Η πρόεδρος της Κομισιόν παρουσίασε, σήμερα στο Στρασβούργο, την Κατάσταση της Ένωσης με μια σειρά νομοθετικών πρωτοβουλιών σε οικονομία, άμυνα, ενέργεια, μετανάστευση και ψηφιακή ρύθμιση, ενώ άνοιξε τον δρόμο για μια πρωτοφανή σχέση με τον Καναδά.
Με μια ομιλία που κινήθηκε ανάμεσα στην αισιοδοξία για τη γεωπολιτική θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε προειδοποιήσεις για τις εσωτερικές και εξωτερικές απειλές που τη δοκιμάζουν, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε σήμερα ενώπιον της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης (SOTEU), παρουσία και του πρωθυπουργού του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ.
…ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες: Γιώργος Συριόπουλος…
Η εφετινή ομιλία, η τρίτη της τρέχουσας θητείας, δανείστηκε τη γνωστή φράση του Ντίκενς για να περιγράψει μια Ένωση που, όπως είπε, βρίσκεται ταυτόχρονα στην πιο ισχυρή αλλά και στην πιο επισφαλή στιγμή της ιστορίας της. Γύρω από αυτόν τον δισυπόστατο άξονα χτίστηκε το σύνολο των ανακοινώσεων της, εστιάζοντας σε μια Ευρώπη που ενισχύει την άμυνά της και διαφοροποιεί την ενεργειακή της εξάρτηση, αλλά που δέχεται ταυτόχρονα υβριδικές επιθέσεις, εμπορικές πιέσεις από την Κίνα και εσωτερικές προκλήσεις στη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή.
Ενιαία Αγορά: «σύμφωνο κατά της υπερ-κανονιστικής ρύθμισης» και νέος οργανισμός για πρώτες ύλες
Στο οικονομικό σκέλος, η κ. φον ντερ Λάιεν επανέλαβε τη δέσμευση για ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης της Ενιαίας Αγοράς έως το τέλος του 2027, βάσει του σχεδίου «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά», ενώ ανακοίνωσε νέες προτάσεις για επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και ένα «σύμφωνο κατά της υπερ-κανονιστικής ρύθμισης» (gold-plating) από τα κράτη-μέλη, μετά τη μείωση διοικητικού βάρους κατά περίπου 17 δισ. ευρώ ετησίως, όπως εκτιμά, που έχουν ήδη επιφέρει οι 12 προτάσεις omnibus.
Κεντρική ανακοίνωση ήταν η δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κρίσιμων Πρώτων Υλών, που θα αποθηκεύει στρατηγικά υλικά για ηλεκτρικά οχήματα, μπαταρίες, τσιπ και άμυνα ως απάντηση στην εξάρτηση της Ένωσης από την Κίνα, η οποία, όπως ανέφερε, φτάνει το 80% για κρίσιμες πρώτες ύλες και το 90% για ορισμένες σπάνιες γαίες. Ανακοινώθηκε επίσης νέο τραπεζικό πακέτο απλοποίησης και αντιμετώπισης του κατακερματισμού, καθώς και συνέχιση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, το οποίο όπως επανέλαβε για πολλοστή φορά «έχει φτάσει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ την ημέρα», κάτι που περιέγραψε ως ένδειξη ότι το λεγόμενο «δεύτερο σοκ Κίνας» δεν είναι απειλή του μέλλοντος, αλλά ήδη εδώ.
Ενέργεια και κλίμα: Ηλεκτροδότηση, Σύμφωνο Κλιματικής Ασφάλισης και Ευρωπαϊκός Στόλος Πυρόσβεσης
Η πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε άμεσα την ενεργειακή ανεξαρτησία με τη γεωπολιτική ασφάλεια, υπενθυμίζοντας ότι το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ επιβάρυνε την Ένωση με επιπλέον 90 δισ. ευρώ εισαγωγών ορυκτών καυσίμων. Ο στόχος διπλασιασμού του μεριδίου ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2040 προβάλλεται πλέον ως μοχλός εξοικονόμησης έως 260 δισ. ευρώ ετησίως από τον λογαριασμό εισαγωγών.
Στο μέτωπο της κλιματικής κρίσης, η Ούρσουκα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε ζοφερά στοιχεία για το εφετινό καλοκαίρι μιλώντας για 660.000 εκτάρια καμένης γης, 12 εκατομμύρια τόνοι απωλειών σοδειάς, πάνω από 35.000 πρόσθετους θανάντους λόγω καύσωνα και χαρακτηρίζοντάς το «καλοκαίρι της αλήθειας».
