Μέση Ανατολή: Καθώς ο πόλεμος κλιμακώνεται, τίθεται σε κίνδυνο ένα αγαθό πιο σημαντικό από το πετρέλαιο – Το νερό

Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μπορεί να βρίσκονται στην καρδιά της οικονομίας των χωρών της Μέσης Ανατολής, αλλά το νερό είναι η βάση της επιβίωσης, όπως και για όλους τους ανθρώπους στον πλανήτη.

Οι άνυδρες χώρες του Περσικού Κόλπου, για τις ανάγκες τους σε πόσιμο νερό εξαρτώνται σε εξαιρετικό βαθμό από την αφαλάτωση.

Αξιωματούχοι του Μπαχρέιν δήλωσαν σήμερα (15/3) ότι ένα ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος προκάλεσε ζημιές σε μονάδα αφαλάτωσης, αν και δεν επηρέασε την παροχή νερού. Η επίθεση ακολούθησε την κατηγορία του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί , ότι οι ΗΠΑ έπληξαν μια μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ του Ιράν, επηρεάζοντας 30 χωριά. Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν οποιαδήποτε εμπλοκή.

Αυτή η φαινομενική ανταπόδοση χτυπημάτων θέτει ανάγλυφα τον πιθανό κίνδυνο που διατρέχουν εκατοντάδες μονάδες αφαλάτωσης στον Κόλπο, οι οποίες παρέχουν πόσιμο νερό σε περίπου 100 εκατομμύρια ανθρώπους. Μπορεί το Ιράν να εξακολουθεί να προμηθεύεται το μεγαλύτερο μέρος του νερού του από ποτάμια και υπόγεια ύδατα, ο Περσικός Κόλπος όμως έχει λίγους φυσικούς πόρους γλυκού νερού. Ορισμένες χώρες, όπως το Κουβέιτ, το Ομάν και το Μπαχρέιν βασίζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην αφαλάτωση για το πόσιμο νερό τους.

Μια συντονισμένη επίθεση σε αυτές τις υποδομές θα ήταν μια σχεδόν αδιανόητη κλιμάκωση, δήλωσε στο CNN ο Μάικλ Κρίστοφερ Λόου, διευθυντής του Κέντρου Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα.

«Αν οι επιθέσεις σε μονάδες αφαλάτωσης αποτελούν την αρχή μιας στρατιωτικής πολιτικής και όχι απλώς λάθη ή παράπλευρες απώλειες, αυτό όχι μόνο είναι παράνομο — καθώς θεωρείται έγκλημα πολέμου — αλλά αποτελεί και μια πολύ ανησυχητική εξέλιξη: οι χώρες του Κόλπου διαθέτουν αποθέματα πόσιμου νερού μόλις λίγων εβδομάδων», σχολίασε από την πλευρά του ο Λορέν Λαμπέρ, αναπληρωτής καθηγητής δημόσιας πολιτικής στο Ινστιτούτο Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ντόχα στο Κατάρ.

«Βασίλεια του αλμυρού νερού»

Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μετέτρεψαν μέσα σε λίγες δεκαετίες τον Κόλπο από μια άνυδρη φτωχή περιοχή με αραιοκατοικημένα κράτη, σε πλούσιες χώρες με λαμπερές, πολύβουες πόλεις. Όμως σε αυτήν την εξέλιξη πολλοί παραβλέπουν τον ρόλο της αφαλάτωσης, η οποία επέτρεψε την άνθηση των πληθυσμών σε αυτές τις ερημικές χώρες με τα ελάχιστα ποτάμια.

Η αφαλάτωση μετατρέπει το θαλασσινό νερό σε πόσιμο νερό, αφαιρώντας το αλάτι, τα μέταλλα και τις ακαθαρσίες, είτε θερμαίνοντάς το είτε ωθώντας το μέσω μεμβρανών υπό υψηλή πίεση. Είναι μια διαδικασία που είναι δαπανηρή και ενεργοβόρα ταυτόχρονα.

Οι χώρες του Κόλπου έχουν γίνει «βασίλεια του αλμυρού νερού», λέει ο Λόου. «Έχουν γίνει παγκόσμιες υπερδυνάμεις στην παραγωγή γλυκού νερού από τη θάλασσα».

Η εξάρτηση από τις εγκαταστάσεις αφαλάτωσης έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Για το Κουβέιτ και το Ομάν είναι περίπου 90%, για το Μπαχρέιν 85% και για τη Σαουδική Αραβία περίπου 70%. Μεγάλες πόλεις του Κόλπου, όπως το Άμπου Ντάμπι, το Ντουμπάι, η Ντόχα, η Πόλη του Κουβέιτ και η Τζέντα, εξαρτώνται πλέον σχεδόν εξ ολοκλήρου από το αφαλατωμένο νερό.

