ΕΕ: Έκτακτη συνεδρίαση Επιτρόπων για ασφάλεια και επαναπατρισμό Ευρωπαίων από το Ιράν

ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες: Γιώργος Συριόπουλος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεδριάζει σήμερα στις 13:00 ώρα Βρυξελλών σε ειδική σύνθεση για θέματα ασφάλειας, με επίκεντρο τον συντονισμό του επαναπατρισμού Ευρωπαίων πολιτών από το Ιράν και τη Μέση Ανατολή, μετά τις πρόσφατες επιθέσεις και την κλιμάκωση της κρίσης. 

Η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε συνέχεια των έκτακτων επαφών μεταξύ κρατών‑μελών και ευρωπαϊκών θεσμών, καθώς ο αριθμός των εγκλωβισμένων ταξιδιωτών αυξάνεται και οι συνθήκες ασφαλείας στην περιοχή παραμένουν εύθραυστες.  

Το περιβάλλον της κρίσης  

Η επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά στόχων στο Ιράν και τα ιρανικά αντίποινα σε περιφερειακούς εταίρους έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, με άμεσο αντίκτυπο στις αερομεταφορές και την ασφάλεια πολιτών. 

Το κλείσιμο ή οι αυστηροί περιορισμοί στον εναέριο χώρο πάνω από Ιράν, Ιράκ, Ισραήλ και τμήματα του Κόλπου, καθώς και οι μαζικές ακυρώσεις πτήσεων σε διεθνείς κόμβους, έχουν οδηγήσει χιλιάδες Ευρωπαίους σε κατάσταση αναμονής, συχνά χωρίς σαφή εικόνα για το πότε και πώς θα μπορέσουν να επιστρέψουν. 

Σε διπλωματικό επίπεδο, η ΕΕ προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης των εταίρων της στην περιοχή και στην επιτακτική προτεραιότητα της αποτροπής μιας γενικευμένης σύγκρουσης.  

Δήλωση της Φον ντερ Λάιεν  

Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι συγκαλεί για σήμερα ειδικό «Κολλέγιο Ασφαλείας», στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι η κρίση με το Ιράν αντιμετωπίζεται ως κορυφαία ευρωπαϊκή προτεραιότητα. 

Στη δημόσια παρέμβασή της τόνισε πως «η περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα απαιτούν να αποφευχθεί κάθε περαιτέρω κλιμάκωση», καταδικάζοντας τις επιθέσεις του Ιράν σε εταίρους της ΕΕ και επισημαίνοντας ότι ο κίνδυνος να ξεφύγει η κατάσταση από κάθε έλεγχο είναι υπαρκτός. 

Παράλληλα, συνέδεσε την προστασία των Ευρωπαίων πολιτών με την ανάγκη να υπάρξει μια αξιόπιστη πολιτική μετάβαση στο Ιράν, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ένωση είναι έτοιμη να σκληρύνει τη στάση της έναντι του καθεστώτος, εφόσον συνεχιστεί η αποσταθεροποιητική συμπεριφορά της Τεχεράνης.  

Ο σχεδιασμός για τον επαναπατρισμό  

Στο επίκεντρο της σημερινής συνεδρίασης βρίσκεται η διαμόρφωση ενός συνεκτικού ευρωπαϊκού σχεδίου επαναπατρισμού για όσους πολίτες της ΕΕ επιθυμούν ή χρειάζεται να φύγουν από το Ιράν και τις γειτονικές χώρες. 

Η Επιτροπή επιδιώκει να συντονίσει τις εθνικές προσπάθειες, αξιοποιώντας τον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, τα δίκτυα προξενικής συνεργασίας και την παρουσία της ΕΕ επί τόπου, ώστε να εξασφαλιστούν πτήσεις έκτακτης ανάγκης, εναλλακτικές διαδρομές μέσω ασφαλέστερων κόμβων και, όπου είναι δυνατόν, χερσαίοι διάδρομοι διαφυγής. 

Η εμπειρία της πανδημίας λειτουργεί ως οδηγός, με τις Βρυξέλλες να εξετάζουν σχήματα κοινής χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και κοινής χρήσης πόρων – από αεροσκάφη έως ομάδες ταχείας αντίδρασης σε αεροδρόμια και συνοριακά περάσματα.  

Πολιτικές και στρατηγικές διαστάσεις  

Πέρα από την άμεση διάσταση της προστασίας των πολιτών, η σημερινή συνεδρίαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της ΕΕ να χαράξει συνολική στρατηγική απέναντι στην κρίση με το Ιράν. 

Οι Επίτροποι καλούνται να σταθμίσουν τις επιπτώσεις στις ενεργειακές αγορές, στη ναυσιπλοΐα και στο εμπόριο, αλλά και τον ρόλο της Ένωσης σε μια πιθανή μελλοντική μετάβαση στο εσωτερικό της χώρας. 

Στόχος είναι να σταλεί προς τα κράτη‑μέλη και τους πολίτες το μήνυμα ότι η Ένωση διαθέτει τόσο τα μέσα όσο και την πολιτική βούληση να δράσει συντονισμένα, σε ένα περιβάλλον όπου η ασφάλεια, η ανθρωπιστική προστασία και η γεωπολιτική σταθερότητα συνδέονται πλέον άρρηκτα.