικανό ομόλογό του. Οι τρεις πηγές που ενημερώθηκαν για τη συνομιλία δήλωσαν ότι πίστευαν ότι αυτή – μαζί με τις πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών που έδειχναν ότι το παράθυρο ευκαιρίας για την εξόντωση του ηγέτη του Ιράν έκλεινε – αποτέλεσε καταλύτη για την τελική απόφαση του Τραμπ να διατάξει τον στρατό να προχωρήσει με την Επιχείρηση Epic Fury.

Ο Τραμπ θα μπορούσε να γράψει ιστορία συμβάλλοντας στην εξάλειψη μιας ιρανικής ηγεσίας που εδώ και καιρό είναι αντικείμενο περιφρόνησης από τη Δύση και από πολλούς Ιρανούς, υποστήριξε ο Νετανιάχου. Οι Ιρανοί θα μπορούσαν μάλιστα να βγουν στους δρόμους, είπε, ανατρέποντας ένα θεοκρατικό καθεστώς που κυβερνούσε τη χώρα από το 1979 και αποτελούσε έκτοτε κύρια πηγή παγκόσμιας τρομοκρατίας και αστάθειας.

Οι πρώτες βόμβες έπεσαν το πρωί του Σαββάτου, 28 Φεβρουαρίου. Ο Τραμπ ανακοίνωσε το βράδυ της ίδιας ημέρας ότι ο Χαμενεΐ είχε πεθάνει.

Σε απάντηση σε αίτημα για σχόλιο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δεν αναφέρθηκε άμεσα στη συνομιλία μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου, αλλά δήλωσε στο Reuters ότι η στρατιωτική επιχείρηση είχε ως στόχο να «καταστρέψει τα βαλλιστικούς πυραύλους και την παραγωγική ικανότητα του ιρανικού καθεστώτος, να εξοντώσει το ναυτικό του ιρανικού καθεστώτος, να τερματίσει την ικανότητά του να εξοπλίζει τους συμμάχους του και να εγγυηθεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα».

Ο Νετανιάχου, σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη, χαρακτήρισε ως «ψευδείς ειδήσεις» τους ισχυρισμούς ότι «το Ισραήλ κατά κάποιον τρόπο έσυρε τις ΗΠΑ σε σύγκρουση με το Ιράν. Πιστεύει πραγματικά κανείς ότι μπορεί κάποιος να πει στον Πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει; Ελάτε τώρα».

Ο Τραμπ έχει δηλώσει δημοσίως ότι η απόφαση για την επίθεση ήταν αποκλειστικά δική του. Το ρεπορτάζ του Reuters, με αξιωματούχους και άλλα πρόσωπα κοντά στους δύο ηγέτες να μιλούν κυρίως υπό τον όρο της ανωνυμίας, δεδομένης της ευαισθησίας των εσωτερικών διαβουλεύσεων, δεν υποδηλώνει ότι ο Νετανιάχου ανάγκασε τον Τραμπ να κηρύξει πόλεμο.

Ωστόσο, η ρεπορτάζ δείχνει ότι ο Ισραηλινός ηγέτης ήταν ένας αποτελεσματικός υποστηρικτής και ότι ο τρόπος με τον οποίο παρουσίασε την απόφαση – συμπεριλαμβανομένης της ευκαιρίας να σκοτωθεί ένας Ιρανός ηγέτης που φέρεται να είχε επιβλέψει προσπάθειες για τη δολοφονία του Τραμπ – ήταν πειστικός για τον πρόεδρο.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στις αρχές Μαρτίου υπονόησε ότι η εκδίκηση ήταν τουλάχιστον ένα από τα κίνητρα της επιχείρησης, λέγοντας στους δημοσιογράφους: «Το Ιράν προσπάθησε να σκοτώσει τον πρόεδρο Τραμπ, και ο πρόεδρος Τραμπ είχε την τελευταία λέξη».

Η απόφαση του Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025

Ο Τραμπ διεξήγαγε την προεκλογική του εκστρατεία το 2024 βασιζόμενος στην εξωτερική πολιτική της πρώτης θητείας του με σύνθημα «Πρώτα η Αμερική» και δήλωσε δημοσίως ότι ήθελε να αποφύγει τον πόλεμο με το Ιράν, προτιμώντας να αντιμετωπίσει τη Τεχεράνη με διπλωματικά μέσα.

Ωστόσο, καθώς οι συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν κατέληξαν σε συμφωνία την περασμένη άνοιξη, ο Τραμπ άρχισε να εξετάζει το ενδεχόμενο μιας επίθεσης, σύμφωνα με τρεις ανθρώπους που είναι εξοικειωμένοι με τις διαβουλεύσεις του Λευκού Οίκου.