Η αφαλάτωση είναι ταυτόχρονα ένα θαύμα αλλά και ένα αδύνατο σημείο για την περιοχή. «Οι οικονομίες τους, ακόμη και η βραχυπρόθεσμη επιβίωση του πληθυσμού τους, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ασφάλεια αυτών των μονάδων αφαλάτωσης», τονίζει ο Ναντέρ Χαμπίμπι, καθηγητής οικονομικών της Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο Μπράντεϊς.

Το νερό ως πολεμικός στόχος

Η επίθεση σε ζωτικές υποδομές για τον πληθυσμό είναι αντίθετη με το διεθνές δίκαιο. Θα ήταν προκλητική κλιμάκωση η έναρξη μιας συντονισμένης επίθεσης σε μονάδες αφαλάτωσης, διαβεβαιώνει ο Ντέιβιντ Μίτσελ, ανώτερος συνεργάτης για την ασφάλεια των υδάτων στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS).

Υπάρχει όμως προηγούμενο. Το 1991, κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου, το Ιράκ απελευθέρωσε σκόπιμα εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο, μολύνοντας το νερό που χρησιμοποιούν οι μονάδες αφαλάτωσης. Το Κουβέιτ αναγκάστηκε να ζητήσει από την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες να παράσχουν χιλιάδες βυτιοφόρα και φορτηγά νερού για την παράδοση εμφιαλωμένου νερού.

Η τελευταία δεκαετία, ειδικότερα, έχει δει μια «σημαντική διάβρωση των κανόνων» σχετικά με τις επιθέσεις σε υποδομές ύδρευσης, λέει ο Μίτσελ. Η Ρωσία έχει εξαπολύσει περισσότερες από 100 επιθέσεις σε υποδομές ύδρευσης της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του πολέμου και το Ισραήλ κατέστρεψε πολλές εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης στη Γάζα.

«Δυστυχώς έχει γίνει τάση», σχολίασε η Μάρουα Ντάουντι, αναπληρώτρια καθηγήτρια διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Τζορτζτάουν. «Το νερό έχει προστεθεί στη μακρά λίστα των πολεμικών στόχων».

Το Ιράν δεν έχει εξαπολύσει μέχρι στιγμής συντονισμένη επίθεση σε εγκαταστάσεις αφαλάτωσης στον Κόλπο, αλλά οι ειδικοί φοβούνται ότι οι επιθέσεις σε ιρανικές υποδομές θα μπορούσαν να το ωθήσουν να το πράξει, ειδικά από τη στιγμή που δεν διαθέτει την ίδια στρατιωτική ισχύ με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ: θα μπορούσε να δει τις επιθέσεις σε υποδομές ως έναν τρόπο να προκαλέσει προβλήματα στον Κόλπο και να ωθήσει την περιοχή να ασκήσει πιέσεις για τον τερματισμό του πολέμου.

Παράπλευρη απώλεια

Οι άμεσες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις αφαλάτωσης αποτελούν τεράστια ανησυχία, αλλά υπάρχει και ο κίνδυνος έμμεσων χτυπημάτων, καθώς αυτές οι μονάδες αφαλάτωσης συχνά συγκεντρώνονται μαζί με άλλες υποδομές για λόγους αποδοτικότητας, όπως σταθμούς παραγωγής ενέργειας και λιμάνια.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, υπήρξαν αναφορές για ζημιές στο εργοστάσιο αφαλάτωσης της Φουτζάιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο εργοστάσιο Ντόχα Γουέστ στο Κουβέιτ, οι οποίες φαίνεται να ήταν έμμεσο αποτέλεσμα επιθέσεων σε κοντινές πετρελαϊκές υποδομές.

Η απενεργοποίηση των μονάδων αφαλάτωσης δεν θα σήμαινε απαραίτητα άμεση καταστροφή. Οι χώρες του Κόλπου διαθέτουν στρατηγικό εφεδρικό αποθηκευτικό χώρο και άφθονους οικονομικούς πόρους για να καλύψουν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Ωστόσο, οι επιθέσεις σε σημαντικές μονάδες αφαλάτωσης που εξυπηρετούν τεράστιες περιοχές μεγάλων πόλεων όπως το Ριάντ, το Άμπου Ντάμπι και το Ντουμπάι θα μπορούσαν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις. Αυτές οι μονάδες είναι εγκαταστάσεις υψηλής τεχνολογίας, πολύπλοκες και θα μπορούσαν να χρειαστούν πολλές εβδομάδες για να επαναλειτουργήσουν, αν υποστούν ζημιά.

Το τι θα αποφασίσει να κάνει το Ιράν παραμένει αβέβαιο, αλλά πολλοί ειδικοί λένε ότι μια συντονισμένη επίθεση σε μονάδες αφαλάτωσης θα ήταν «σαν να ξεπερνούσες μια σαφή κόκκινη γραμμή».

Πηγή: CNN