Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο κλιματικό τοπίο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο χάρτης κινδύνου για τον ιό chikungunya αναδιαμορφώνεται ραγδαία, με νέες περιοχές να μπαίνουν στο μικροσκόπιο της δημόσιας υγείας. Σήμερα, το 21,26% της παγκόσμιας χερσαίας έκτασης σε 139 χώρες- κυρίως σε τροπικές και υποτροπικές ζώνες- θεωρείται ήδη κατάλληλο για τα κουνούπια Aedes που μεταδίδουν την παραμελημένη αυτή τροπική νόσο. Ωστόσο, νέες προβλέψεις δείχνουν ότι, υπό τα πιο πιθανά σενάρια κλιματικής αλλαγής, ο ιός και οι φορείς του- με κυρίαρχο το ανθεκτικό ασιατικό κουνούπι-τίγρης- θα μπορούσαν έως το 2100 να επεκταθούν στη Βόρεια Αμερική, την κεντρική Ευρώπη και την ανατολική Ασία, μετατρέποντας εύκρατες περιοχές σε νέες εστίες μετάδοσης.
Ο ιός chikungunya, τον οποίο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει ως μια από τις παραμελημένες τροπικές ασθένειες, προκαλείται από το κουνούπι Aedes. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, μυϊκούς πόνους, πόνο στη μέση, πονοκέφαλο, κόπωση, ναυτία και δερματικά εξανθήματα.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων εκτιμά ότι μέχρι στιγμής το 2026 έχουν καταγραφεί περίπου 33.000 συμπτωματικά κρούσματα παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων εννέα θανάτων, κυρίως στη Νότια Αμερική. Προς το παρόν, ο ιός δεν θεωρείται ενδημικός στην Ευρώπη ή τη Βόρεια Αμερική όπου τα περιστατικά περιορίζονται κυρίως σε ταξιδιώτες που επιστρέφουν από τροπικές και υποτροπικές περιοχές. Ωστόσο, αυτό ενδέχεται να αλλάξει έως το 2100, σύμφωνα με νέα κινεζική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Frontiers in Cellular and Infection Microbiology».
«Σήμερα, 139 χώρες ή περιοχές- που αντιστοιχούν στο 21,3% της παγκόσμιας χερσαίας έκτασης-θεωρούνται ζώνες κινδύνου για τον ιό chikungunya. Ωστόσο, δείχνουμε ότι, υπό τα μοντέλα κλιματικής αλλαγής, ο ιός θα επεκταθεί βορειότερα σε εύκρατες περιοχές, ιδιαίτερα στη βορειοανατολική Βόρεια Αμερική, την κεντρική Ευρώπη και την ανατολική Ασία», δήλωσε ο Δρ. Γι Σου από την Ιατρική Σχολή Zhejiang της Κίνας και ένας από τους βασικούς συγγραφείς της μελέτης.
Τι έδειξε η μοντελοποίηση
Μέχρι πρόσφατα, ο ιός chikungunya μεταδιδόταν κυρίως από το κουνούπι Aedes aegypti, γνωστό και ως κουνούπι του κίτρινου πυρετού, το οποίο ευδοκιμεί σε ανθρώπινους οικισμούς στις τροπικές περιοχές. Όμως, όταν οι επιστήμονες μελέτησαν τη μεγάλη επιδημία του 2005–2006 στο Ρεϋνιόν, τον Μαυρίκιο, τις Κομόρες και τμήματα της Ινδίας- η οποία προκάλεσε περίπου 266.000 κρούσματα και τουλάχιστον 254 θανάτους– εντόπισαν μια νέα μετάλλαξη («E1-A226V») στο γενετικό υλικό του ιού, που τον έκανε πιο συμβατό με έναν διαφορετικό φορέα: το ασιατικό κουνούπι-τίγρης Aedes albopictus.
