Η Ουάσιγκτον θα έπρεπε να «αναγνώσει» καλύτερα τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες στο Ισραήλ.
Το αποτέλεσμα των διαδοχικών συναντήσεων που πραγματοποίησε σε Αίγυπτο και Ισραήλ ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου και γαμπρός του προέδρου Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ως επίσης και το πολιτικό κλίμα που διαμορφώνεται στο Ισραήλ ενόψει των επικείμενων βουλευτικών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου με αφορμή τα τελικά αποτελέσματα των εσωκομματικών εκλογών στο κόμμα Λικούντ του Βενιαμίν Νετανιάχου για την κατάρτιση της λίστας των υποψηφίων βουλευτών στο ψηφοδέλτιο της παράταξης συζήτησε ο Γαβριήλ Χαρίτος, επισκέπτης καθηγητής διεθνών σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και αναλυτής του κυπριακού Ινστιτούτου Μελετών Πολιτικής και Δημοκρατίας (ΙΜΠΔ) στη σημερινή ειδησεογραφική εκπομπή «Ναι μεν, αλλά» του ERTNewsRadio με την δημοσιογράφο της ΕΡΤ, Ευαγγελία Μπαλτατζή.
Αναφερόμενος στην επιλογή της συγκεκριμένης συγκυρίας που επέλεξε ο Τζάρεντ Κούσνερ να μεταβεί στην περιοχή, ο κ. Χαρίτος εξήγησε ότι βασικός στόχος ήταν να «διασωθεί» η πιθανότητα πρακτικής εφαρμογής της δεύτερης φάσης του Σχεδίου Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, ύστερα από την ανακοίνωση του Νετανιάχου την προπερασμένη Κυριακή (9/8) ότι η κυβέρνησή του απέρριψε τον Οδικό Χάρτη που προωθεί το Συμβούλιο Ειρήνης.
Σχολιάζοντας την απόφαση Κούσνερ να παρέμβει, ο Γαβριήλ Χαρίτος εξέφρασε την εκτίμηση ότι, προφανώς η διακυβέρνηση Τραμπ είτε απέτυχε είτε δεν επιχείρησε να «αναγνώσει» ορθά τις συγκυρίες που επικρατούν σήμερα το Ισραήλ.
Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι ο Λευκός Οίκος θεώρησε πως η προώθηση του Οδικού Χάρτη θα κινητοποιούσε αντιπολιτευτικές φωνές στο ισραηλινό πολιτικό σκηνικό να πιέσουν τον Νετανιάχου και την κυβέρνησή του να τον αποδεχθεί. Ωστόσο, εάν η διακυβέρνηση Τραμπ θα διάβαζε ορθά τις συγκυρίες, τότε θα της ήταν εύκολα αντιληπτό πως οι πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο θα είναι ελάχιστες, τη στιγμή μάλιστα που τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τόσο της Δεξιάς, όσο και της Αριστεράς, επικρίνουν τον Νετανιάχου ότι επέλεξε να είναι πολύ περισσότερο ενδοτικός απ’ όσο ίσως θα έπρεπε ως προς τις κατά καιρούς αμερικανικές συστάσεις σε σχέση με την διαχείριση των διαφόρων πολεμικών μετώπων.
Έτσι, παρότι ουδεμία έκπληξη δεν θα έπρεπε να δημιουργηθεί στην Ουάσιγκτον από την ισραηλινή απόρριψη του Οδικού Χάρτη, εάν θα είχε φροντίσει να λάβει σοβαρά υπόψιν της ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει κληθεί να επιδείξει σκληρή στάση ως προς το μέτωπο της Γάζας, ενώ η χώρα διανύει ήδη προεκλογική περίοδο με ορίζοντα τις βουλευτικές κάλπες της 27ης Οκτωβρίου – παρ’ όλα αυτά, η άκαιρη προώθηση του Οδικού Χάρτη θα είχε ως αποτέλεσμα να καταστήσει «κενό γράμμα» το Σχέδιο Τραμπ, το οποίο ούτως ή άλλως παρουσιάζει πολλές εγγενείς δυσκολίες στην εφαρμογή του, όπως άλλωστε είχε επισημάνει ο κ. Χαρίτος ότι οι όροι του είχαν ανακοινωθεί τον περσινό Οκτώβριο, αμέσως μετά την διεθνή συνδιάσκεψη του Σαρμ Αλ-Σέιχ.
