Φον ντερ Λάιεν: «Η Ευρώπη δεν μπορεί να διαμορφώσει τον κόσμο από τις εξέδρες – Πρέπει να δράσει»

Με σαφή στροφή προς μια πιο ρεαλιστική εξωτερική πολιτική και πιο κοντά στα απόλυτα συμφέροντα της Ευρώπης, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μίλησε σήμερα, Δευτέρα 9 Μαρτίου 2026, στην Ετήσια Διάσκεψη των ανά τον κόσμο Πρέσβεων της ΕΕ, στις Βρυξέλλες. 

Ανταπόκριση – Βρυξέλλες

Στο επίκεντρο της ομιλίας της, ήταν η αναγκαιότητα ριζικής αναθεώρησης του τρόπου με τον οποίο η Ευρώπη ασκεί εξωτερική πολιτική σε έναν κόσμο που αλλάζει με ασύλληπτη ταχύτητα.

Η πρόεδρος της Επιτροπής ξεκίνησε αναφερόμενη στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν, τονίζοντας ότι οι επιπτώσεις αυτής της περιφερειακής σύρραξης γίνονται ήδη αισθητές στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στην ενεργειακή τροφοδοσία, στις χρηματαγορές, στις εμπορικές αλυσίδες και στις νέες προσφυγικές ροές. Ανέφερε, δε, ότι βρετανικές στρατιωτικές βάσεις στην Κύπρο δέχτηκαν επιθέσεις και ότι δυνάμεις του ΝΑΤΟ κινητοποιήθηκαν για να αναχαιτίσουν drones.

«Η ιδέα ότι μπορούμε απλώς να αποτραβηχτούμε και να αποχαιρετήσουμε αυτόν τον χαοτικό κόσμο δεν είναι παρά μια αυταπάτη», δήλωσε χαρακτηριστικά, απευθυνόμενη στο σύνολο του διπλωματικού σώματος.

Για το Ιράν, η φον ντερ Λάιεν υπήρξε ξεκάθαρη: «Δεν αξίζουν δάκρυα για το ιρανικό καθεστώς, το οποίο έφερε θάνατο και καταπίεση στον ίδιο του τον λαό». Εξέφρασε παράλληλα την ελπίδα ότι η τρέχουσα συγκυρία μπορεί να ανοίξει τον δρόμο προς ένα ελεύθερο Ιράν, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι η πορεία αυτή ενέχει κινδύνους και αστάθεια.

We can build a foreign policy that makes us stronger at home.

More influential globally.

And a better partner to countries around the world.

That is a core pillar of European independence.

That protects our interests and advances our values. https://t.co/tJnvjR8TCj

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) March 9, 2026

Κριτική στο ίδιο το σύστημα λήψης αποφάσεων της ΕΕ

Σε ιδιαίτερα τολμηρό τόνο για δεδομένα ευρωπαϊκής θεσμικής ρητορικής, η Πρόεδρος της Κομισιόν αμφισβήτησε ανοιχτά εάν οι δομές, τα θεσμικά εργαλεία και οι μηχανισμοί λήψης αποφάσεων της Ένωσης έχουν συμβαδίσει με τις σύγχρονες απαιτήσεις. Υποστήριξε ότι το σύστημα που οικοδομήθηκε σε μια εποχή σταθερότητας και πολυμερισμού ενδέχεται σήμερα να αποτελεί εμπόδιο και όχι εφόδιο για τη γεωπολιτική αξιοπιστία της Ευρώπης.

«Αν πιστεύουμε, και το πιστεύω, ότι χρειαζόμαστε μια πιο ρεαλιστική και συμφεροντοκεντρική εξωτερική πολιτική, πρέπει να είμαστε σε θέση να την εφαρμόσουμε», είπε, παραδεχόμενη ότι πρόκειται για «σκληρό μήνυμα» που προαναγγέλλει «δύσκολες συζητήσεις».

Τρεις προτεραιότητες: Ασφάλεια, Εμπόριο, Διπλωματία

Η ομιλία δομήθηκε γύρω από τρεις άξονες που η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε ως πυλώνες της νέας ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.