Οι ερευνητές μοντελοποίησαν τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις του ιού chikungunya και των δύο ειδών κουνουπιών, αξιοποιώντας δεκάδες χιλιάδες γεωγραφικά καταγεγραμμένα δεδομένα παρουσίας τους παγκοσμίως. Στη συνέχεια, προέβλεψαν πώς οι σημερινές ζώνες εξάπλωσης θα μπορούσαν να αλλάξουν έως το 2100, με βάση 16 κλιματικά σενάρια που ανέπτυξε η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).
Τα σενάρια περιγράφουν πέντε εναλλακτικές πορείες παγκόσμιας κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης. Οι επιστήμονες ενσωμάτωσαν επίσης 16 μεταβλητές στα μοντέλα τους, όπως η ταχύτητα του ανέμου, το υψόμετρο, οι βροχοπτώσεις και οι ελάχιστες και μέγιστες θερμοκρασίες. Στόχος τους ήταν να εντοπίσουν νέες περιοχές υψηλού κινδύνου για τη chikungunya, ώστε οι υγειονομικές αρχές να έχουν επαρκή χρόνο προετοιμασίας για μελλοντικές εξάρσεις.
«Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τον ιό chikungunya κυρίως αλλάζοντας τις περιοχές όπου μπορούν να επιβιώσουν τα κουνούπια-φορείς. Στη μελέτη μας, το ασιατικό κουνούπι-τίγρης αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς εξηγεί περισσότερο από το 70% της προβλεπόμενης εξάπλωσης του ιού», εξήγησε ο Δρ. Γιανγκ Γου από το Guangzhou Customs Technology Center και συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Επειδή το συγκεκριμένο κουνούπι αντέχει καλύτερα σε ψυχρότερες συνθήκες σε σχέση με το κουνούπι του κίτρινου πυρετού, η άνοδος της θερμοκρασίας ενδέχεται να του επιτρέψει να εγκατασταθεί σε περιοχές που μέχρι σήμερα ήταν υπερβολικά ψυχρές. Όταν τα κατάλληλα κουνούπια εγκαθίστανται σε μια περιοχή, αυξάνεται και η πιθανότητα τοπικής μετάδοσης του chikungunya», πρόσθεσε.
Επείγουσα προειδοποίηση για έγκαιρη κινητοποίηση
Η ακριβής γεωγραφική εξάπλωση της νόσου διαφοροποιείται ανάλογα με το εκάστοτε κλιματικό σενάριο, ωστόσο η βόρειο-κεντρική Ευρώπη, η Βόρεια Αμερική και η ανατολική Ασία αναδεικνύονται σταθερά ως περιοχές υψηλού μελλοντικού κινδύνου. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές προτείνουν στις περιοχές αυτές να εγκαταστήσουν έως το 2040 συστήματα παρακολούθησης κουνουπιών και να εφαρμόσουν κατάλληλα μέτρα δημόσιας υγείας.
«Το κοινό δεν χρειάζεται να πανικοβληθεί, όμως τα συστήματα υγείας πρέπει να προετοιμαστούν εγκαίρως», προειδοποίησε ο Δρ. Σου.
«Για παράδειγμα, οι υγειονομικές αρχές μπορούν ήδη από τώρα να παρακολουθούν τα κουνούπια Aedes, να εκπαιδεύουν γιατρούς ώστε να αναγνωρίζουν γρήγορα τον ιό, να ενισχύουν τα μέτρα καταπολέμησης των κουνουπιών και να δημιουργούν σχέδια άμεσης αντίδρασης πριν εμφανιστούν επιδημίες. Αυτά τα βήματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά στις εύκρατες περιοχές, όπου η ασθένεια δεν αποτελούσε έως σήμερα συνηθισμένη απειλή για τη δημόσια υγεία», εξήγησε.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι ο περιορισμός της υπερθέρμανσης του πλανήτη, σε συνδυασμό με επενδύσεις στην έγκαιρη προετοιμασία, θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο μελλοντικής εξάπλωσης του ιού και την πιθανότητα εμφάνισης μεγάλων επιδημικών εξάρσεων.
Πηγή: Frontiers
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