Αμήχανες οι δηλώσεις του Τζάρεντ Κούσνερ
Οι δηλώσεις του Τζάρεντ Κούσνερ κατά τη συνέντευξη που παραχώρησε στο Fox News μετά την ολοκλήρωση της 4ωρης κατ’ ιδίαν συνάντησής του με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργού ήταν γεμάτες από πολλούς «ευκτικούς μέλλοντες», όπως χαρακτηριστικά σχολίασε ο Γαβριήλ Χαρίτος.
Οι δηλώσεις Κούσνερ περιείχαν πλήθος προθεσμιών, έως την εκπνοή των οποίων θα μπορούσε να αναμένεται η έναρξη προπαρασκευαστικών ενεργειών με στόχο τον αφοπλισμό της Χαμάς, ενώ η δήλωση ότι «αμερικανός αξιωματούχος θα αναλάβει να επιβλέψει τον αφοπλισμό της Χαμάς» δεν προσθέτει απολύτως τίποτα στην παρούσα κατάσταση, αφού, ούτως ή άλλως, ήδη λειτουργεί το διεθνές συντονιστικό επιτελικό κέντρο που εδρεύει στην κωμόπολη Κιριάτ Γκατ του νοτίου Ισραήλ, και το οποίο τελεί υπό αμερικανική διοίκηση. Αποτιμώντας τις δηλώσεις Κούσνερ, ο κ. Χαρίτος κατέληξε ότι η διατύπωσή τους μαρτυρά ότι δεν σημειώθηκε καμία ουσιώδης πρόοδος κατά τις επαφές Κούσνερ-Νετανιάχου, εκτός από το στοιχείο ότι, πιθανώς, κάποιας ‘σκιές’ στην συνεννόηση ΗΠΑ-Ισραήλ «έχουν ξεκαθαρίσει», όπως ανέφερε ο Τζάρεντ Κούσνερ.
Οι ΗΠΑ ελπίζουν σε καλύτερο momentum μετά τις ισραηλινές εκλογές
Σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Χαρίτου, φαίνεται πως επιβεβαιώνονται οι δημοσιογραφικές διαρροές που μετέδωσαν προ ημερών ισραηλινά και αμερικανικά μέσα, ότι μετά την πρόσφατη ισραηλινή απόρριψη του Οδικού Χάρτη, η αμερικανική πλευρά έχει αντιληφθεί ότι δεν θα πρέπει να αναμένει την εφαρμογή του πριν την διενέργεια των βουλευτικών εκλογών του Οκτωβρίου. Στόχος της διακυβέρνησης Τραμπ είναι να μετριάσει τις επιχειρήσεις του IDF στην Γάζα που στοχοθετούν στελέχη της Χαμάς, προκειμένου να μην δημιουργηθούν να τετελεσμένα επί του εδάφους, που θα καθιστούσαν ακόμα δυσκολότερη ή παντελώς αδύνατη την πρακτική εφαρμογή του Σχεδίου Τραμπ, όταν πλέον θα έχει σχηματιστεί μία νέα ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία – ίσως – να αποδειχθεί περισσότερο συνεργάσιμη με την Ουάσιγκτον ως προς τα ο Σχέδιο Τραμπ.
Οι επιδιώξεις της Χαμάς και οι παλαιστινιακές εκλογές του Νοεμβρίου
Όσον αφορά τα κίνητρα της Χαμάς, εκτός από το αίτημα που φέρεται να είχε προβάλει στον Κούσνερ περί του ενδεχομένου της φύλαξης του οπλισμού της εντός της Λωρίδας της Γάζας (αίτημο το οποίο φέρεται να απέρριψε ο αμερικανός ειδικός απεσταλμένος κατά τη συνάντηση που είχε στην Αίγυπτο με τον ηγέτη της οργάνωσης), ένας πρόσθετος παράγοντας που έχει αναδειχθεί είναι η διενέργεια των επικείμενων βουλευτικών εκλογών που προκήρυξε η Παλαιστινιακή Αρχή για τις 28 Νοεμβρίου 2026, για πρώτη φορά μετά από δύο δεκαετίες. Όπως τόνισε ο Γαβριήλ Χαρίτος, η Χαμάς προτίθεται να συμμετάσχει σε αυτές της εκλογές ως πολιτικό κόμμα και το αίτημα που πρόβαλε ο ηγέτης της Χαμάς, Χαλίλ Αλ-Χάγια προς τους Αμερικανούς για άμεση λήξη των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων που στοχεύουν τα στελέχη της οργάνωσης σε Γάζα και Δυτική Όχθη, στην πραγματικότητα βασίζεται στην επιδίωξη της Χαμάς να παραμείνουν ζωντανοί οι υποψήφιοί της που θα τεθούν στην κρίση των Παλαιστινίων ψηφοφόρων τον ερχόμενο Νοέμβριο.