Ανακοίνωσε ότι θα παρουσιάσει πλαίσιο κλιματικής ανθεκτικότητας τον Οκτώβριο, Σύμφωνο Κλιματικής Ασφάλισης για την κάλυψη του ασφαλιστικού κενού φυσικών καταστροφών (σήμερα μόλις το 25% καλύπτεται από ιδιωτική ασφάλιση), Ευρωπαϊκό Σχέδιο για τους Καύσωνες και νέα πρωτοβουλία για το νερό. Ανακοινώθηκε επίσης η δημιουργία Ευρωπαϊκού Στόλου Πυρόσβεσης, μετά από πρόταση κορυφαίων πυροσβεστών και διασωστών του ευρωπαϊκού χώρου.
Σε συγκινησιακό σημείο της ομιλίας, τιμήθηκε η μνήμη του Δανού πιλότου Ρούνε Κίνταλ (Rune Kyndal), ο οποίος σκοτώθηκε τον Ιούλιο ενώ πετούσε αεροσκάφος πυρόσβεσης στην Ελλάδα, με την οικογένειά του παρούσα στην αίθουσα.
Τεχνητή νοημοσύνη: «Θέλουμε ΑΙ με ανθρώπινη διακριτική ευχέρεια»
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αφιέρωσε εκτενές τμήμα της ομιλίας στην τεχνητή νοημοσύνη, χαρακτηρίζοντάς την δεύτερο «σημείο καμπής» της εποχής μετά την κλιματική αλλαγή. Αναφέρθηκε σε ανησυχίες για αυτόνομα μοντέλα ΑΙ που «διαφεύγουν» από το περιβάλλον ελέγχου τους, καθώς και σε επεισόδιο ασφάλειας που έγινε γνωστό ως «περιστατικό Hugging Face», λέγοντας ότι ακόμη και επικεφαλής μεγάλων εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης καλούν πλέον σε επιβράδυνση της ανάπτυξης αυτοβελτιούμενων μοντέλων.
Ανακοίνωσε πρόσκληση προς τα κορυφαία εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης για συζήτηση σχετικά με τον ρυθμό ανάπτυξης, ενίσχυση της υπολογιστικής ισχύος της Ένωσης και, για τον Νοέμβριο, «πρωτοβουλίες-αλλαγή παιχνιδιού» σε πέντε τομείς υψηλής αξίας: υγεία, μεταφορές, αγροδιατροφή, προηγμένη μεταποίηση, άμυνα και διάστημα. Ως παράδειγμα ανέφερε τη χρήση ΑΙ στη μαστογραφική διαλογή, τονίζοντας πως «δεν θέλω ο γιατρός μου να είναι ρομπότ» αλλά ΑΙ που ενδυναμώνει, όχι που αντικαθιστά, τους γιατρούς.
«EU Kids Act»: Απαγόρευση social media κάτω των 13, «μίνι λογαριασμοί» έως τα 15
Στο πιο ευαίσθητο, συναισθηματικά, κομμάτι της ομιλίας, η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε στον θάνατο της 14χρονης Όλια (Oléa) στο Βέλγιο, θύματος διαδικτυακού εκφοβισμού, παραθέτοντας στα γαλλικά δηλώσεις της μητέρας της. Στη βάση αυτή ανακοίνωσε νομοθετική πρόταση με την ονομασία EU Kids Act, με διαβαθμισμένη προσέγγιση ανά ηλικία: καμία πρόσβαση σε social media κάτω των 13 ετών, κανένας προσωπικός λογαριασμός κάτω των 15 (μόνο εποπτευόμενοι από γονείς «μίνι λογαριασμοί»), και υποχρεωτικός ασφαλής σχεδιασμός για όλους τους λογαριασμούς κάτω των 18. Κομβικό σημείο: η «αντιστροφή του βάρους απόδειξης», καθώς στο εξής οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι είναι ασφαλείς, όχι το αντίστροφο. Ανακοινώθηκε επίσης Νόμος για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη (Digital Fairness Act) το φθινόπωρο, για τον εθιστικό σχεδιασμό πλατφορμών γενικότερα.
Άμυνα και ασφάλεια: «Ευρωπαϊκό Άρθρο 4», Συμβούλιο Ασφαλείας και νέο εργαλείο στρατηγικών δυνατοτήτων
Στο κεφάλαιο της ασφάλειας, η κ, φον ντερ Λάιεν μίλησε για «όλο και λιγότερο υβριδικές και όλο και λιγότερο απειλές». Δηλαδή για επιθέσεις που πλέον προσεγγίζουν ανοιχτή σύγκρουση, αναφερόμενη στα πρόσφατα περιστατικά με drones στη Δανία, τη Λιθουανία, την Πολωνία και τη Λειψία, τα οποία χαρακτήρισε ρητά επίθεση «με στρατιωτικού τύπου υλικό, από Ρώσους πράκτορες σε ευρωπαϊκό έδαφος».
