Με τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν μπορεί η Μέση Ανατολή να ξεπέρασε προς το παρόν μια από τις πιο επικίνδυνες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, όμως η ισορροπία δυνάμεων σε γενικές γραμμές παρέμεινε αμετάβλητη, το Ιράν πολιτικά βγήκε ενισχυμένο, ενώ η εμπιστοσύνη των χωρών του Κόλπου στην προστασία των ΗΠΑ κλονίστηκε βαθιά, αναφέρουν διπλωμάτες και ειδικοί.
Διεθνείς αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ιράν παραμένει μια ισχυρή και αήττητη δύναμη, ικανή να απειλήσει τα αραβικά κράτη του Κόλπου και τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκάλυψαν για άλλη μια φορά τα όρια της στρατιωτικής τους ισχύος έναντι ενός ανθεκτικού αντιπάλου.
Για την Ουάσινγκτον, η συμφωνία προσφέρει μια διέξοδο από μια δαπανηρή αντιπαράθεση που δεν κατάφερε να επιτύχει τους πιο φιλόδοξους στόχους της: από την συνθηκολόγηση της Τεχεράνης ως την εξάλειψη των πυρηνικών και πυραυλικών δυνατοτήτων της.
Για το Ιράν ήταν ακόμη πιο σημαντική: ισοδυναμούσε με την επιβίωσή του. Μπορεί να χτυπήθηκε ανελέητα από τις αδιάκοπες αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, όμως με το τέλος του πολέμου η Ισλαμική Δημοκρατία αναδύεται πληγωμένη αλλά όρθια, διατηρώντας τόσο το πολιτικό της κατεστημένο όσο και μεγάλο μέρος της επιρροής που έφερε τα εμπλεκόμενα μέρη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Η επιχείρηση «Επική Οργή» αποδείχθηκε μια επική καταστροφή», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην αξιωματούχος και διαπραγματευτής των ΗΠΑ, αναφερόμενος στην αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία που ξεκίνησε κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου και η οποία σκότωσε τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και πολλούς κορυφαίους αξιωματούχους του καθεστώτος.
Ισχυρό πλήγμα στα σουνιτικά κράτη του Κόλπου
Το Μνημόνιο Συνεργασίας που θα υπογραφεί την Παρασκευή μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προβλέπει 60ήμερη παύση των εχθροπραξιών, κατά τη διάρκεια της οποίας οι δύο πλευρές θα διαπραγματευτούν μια μόνιμη διευθέτηση, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών σχετικά με το ιρανικό απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το πιο ισχυρό οικονομικό πλήγμα, ωστόσο, θα το υποστούν τα σουνιτικά αραβικά κράτη του Κόλπου, όπου πλέον αμφισβητείται έντονα η σταθερότητα που επεδείκνυαν μετά από δεκαετίες ανάπτυξης. Από αυτήν την άποψη, είναι οι κύριοι ηττημένοι του πολέμου: θεατές των αποφάσεων που αναμόρφωσαν το τοπίο ασφαλείας τους, τώρα θα αφεθούν να απορροφήσουν τις επιπτώσεις.
Η συμφωνία, λένε πηγές του Κόλπου, έχει ήδη αρχίσει να αναδιαμορφώνει τον στρατηγικό προσανατολισμό των χωρών του Κόλπου, διαβρώνοντας την εμπιστοσύνη τους στην προστασία των ΗΠΑ, εδραιώνοντας το Ιράν ως μια διαρκή περιφερειακή δύναμη και επιταχύνοντας μια στροφή προς τη εύρεση κοινών τόπων και όχι προς την αντιπαράθεση.
Μια ανώτερη πηγή από κυβέρνηση του Κόλπου το έθεσε ευθέως: οποιαδήποτε αποκλιμάκωση είναι θετική, όμως η κατάσταση σήμερα είναι αναμφισβήτητα χειρότερη από ό,τι πριν από τον πόλεμο.
Για τα κράτη του Περσικού, η αμερικανο-ισραηλινή εκστρατεία έχει προκαλέσει ακριβώς τις συνέπειες που φοβόντουσαν εδώ και καιρό: ιρανικά πλήγματα σε ενεργειακές και πολιτικές υποδομές και αναστάτωση στο Ορμούζ, προκαλώντας ένα βαρύ οικονομικό πλήγμα.
