Μπέρναμ: Το Brexit έκανε περισσότερο κακό παρά καλό

Την ανάγκη η Βρετανία να επανεξετάσει τη μακροπρόθεσμη σχέση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε με ασυνήθιστα σαφή τρόπο ο Άντι Μπέρναμ, στην πρώτη του μεγάλη ομιλία σε συνέδριο των Εργατικών ως πρωθυπουργός και αρχηγός του κόμματος. Παράλληλα, επιχείρησε να εδραιώσει το προσωπικό πολιτικό του στίγμα ως ο ηγέτης που είναι έτοιμος να πει «δύσκολες αλήθειες» και να αναλάβει πολιτικό κόστος.

Ανταπόκριση από Λονδίνο: Ευδοξία Λυμπέρη

«Το Brexit έκανε περισσότερο κακό παρά καλό», δήλωσε από το βήμα του συνεδρίου στο Λίβερπουλ, σε μία από τις καθαρότερες αποδοκιμασίες της εξόδου από την ΕΕ που έχει διατυπωθεί από εν ενεργεία Βρετανό πρωθυπουργό.

Ο Μπέρναμ υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει η μεγαλύτερη αγορά της Βρετανίας και ότι η χώρα δεν μπορεί να αποκτήσει σαφή οικονομική πορεία για τις επόμενες δεκαετίες χωρίς να αποφασίσει ποια θα είναι η μακροπρόθεσμη σχέση της με τους Ευρωπαίους εταίρους της.

Προανήγγειλε μάλιστα ότι, με αφορμή την επόμενη σύνοδο Ηνωμένου Βασιλείου–ΕΕ αργότερα μέσα στη χρονιά, θα παρουσιάσει στη βρετανική κοινή γνώμη τις διαφορετικές διαθέσιμες επιλογές για αυτή τη σχέση και θα επιχειρήσει να οικοδομήσει πολιτική συναίνεση γύρω από μία από αυτές. Η σύνοδος θα εξετάσει, μεταξύ άλλων, και τη στενότερη συνεργασία στο μεταναστευτικό, ενώ ο Μπέρναμ δεσμεύθηκε να επιδιώξει συγκεκριμένες βελτιώσεις για τους κλάδους της βρετανικής οικονομίας που έχουν πληγεί περισσότερο από το Brexit.

Ο Μπέρναμ άφησε ανοιχτή τη διαδικασία επανεξέτασης των έως τώρα βρετανικών «κόκκινων γραμμών», σε μια περίοδο κατά την οποία το ίδιο το Εργατικό Κόμμα εμφανίζεται διχασμένο ως προς το πόσο μακριά πρέπει να φτάσει η επαναπροσέγγιση με τις Βρυξέλλες.

Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη ήταν και η προσπάθειά του να ανατρέψει ένα από τα βασικά επιχειρήματα των υποστηρικτών του Brexit. Ο Μπέρναμ υποστήριξε ότι η έξοδος από την ΕΕ δεν ενίσχυσε τον έλεγχο της μετανάστευσης αλλά τον αποδυνάμωσε, καθώς περιόρισε τη συνεργασία της Βρετανίας με τις ευρωπαϊκές χώρες. Το μεταναστευτικό αναμένεται πλέον να αποτελέσει ένα από τα συγκεκριμένα πεδία της νέας συνεργασίας Λονδίνου–Βρυξελλών. 

Η πολιτική αυτοπαρουσίαση του Μπέρναμ

Πέρα όμως από τις εξαγγελίες, η ομιλία ήταν σαφώς και μια άσκηση οικοδόμησης της πολιτικής ταυτότητας του νέου πρωθυπουργού. Με το σύνθημα του συνεδρίου, «Hope Again» (Ελπίδα Ξανά), ο Μπέρναμ επιχείρησε να εμφανιστεί ως ο πολιτικός που απορρίπτει τον παραδοσιακό τρόπο άσκησης της πολιτικής, λέει πράγματα τα οποία οι άλλοι πολιτικοί αποφεύγουν και είναι διατεθειμένος ακόμη και να πληρώσει εκλογικό τίμημα για δύσκολες μεταρρυθμίσεις.

Αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές στην κοινωνική πολιτική. Πρότεινε τη δημιουργία Εθνικής Υπηρεσίας Κοινωνικής Φροντίδας, κατά το πρότυπο του NHS, με δωρεάν φροντίδα στο σημείο παροχής, και συνέδεσε τη χρηματοδότησή της με αλλαγές μετά τις επόμενες εκλογές στο ιδιαίτερα δημοφιλές σύστημα των συντάξεων, ένα σύστημα που ονομάζεται “pensions triple lock”. Παραδέχθηκε ότι ενδέχεται να πληρώσει «πολιτικό τίμημα», παρουσιάζοντας έτσι τον εαυτό του ως ηγέτη πρόθυμο να αναλάβει το κόστος αποφάσεων που οι προκάτοχοί του απέφευγαν.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι εξαγγελίες για μεγαλύτερο δημόσιο έλεγχο στην ενέργεια και το νερό, εκτεταμένη κατασκευή κοινωνικών κατοικιών, αντιμετώπιση της αστεγίας, πολιτικές για την ανεργία των νέων και η ανακοίνωση επιτροπής για την αλλαγή του εκλογικού συστήματος προς την κατεύθυνση της αναλογικής εκπροσώπησης.

Η συγκίνηση για τον πατέρα του

Η πιο προσωπική στιγμή της ομιλίας ήρθε προς το τέλος, όταν ο Μπέρναμ αναφέρθηκε στον πατέρα του, Ρόι, ο οποίος πέθανε αυτόν τον μήνα. Μιλώντας για την κοινωνική διαδρομή της οικογένειας του και για το γεγονός ότι ο ίδιος έφθασε στην Ντάουνινγκ Στριτ, σταμάτησε για αρκετή ώρα εμφανώς συγκινημένος και πάλεψε να συγκρατήσει τα δάκρυα του.

Η προσωπική αναφορά συνδέθηκε άμεσα με το πολιτικό του αφήγημα: την εικόνα ενός πρωθυπουργού με εργατικές καταβολές, ο οποίος παρουσιάζει τη δική του κοινωνική άνοδο ως απόδειξη των ευκαιριών που, όπως υποστηρίζει, πρέπει να ξαναγίνουν διαθέσιμες σε όλη τη χώρα.

Η ομιλία του Μπέρναμ ήταν ουσιαστικά η πρώτη ολοκληρωμένη του προσπάθεια να προσδιορίσει τι είδους πρωθυπουργός θέλει να είναι. Και για την Ευρώπη, το σημαντικότερο μήνυμα ήταν σαφές: δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα, η βρετανική κυβέρνηση δεν θεωρεί πλέον το μοντέλο σχέσεων που προέκυψε από το Brexit ως οριστική λύση. Ο ίδιος ο Μπέρναμ άνοιξε επισήμως τη συζήτηση για το τι θα μπορούσε να το αντικαταστήσει.