Ανακοίνωσε νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας μαζί με τον Ύπατο Εκπρόσωπο, ένα «Πρωτόκολλο Έκτακτης Ασφάλειας» (ένα είδος ευρωπαϊκού «Άρθρου 4» του ΝΑΤΟ, που θα ενεργοποιεί συλλογική διαβούλευση όταν ένα κράτος-μέλος πλήττεται) καθώς και ιδέα για Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφαλείας με τη συμμετοχή Καναδά, Νορβηγίας, Ηνωμένου Βασιλείου και Ουκρανίας. Ανακοινώθηκε επίσης νέο Ευρωπαϊκό Εργαλείο Στρατηγικών Δυνατοτήτων (European Instrument for Strategic Enablers), πλήρως εναρμονισμένο με το ΝΑΤΟ.
Για την Ουκρανία, δεσμεύτηκε για ενισχυμένη στήριξη τον χειμώνα, ανάπτυξη κοινού συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας με το πρόγραμμα «Freya», νέο πρόγραμμα κοινών έργων με ουκρανικές εταιρείες από τα εναπομείναντα κονδύλια SAFE, και συνέχιση της πίεσης μέσω κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Ανέφερε επίσης, για πρώτη φορά δημόσια σε αυτό το επίπεδο λεπτομέρειας, την έγκριση αγοράς αμερικανικών πυραύλων αναχαίτισης τύπου Patriot, την προηγούμενη εβδομάδα. Συγκινησιακή στιγμή αποτέλεσε η παρουσία της νεαρής Ουκρανής Σάσα, η οποία έχασε το πόδι της από ρωσικό πλήγμα και επέστρεψε στην ενόργανη γυμναστική με ειδική ορθοπεδική πρόθεση.
Καναδάς: Πρόταση για «πρώτο συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ
Ίσως η πιο πρωτότυπη ανακοίνωση της ομιλίας αφορούσε τον Καναδά, καθώς η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απευθυνόμενη στον παρόντα πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ, πρότεινε τη μετεξέλιξη της υφιστάμενης εμπορικής συμφωνίας CETA σε μια «Συμμαχία για το Μέλλον» (Alliance for the Future), με κοινή βιομηχανική βάση άμυνας, τεχνολογική συμμαχία και συνεργασία στην Αρκτική, και άνοιξε επίσημα τη συζήτηση για να γίνει ο Καναδάς το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μετανάστευση, Μέση Ανατολή και ο «Κόμπρος της Ευρώπης»
Στο μεταναστευτικό, η πρόεδρος επικαλέστηκε μείωση 55% των παράτυπων αφίξεων τα τελευταία δύο χρόνια και επιπλέον 35% φέτος, ανακοινώνοντας νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Έκτακτης Ανάγκης για κρίσεις στα σύνορα, ενίσχυση του Frontex και πρωτοβουλία δεξιοτήτων και απασχόλησης για νέους στη Μεσόγειο. Στάθηκε ιδιαίτερα στην κρίση στη Θέουτα, στέλνοντας μήνυμα στήριξης προς την Ισπανία: «Τα σύνορα της Θέουτα είναι ευρωπαϊκά σύνορα», είπε.
Για τη Γάζα, χαρακτήρισε «απαράδεκτη» την προώθηση του οικισμού E1 από το Ισραήλ και εξέφρασε λύπη για την αδυναμία των κρατών-μελών να συγκροτήσουν ενιαία ευρωπαϊκή θέση, ενώ επιβεβαίωσε τη δέσμευση περίπου ενός δισ. ευρώ για την ανοικοδόμηση της Γάζας μέσω της Ομάδας Δωρητών για την Παλαιστίνη.
Αναφερόμενη στα Βαλκάνια, καταδίκασε την κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς στο Βελιγράδι την προηγούμενη εβδομάδα ως «δοξολογία εγκληματία πολέμου», ενώ χαιρέτισε την πολιτική αλλαγή στην Ουγγαρία στις 12 Απριλίου ως ανάκτηση της χώρας «στην καρδιά της Ένωσής μας», με πρόοδο στο κράτος δικαίου και απεμπλοκή κονδυλίων.
70 χρόνια από τη Συνθήκη της Ρώμης
Η ομιλία έκλεισε με αναφορά στο Συνέδριο της Ευρώπης του 1948 και ανακοίνωση για νέο Συνέδριο της Ευρώπης το 2027, με αφορμή τα 70 χρόνια από τη Συνθήκη της Ρώμης, καθώς και οδικούς χάρτες ένταξης για τις πιο προχωρημένες υποψήφιες χώρες. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκλεισε, όπως συνηθίζει, τρίγλωσσα, με την ευχή «Vive l’Europe. Es lebe Europa. Long live Europe».
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