Ο Νετανιάχου διατηρεί τον ιδεολογικό έλεγχο στο Λικούντ
Σε εσωτερικό ισραηλινό επίπεδο, η χθεσινή διενέργεια εσωκομματικών εκλογών στο Λικούντ για την κατάρτιση της λίστας του ψηφοδελτίου του, είχε ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για την πορεία της πολιτικής σταδιοδρομίας του Νετανιάχου, αλλά και για τη σχέση του με το ίδιο του το κόμμα. Όπως επεσήμανε ο κ. Χαρίτος, αφότου ξέσπασε ο πόλεμος της 7ης Οκτωβρίου 2023, οι ιδεολογικές τάσεις που ρυθμίζουν την ισραηλινή πολιτική ζωή έχουν μεταβληθεί σημαντικά. Η κοινωνία κατέστη συντηρητικότερη, πιο φοβική και οι εθνοθρησκευτικές φωνές της ακροδεξιάς, όπως ήταν αναμενόμενο, ενισχύθηκαν. Από την άλλη, ιστορικά μιλώντας, το Λικούντ αντιπροσωπεύει μία κεντροδεξιά μερίδα της κοινωνίας, η οποία είναι δεκτική στον σύγχρονο τρόπο ζωής, διατηρώντας παραδοσιακές δομές, αποφεύγοντας ωστόσο τις υπερβολές.
Με το ξέσπασμα του πολέμου όμως, παρατηρήθηκε το φαινόμενο να αποκτούν μεγαλύτερη επιρροή στην κοινωνία, στην επικαιρότητα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στελέχη και βουλευτές του κόμματος, που τείνουν να συντάσσονται με το ύφος και το πολιτικό αφήγημα των δεξιότερων φωνών του κυβερνητικού συνασπισμού όπως του Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και του Μπετσαλέλ Σμότριτς, ηγετών των ακροδεξιών εθνοθρησκευτικών κομμάτων ‘Εβραϊκή Ισχύς’ και ‘Θρησκευτικός Σιωνισμός’ αντίστοιχα.
Όπως σαφώς προκύπτει από την επιμονή του Νετανιάχου να ορίσει προσωπικά εκείνος την τοποθέτηση σε εκλόγιμες θέσεις σημαντικού αριθμού 0υποψηφίων στο ψηφοδέλτιο του κόμματος, ο κ. Χαρίτος επεσήμανε ότι ήταν σαφής η πρόθεση του ισραηλινού Πρωθυπουργού να ‘διασώσει’ όσο είναι δυνατόν ό,τι έχει απομείνει από την κεντροδεξιά ιστορική πορεία του Λικούντ. Άλλωστε, όπως έχει γίνει καταστεί σαφές στην ισραηλινή πολιτική πραγματικότητα – χωρίς ωστόσο να φαίνεται αυτό ξεκάθαρα στο εξωτερικό -, ο Νετανιάχου θεωρεί ότι οι κατά καιρούς δηλώσεις του Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και άλλων στελεχών της κυβέρνησης κάθε άλλο παρά καλό έκαναν, όχι μόνο στην διαχείριση καθαρά ισραηλινών πολιτικών ζητημάτων, αλλά σίγουρα ούτε στην εικόνα της χώρας προς τα έξω.
Σχολιάζοντας τα τελικά αποτελέσματα των χθεσινών εσωκομματικών εκλογών που ανακοινώθηκαν σήμερα το μεσημέρι (18/8), οι υποψήφιοι που εντάσσονται στον ‘κλειστό κύκλο συνεργατών’ του Νετανιάχου επικράτησαν στις πρώτες θέσεις προτίμησης των κομματικών εκλεκτόρων. Αντιθέτως, οι πιο ακραίες εθνοθρησκευτικές φωνές, που θεωρούνταν μέχρι τις παραμονές των εσωκομματικών εκλογών ως φαβορί – κυρίως λόγω της προσοχής που είχαν συγκεντρώσει στην δημόσια σφαίρα – είτε δεν κέρδισαν μία θέση στο ψηφοδέλτιο, είτε η κατάταξή τους καταδεικνύει την μειωμένη εμπιστοσύνη που χαίρουν σε ενδοκομματικό επίπεδο.
*Γαβριήλ Χαρίτος, επισκέπτης καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