Οι πρωτεύουσες του Κόλπου μπορεί να καλωσόρισαν την κατάπαυση του πυρός, όμως η πραγματικότητα είναι αδυσώπητη: ούτε η αμερικανική ούτε η ισραηλινή δύναμη έχουν εξαλείψει την ιρανική πρόκληση, ενώ το κόστος της αντιπαράθεσης επιβάρυνε δυσανάλογα όσους βρέθηκαν ενδιάμεσα.
«Όλο και περισσότερα κράτη του Κόλπου συνειδητοποιούν ότι το Ιράν ήρθε για να μείνει και ότι διατηρεί την ικανότητα να διαταράσσει την περιφερειακή τάξη», δήλωσε ο μελετητής της Μέσης Ανατολής Φαουάζ Γκέργκες.
«Τα κράτη του Κόλπου δεν εμπιστεύονται το Ιράν και ήλπιζαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προκαλούσαν αλλαγή καθεστώτος. Όμως συνέβη το αντίθετο. Τώρα όλο και περισσότεροι ηγέτες της περιοχής συνειδητοποιούν ότι δεν μπορούν να βασίζονται στις ΗΠΑ ή στο Ισραήλ για την επίτευξη ασφάλειας ή σταθερότητας», είπε ο Γκέργκες.
Αυτή η επαναξιολόγηση σηματοδοτεί μια βαθύτερη μετατόπιση. Τα κράτη του Κόλπου έχουν ήδη ξεκινήσει επαφές με την Τεχεράνη, επιδιώκοντας οικονομικές και ασφαλιστικές συμφωνίες για τη μείωση του κινδύνου αντιπαράθεσης, αναφέρουν περιφερειακές πηγές.
Πριν από τον πόλεμο, το κεντρικό περιφερειακό ζήτημα ήταν το εύρος της ομαλοποίησης των σχέσεων μεταξύ των αραβικών κρατών και του Ισραήλ. Τώρα, η προσοχή μετατοπίζεται προς τη διευθέτηση των σχέσεων μεταξύ των χωρών του Κόλπου και Ιράν.
Η επερχόμενη συμφωνία φαίνεται επίσης δυσμενής για το Ισραήλ, σύμφωνα με τρεις Ισραηλινούς αξιωματούχους που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, καθώς παραλείπει τις βασικές του απαιτήσεις, όπως η κατάργηση της δυνατότητας του Ιράν να εμπλουτίσει ουράνιο και οι περιορισμοί στο πυραυλικό του πρόγραμμα.
Όπως είπαν, το Ισραήλ αιφνιδιάστηκε όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί την Πέμπτη ότι μια συμφωνία ήταν κοντά, υπογραμμίζοντας παράλληλα την περιορισμένη ισραηλινή επιρροή στους όρους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφαλείας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ απέρριψε τη συμφωνία, λέγοντας ότι το Ισραήλ δεν δεσμεύεται από αυτήν «με κανέναν τρόπο».
Μηχανισμός τερματισμού των μαχών
Σύμφωνα με αναλυτές, το κείμενο που θα υπογραφεί την Παρασκευή δεν είναι τόσο μια ειρηνευτική συμφωνία, όσο ένας μηχανισμός για τον τερματισμό των μαχών.
Στον πυρήνα τους, οι θεμελιώδεις διαφορές παραμένουν ανεπίλυτες: το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, τα επίπεδα εμπλουτισμού, η άρση των κυρώσεων, οι εγγυήσεις ασφαλείας και ο έλεγχος βασικών πλωτών οδών.
Το Μνημόνιο Συνεργασίας δεν είναι μια λύση αλλά μια πρώτη φάση που αγοράζει χρόνο και χώρο για συνομιλίες των οποίων η επιτυχία κάθε άλλο παρά εγγυημένη είναι. Η δομή του αντικατοπτρίζει τα πλαίσια της εκεχειρίας στη Γάζα: μια παύση που αναβάλλει τα πιο δύσκολα ζητήματα, χωρίς καμία εγγύηση ότι θα επιλυθούν ποτέ.
Πηγή: Reuters
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