Πρώτος και κεντρικός άξονας υπήρξε η ασφάλεια και η άμυνα. Η Πρόεδρος ανακοίνωσε ότι μέχρι το 2030 η Ευρώπη σχεδιάζει να κινητοποιήσει έως και 800 δισεκατομμύρια ευρώ για αμυντικές δαπάνες, ενώ αναφέρθηκε στη νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας που εκπονείται σε συνεργασία με την Ύπατη Εκπρόσωπο Κάγια Κάλλας. Τόνισε πως η ασφάλεια πρέπει να αποτελεί «προεπιλεγμένη ρύθμιση» σε κάθε τομέα πολιτικής — από την άμυνα έως τα δεδομένα, από τη βιομηχανία έως τις υποδομές. Παράλληλα, η ΕΕ ανοίγει το αμυντικό πρόγραμμα SAFE στον Καναδά, ενισχύει τις αμυντικές αλυσίδες αξίας με την Ινδία και προχωρά τη συνεργασία με την Αυστραλία.

Για την Ουκρανία, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπήρξε για ακόμη μία φορά κατηγορηματική: «Η Ευρώπη θα σταθεί πάντα στο πλευρό της Ουκρανίας, ανεξάρτητα από ό,τι συμβαίνει σε άλλα μέρη του κόσμου». Πρόσθεσε ότι η ΕΕ έχει προτείνει δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για τις άμεσες ανάγκες της χώρας, εκφράζοντας ωστόσο δυσαρέσκεια για τις δυσκολίες που προέκυψαν ακόμη και μετά την ομόφωνη έγκριση από τους 27 αρχηγούς κρατών.

Δεύτερος άξονας υπήρξε το εμπόριο και οι επενδύσεις. Η πρόεδρος αναφέρθηκε στη ραγδαία επέκταση του δικτύου εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ — από το Μεξικό και την Ινδονησία έως τη Mercosur και την Ινδία, «τη μητέρα όλων των συμφωνιών» — και ανέφερε ότι σύντομα αναμένεται συμφωνία και με την Αυστραλία. Το δίκτυο εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ καλύπτει πλέον σχεδόν το 50% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Global Gateway, το ευρωπαϊκό επενδυτικό πρόγραμμα που, σύμφωνα με την κ. φον ντερ Λάιεν, έχει ήδη ξεπεράσει τον αρχικό στόχο των 300 δισεκατομμυρίων ευρώ, με τον επόμενο ορόσημο να τίθεται στα 400 δισεκατομμύρια. Επίσης, επισήμανε, τη στρατηγική σημασία του Διακασπίου Διαδρόμου Μεταφορών, που φιλοδοξεί να συνδέσει την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη μέσα σε 15 αντί για 30 ημέρες, συγκρίνοντάς τον συμβολικά με το ρόλο που έπαιξε το κοινοτικό σχέδιο για άνθρακα και χάλυβα στη μεταπολεμική ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Τρίτος άξονας υπήρξε η διπλωματία. Η Πρόεδρος της Κομισιόν επανέλαβε τη δέσμευση της ΕΕ στον ΟΗΕ και τη χάρτα του, αλλά κάλεσε σε μεταρρύθμιση του διεθνούς συστήματος και σε δημιουργική χρήση εναλλακτικών διπλωματικών σχηματισμών (τετραμερών, ομάδων επαφής, περιφερειακών πρωτοβουλιών) όπου τα παραδοσιακά πλαίσια δεν επαρκούν. Ως επείγουσα προτεραιότητα ανέδειξε την ανοικοδόμηση της Γάζας και την επίτευξη ειρήνης για Ισραηλινούς και Παλαιστίνιους.

Ένα νέο δόγμα για μια νέα εποχή

Κλείνοντας, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν διατύπωσε το διακύβευμα ότι η Ευρώπη καλείται να επιλέξει ανάμεσα στην εμμονή σε ό,τι την έκανε ισχυρή στο παρελθόν ή σε μια ενεργητική διαμόρφωση του νέου κόσμου. «Μπορούμε να χτίσουμε μια εξωτερική πολιτική που μας κάνει ισχυρότερους εντός, πιο επιδραστικούς παγκοσμίως και καλύτερους εταίρους για χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε, καταλήγοντας ότι ο στόχος δεν είναι η νοσταλγία για τον παλιό κόσμο, αλλά η διαμόρφωση του νέου.

Η Διάσκεψη των Πρέσβεων της ΕΕ, στην οποία συμμετέχουν οι επικεφαλής των αποστολών της Ένωσης σε όλον τον κόσμο, πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις Βρυξέλλες και αποτελεί το κεντρικό φόρουμ στρατηγικού προσανατολισμού της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.​​​​​​​​​​​​​

Σχετική είδηση: Φλέγεται η Μέση Ανατολή: Μπαράζ επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές Ιράν, Μπαχρέιν και Σαουδικής Αραβίας