«Νόμος για τα παιδιά»: Πώς θα επαληθεύεται η ηλικία των ανηλίκων και άλλα κρίσιμα ερωτήματα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρουσίασε τον νέο Νόμο για τα Παιδιά -EU Kids Act, που προορίζεται να γίνει το πρώτο ενιαίο και δεσμευτικό πλαίσιο κανόνων για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όταν εγκριθεί από τα εθνικά κοινοβούλια των 27. Η ανακοίνωση συνοδεύεται από απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα μέσα από την πλατφόρμα ψηφιακής στρατηγικής της Κομισιόν. Ενδεικτικά στο ερώτημα αν τα παιδιά θα μπορούν να δηλώσουν ψεύτικη ημερομηνία γέννησης αναφέρεται:

«Σύμφωνα με τον νέο νόμο, η αυτοδηλούμενη ηλικία δεν αρκεί ρητά: Η πρόσβαση πρέπει να ελέγχεται με πιστοποιημένη επαλήθευση ηλικίας, οι υπάρχοντες λογαριασμοί πρέπει να ελέγχονται ώστε η εποχή της εγγραφής με ψεύτικη ημερομηνία γέννησης να τελειώσει.  Η ηλικία επαληθεύεται μέσω πιστοποιημένων λύσεων ανεξάρτητων από τις πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένης μιας δωρεάν εφαρμογής επαλήθευσης ηλικίας στην ΕΕ και, με την πάροδο του χρόνου, του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού Ψηφιακής Ταυτότητας. Κάθε κράτος μέλος πρέπει να προσφέρει τουλάχιστον έναν δωρεάν τρόπο απόδειξης της ηλικίας, συμπεριλαμβανομένων και των ατόμων χωρίς ψηφιακή ταυτότητα».

Τι αλλάζει στα online παιχνίδια και στα καταστήματα εφαρμογών

Κάθε ηλεκτρονική εφαρμογή πρέπει να ορίζει ηλικιακή βαθμολογία, συμπεριλαμβανομένων των βιντεοπαιχνιδιών ώστε να μην επιτρέπεται στα παιδιά να έχουν πρόσβαση ή να αγοράζουν εφαρμογές ακατάλληλες για την ηλικία τους με βάση και την εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας της ΕΕ.

Τι αλλάζει για εφήβους που έχουν ήδηλογαριασμό

Εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος των κανόνων, οι πλατφόρμες πρέπει να ελέγχουν εάν οι υπάρχοντες κάτοχοι λογαριασμών είναι κάτω των 15 ετών και να απενεργοποιούν τους λογαριασμούς όσων η ηλικία δεν μπορεί να προσδιοριστεί. Όταν μια πλατφόρμα μπορεί ήδη να διακρίνει ότι ένας χρήστης είναι ενήλικας, δεν απαιτείται νέος έλεγχος.

Πώς αντιμετώπιζεται ο εθιστικός σχεδιασμός

Ο νέος νόμος απαγορεύει τον σχεδιασμό υπηρεσιών που ενθαρρύνουν την καταναγκαστική ή υπερβολική χρήση από ανηλίκους και κατονομάζει τις τεχνικές ώστε να μην υπάρχει ασάφεια. Για τους ανηλίκους, οι υπηρεσίες δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν:

• ατελείωτη αυτόματη αναπαραγωγή και απεριόριστη κύλιση χωρίς πραγματικά διαλείμματα
• ειδοποιήσεις που έχουν σχεδιαστεί για να τραβήξουν το παιδί πίσω, άσχετες με οτιδήποτε έκανε το παιδί
• ανταμοιβές για δημοσίευση ή μετάδοση σε μαζικό κοινό
• μηχανισμοί «σειράς» που τιμωρούν ένα παιδί επειδή δεν επιστρέφει κάθε μέρα

Τι προσφέρει ο νόμος στους γονείς;

Ρύθμιση χρόνου μπροστά στην οθόνη, προβολή και έγκριση επαφών, διαχείριση ρυθμίσεων και αναφορά επιβλαβούς περιεχομένου εκ μέρους του παιδιού . Σε λογαριασμούς για παιδιά 13 και 14 ετών, αυτά τα εργαλεία είναι πάντα ενεργοποιημένα. Κάθε κράτος μέλος πρέπει να παρέχει στους γονείς έναν δωρεάν τρόπο απόδειξης της γονικής ευθύνης που να σέβεται την ιδιωτικότητα. Ο νόμος δεν μεταθέτει ποτέ το βάρος στους γονείς: τα γονικά εργαλεία συμπληρώνουν τις υποχρεώσεις των παρόχων, δεν τις αντικαθιστούν