Η πρώτη επίθεση έλαβε χώρα τον Ιούνιο, όταν το Ισραήλ βομβάρδισε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και τις βάσεις πυραύλων του Ιράν, σκοτώνοντας αρκετούς Ιρανούς ηγέτες. Οι αμερικανικές δυνάμεις εντάχθηκαν αργότερα στην επίθεση και, όταν η κοινή αυτή επιχείρηση έληξε μετά από 12 ημέρες, ο Τραμπ εξέφρασε δημόσια την ικανοποίησή του για την επιτυχία, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ είχαν «εξαφανίσει» τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Ωστόσο, μήνες αργότερα, ξεκίνησαν εκ νέου συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ σχετικά με μια δεύτερη αεροπορική επίθεση με στόχο την καταστροφή επιπλέον εγκαταστάσεων πυραύλων και την αποτροπή του Ιράν από το να αποκτήσει την ικανότητα κατασκευής πυρηνικού όπλου.

Οι Ισραηλινοί ήθελαν επίσης να σκοτώσουν τον Χαμενεΐ, έναν μακροχρόνιο και σκληρό γεωπολιτικό εχθρό που είχε επανειλημμένα εκτοξεύσει πυραύλους εναντίον του Ισραήλ και υποστήριζε βαριά οπλισμένες δυνάμεις-αντιπροσώπους που περικύκλωναν τη χώρα.

Σε αυτές περιλαμβάνονταν η μαχητική ομάδα της Χαμάς, η οποία εξαπέλυσε την αιφνιδιαστική επίθεση στις 7 Οκτωβρίου 2023 από τη Γάζα, και η Χεζμπολάχ, με έδρα τον Λίβανο. Οι Ισραηλινοί άρχισαν να σχεδιάζουν την επίθεσή τους κατά του Ιράν με την παραδοχή ότι θα ενεργούσαν μόνοι τους, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Ίσραελ Κατς στο ισραηλινό κανάλι N12 News στις 5 Μαρτίου.

Τα γεγονότα που ώθησαν τον Τραμπ να επιτεθεί ξανά στο Ιράν

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του τον Δεκέμβριο στην έπαυλη Μαρ-Αλ-Άγκο του Τραμπ στη Φλόριντα, ο Νετανιάχου είπε στον Τραμπ ότι δεν ήταν πλήρως ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα της κοινής επιχείρησης του Ιουνίου, σύμφωνα με δύο άτομα που γνωρίζουν καλά τη σχέση μεταξύ των δύο ηγετών και μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Ο Τραμπ έδειξε ότι ήταν ανοιχτός σε μια νέα σειρά βομβαρδισμών, πρόσθεσαν τα ίδια άτομα, αλλά ήθελε επίσης να δοκιμάσει έναν ακόμη γύρο διπλωματικών συνομιλιών. Δύο γεγονότα ώθησαν τον Τραμπ να επιτεθεί ξανά στο Ιράν, σύμφωνα με αρκετούς αξιωματούχους και διπλωμάτες των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Η αμερικανική επιχείρηση στις 3 Ιανουαρίου για τη σύλληψη του Προέδρου της Βενεζουέλας Νικολά Μαδούρο στο Καράκας – η οποία δεν είχε ως αποτέλεσμα θανάτους Αμερικανών, ενώ απομάκρυνε από την εξουσία έναν μακροχρόνιο εχθρό των ΗΠΑ – κατέδειξε τη δυνατότητα ότι φιλόδοξες στρατιωτικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να έχουν ελάχιστες παράπλευρες συνέπειες για τις αμερικανικές δυνάμεις.

Αργότερα τον ίδιο μήνα, ξέσπασαν μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν, προκαλώντας μια βίαιη αντίδραση από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, με αποτέλεσμα τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων. Ο Τραμπ υποσχέθηκε να βοηθήσει τους διαδηλωτές, αλλά δεν έκανε αμέσως τίποτα που να είναι δημόσιο. Ωστόσο, ιδιωτικά, η συνεργασία εντατικοποιήθηκε μεταξύ των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων και της αμερικανικής στρατιωτικής διοίκησης στη Μέση Ανατολή, γνωστής ως CENTCOM, με κοινό στρατιωτικό σχεδιασμό που διεξήχθη κατά τη διάρκεια μυστικών συναντήσεων, σύμφωνα με δύο ισραηλινούς αξιωματούχους, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Λίγο αργότερα, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον τον Φεβρουάριο, ο Ισραηλινός ηγέτης ενημέρωσε τον Τραμπ για το αναπτυσσόμενο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, επισημαίνοντας συγκεκριμένες τοποθεσίες που προκαλούν ανησυχία. Επίσης, ανέλυσε τους κινδύνους που ενέχει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου το Ιράν να αποκτήσει τελικά τη δυνατότητα να επιτεθεί στο αμερικανικό έδαφος, σύμφωνα με τρεις πηγές που έχουν γνώση των ιδιωτικών συνομιλιών.