Τι συμβαίνει με τους παρόχους που δεν συμμορφώνονται

Η επιβολή του νόμου για τις διαδικτυακές πλατφόρμες βασίζεται στις υπάρχουσες δομές επιβολής του νόμου περί ψηφιακών υπηρεσιών και, για τα chatbot, του νόμου περί τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή εποπτεύει άμεσα τις διαδικτυακές πλατφόρμες και τα chatbot τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται ευρύτερα στην ΕΕ. Οι συντονιστές ψηφιακών υπηρεσιών και οι εθνικές αρχές εποπτείας της αγοράς παραμένουν υπεύθυνοι αντίστοιχα για τις άλλες υπηρεσίες και τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που καλύπτονται από τον νόμο. Για τις Πολύ Μεγάλες Διαδικτυακές Πλατφόρμες (VLOP) , η λογική συμμόρφωσης αντιστρέφεται και οι πάροχοι φέρουν το βάρος να αποδείξουν ότι συμμορφώνονται.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μεταξύ άλλων:

• απαγόρευση χρήσης κοινωνικών δικτύων για παιδιά κάτω των 13 ετών,
• επιδιώκει να ορίσει σε ολόκληρη την ΕΕ κατώτατο όριο ηλικίας για το άνοιγμα δικών τους λογαριασμών στα 15 έτη
• Για παιδιά κάτω των 13 ετών προτάθηκε η πρόσβαση σε ειδικά σχεδιασμένες και «φιλικές» υπηρεσίες κοινοποίησης βίντεο
• προτείνει επίσης η πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μεταξύ 13 και 15 ετών να υπόκειται σε γονικό έλεγχο.

🇪🇺 Ursula von der Leyen called for no social media accounts under 13 and no personal user accounts under 15.

To verify their age, adults would have to prove their identity.

Follow: @europa pic.twitter.com/8Cki76jm0E

— Europa.com (@europa) September 16, 2026

«Εμείς αποφασίζουμε και όχι οι γίγαντες της τεχνολογίας»

Η ΕΕ θα επιτρέπει σε παιδιά ηλικίας 13 και 14 ετών να έχουν «μίνι λογαριασμούς» με γονική επίβλεψη και περιορισμένες λειτουργίες. Η χρήση τέτοιων λογαριασμών θα περιορίζεται σε μία ώρα την ημέρα, σύμφωνα με τις εξαγγελίες.

«Απαγορεύονται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάτω των 13 ετών. Απαγορεύονται οι προσωπικοί λογαριασμοί κάτω των 15 ετών», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πριν από μία ημέρα, κατά τη διάρκεια της ομιλίας της για την Kατάσταση της Ένωσης, στο Στρασβούργο της Γαλλίας.

 Η πρόεδρος της Κομισιόν τόνισε μάλιστα ότι οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει να αποδείξουν ότι είναι ασφαλείς για ανηλίκους, πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι «για την ηλικία μεταξύ 15 και 18 ετών, ο ασφαλής σχεδιασμός θα αποτελεί υποχρέωση για τις πλατφόρμες».«Οι πλατφόρμες έχουν ενεργήσει απερίσκεπτα, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την ψυχική υγεία των παιδιών», τόνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

«Γνωρίζω ότι πολλοί αντιλαμβάνονται τη δύναμη των μεγάλων τεχνολογιών ως συντριπτική και αδύνατη να ανατραπεί. Διαφωνώ», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν. «Η Ευρώπη έχει τη δύναμη να δράσει. Εμείς είμαστε αυτοί που αποφασίζουμε τους κανόνες, όχι οι μεγάλες τεχνολογίες».

«Νέος γίγαντας»

Ο Νόμος της ΕΕ για τα Παιδιά θα «είναι ένας νέος γίγαντας της ΕΕ» συγκρίσιμος με τον υπάρχοντα Νόμο περί Ψηφιακών Υπηρεσιών, ο οποίος ρυθμίζει τις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, και τον Νόμο περί Τεχνητής Νοημοσύνης, ανέφεραν εμπειρογνώμονες των Βρυξελλών.

«Οι εταιρείες που επηρεάζονται θα είναι σε θέση να συμμορφώνονται με ένα ενιαίο, συνεκτικό και ενδεχομένως πιο ισορροπημένο εγχειρίδιο κανόνων από ό,τι αν έπρεπε να αντιμετωπίσουν μια πληθώρα νόμων κρατών μελών», επισημαίνουν.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα που προτείνει τα 16 έτη ως την ελάχιστη ηλικία για ανεξάρτητη πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλατφόρμες βίντεο και συνοδευτικά στοιχεία τεχνητής νοημοσύνης, ενώ χώρες όπως η Γαλλία και η Ελλάδα έχουν επιδιώξει αυστηρότερα εθνικά όρια ή απαγορεύσεις για παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ άλλα κράτη μέλη προτιμούν ευέλικτες προσεγγίσεις με γνώμονα τους γονείς, αναφέρουν διεθνή πρακτορεία.

Το ανώτατο δικαστήριο της Γαλλίας τον περασμένο μήνα ακύρωσε την απαγόρευση στα παιδιά κάτω των 15 ετών την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υποστηρίζοντας ότι παραβίαζε τις θεμελιώδεις ελευθερίες. 

Η πρόταση της Πέμπτης θα γίνει νόμος μόνο μετά από διαπραγματεύσεις για το τελικό κείμενο μεταξύ των πρωτευουσών της Ε.Ε. και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι οποίες ενδέχεται να διαρκέσουν μήνες.