«Η ευκαιρία του Τραμπ να γράψει ιστορία»

Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, πολλοί Αμερικανοί αξιωματούχοι και διπλωμάτες της περιοχής θεωρούσαν πολύ πιθανό να πραγματοποιηθεί αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν, αν και οι λεπτομέρειες παρέμεναν αβέβαιες.

Ο Τραμπ ενημερώθηκε από αξιωματούχους του Πενταγώνου και των μυστικών υπηρεσιών σχετικά με τα πιθανά οφέλη που θα προέκυπταν από μια επιτυχημένη επίθεση, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν, σύμφωνα με δύο άτομα που είναι εξοικειωμένα με αυτές τις ενημερώσεις.

Πριν από την τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ Νετανιάχου και Τραμπ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είπε σε μια μικρή ομάδα κορυφαίων ηγετών του Κογκρέσου στις 24 Φεβρουαρίου ότι το Ισραήλ ήταν πιθανό να επιτεθεί στο Ιράν, ανεξάρτητα από το αν θα συμμετείχαν οι ΗΠΑ, και ότι το Ιράν πιθανότατα θα αντεπιτεθεί εναντίον αμερικανικών στόχων, σύμφωνα με τρία άτομα που ενημερώθηκαν για τη συνάντηση.

Πίσω από την προειδοποίηση του Ρούμπιο βρισκόταν μια εκτίμηση αξιωματούχων των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών ότι μια τέτοια επίθεση θα προκαλούσε πράγματι αντεπιθέσεις από το Ιράν εναντίον διπλωματικών και στρατιωτικών φυλακίων των ΗΠΑ και των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, ανέφεραν τρεις πηγές που είναι εξοικειωμένες με τις εκθέσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.

Η πρόβλεψη αυτή αποδείχθηκε σωστή. Οι επιθέσεις οδήγησαν σε αντεπιθέσεις του Ιράν εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων, στον θάνατο περισσότερων από 2.300 Ιρανών αμάχων και τουλάχιστον 13 Αμερικανών στρατιωτικών, σε επιθέσεις εναντίον των αμερικανικών συμμάχων στον Κόλπο, στο κλείσιμο μιας από τις πιο ζωτικές ναυτιλιακές διαδρομές στον κόσμο και σε μια ιστορική άνοδο των τιμών του πετρελαίου, η οποία ήδη γίνεται αισθητή στους καταναλωτές στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού.

Ο Τραμπ είχε επίσης ενημερωθεί ότι υπήρχε μια πιθανότητα, έστω και μικρή, ότι η δολοφονία των κορυφαίων ηγετών του Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάδειξη μιας κυβέρνησης στην Τεχεράνη που θα ήταν πιο πρόθυμη να διαπραγματευτεί με την Ουάσινγκτον, δήλωσαν δύο άλλα άτομα που ήταν ενήμερα για την ενημέρωση του Ρούμπιο.

Η πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος ήταν ένα από τα επιχειρήματα του Νετανιάχου κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής συνομιλίας, λίγο πριν ο Τραμπ δώσει τις τελικές διαταγές για την επίθεση κατά του Ιράν, ανέφεραν τα άτομα που ενημερώθηκαν σχετικά.

Η άποψη αυτή δεν συμμεριζόταν η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (CIA), η οποία είχε εκτιμήσει τις προηγούμενες εβδομάδες ότι ο Χαμενεΐ θα αντικαθίστατο πιθανότατα από έναν εσωτερικό σκληροπυρηνικό σε περίπτωση που σκοτωνόταν, όπως είχε αναφερθεί προηγουμένως από το Reuters.

Ο Τραμπ ζήτησε επανειλημμένα την εξέγερση μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ. Με τον πόλεμο να βρίσκεται στην τέταρτη εβδομάδα και την περιοχή να έχει βυθιστεί σε σύγκρουση, οι Φρουροί της Επανάστασης εξακολουθούν να περιπολούν στους δρόμους της χώρας. Εκατομμύρια Ιρανοί παραμένουν κλεισμένοι στα σπίτια τους.

Ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, ο οποίος θεωρείται ακόμη πιο σκληρός αντιαμερικανός από τον πατέρα του, έχει οριστεί νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν.

Πηγή: Reuters