«Το νέο πολιτικό σκηνικό στη Γαλλία μετά τις δημοτικές εκλογές και ενόψει των προεδρικών»: Podcast στη «Διεθνή Ματιά» με τη συμμετοχή της Θωμαΐδας Παπαϊωάννου

Οι δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2026 στη Γαλλία αποτέλεσαν μια κρίσιμη πολιτική δοκιμασία, όχι μόνο για την τοπική αυτοδιοίκηση αλλά και ως πρόδρομος των προεδρικών εκλογών του 2027.

Διεξήχθησαν σε περίπου 35.000 δήμους, με τον πρώτο γύρο να κρίνει σχεδόν το 96% των μικρών πόλεων και κοινοτήτων και το δεύτερο γύρο να αφορά κυρίως περίπου 1.500 μεγαλύτερα αστικά κέντρα της χώρας. Με βάση ανάλυση της Le Monde, η οποία αφορά τις περίπου 3.300 γαλλικές πόλεις με πληθυσμό άνω των 35.000 κατοίκων, στις οποίες διαμένει σχεδόν το 70% των Γάλλων πολιτών, εκλέχτηκαν 1.267 δήμαρχοι οι οποίοι αυτοπροσδιορίζονται δεξιοί, 829 που αυτοπροσδιορίζονται αριστεροί και 586 που αυτοπροσδιορίζονται κεντρώοι, δηλαδή φίλα προσκείμενοι στον πρόεδρο Μακρόν. Στις πόλεις αυτές εκλέχτηκαν επίσης 63 δήμαρχοι τοποθετούμενοι στο χώρο της ακροδεξιάς και 7 φίλα προσκείμενοι στον ριζοσπαστικό αριστερό χώρο, κυρίως στην Ανυπότακτη Γαλλία και στο Κομμουνιστικό κόμμα.

Όσον αφορά τις ψήφους, 9,2 εκατομμύρια Γάλλοι επέλεξαν ψηφοδέλτια αριστερών συνδυασμών, 8,7 εκατομμύρια δεξιών συνδυασμών και 3,8 εκατομμύρια κεντρώων συνδυασμών. Περίπου 2,5 εκατομμύρια Γάλλοι επέλεξαν ψηφοδέλτια ακροδεξιών συνδυασμών, ενώ 1,2 εκατομμύρια ήταν αυτοί που επέλεξαν ψηφοδέλτια υποστηριζόμενα είτε από την Ανυπότακτη Γαλλία, είτε από το Κομμουνιστικό κόμμα. Το ποσοστό της αποχής στις δημοτικές εκλογές τοποθετείται περί το 42% και είναι το υψηλότερο των τελευταίων ετών, με εξαίρεση την περίοδο του κορονοϊού.

Στον πρώτο γύρο, η εικόνα έδειξε ενίσχυση των άκρων: το Rassemblement National-RN (Εθνική Συσπείρωση) και η La France Insoumise-LFI (Η Ανυπότακτη Γαλλία), κατέγραψαν ισχυρές επιδόσεις, ιδίως σε μικρότερες πόλεις και περιφέρειες. Παράλληλα, όμως, οι παραδοσιακές δυνάμεις –οι κεντροδεξιοί Les Républicains-LR (Ρεπουμπλικανοί) και το Parti Socialiste-PS (Σοσιαλιστικό Κόμμα)- διατήρησαν σημαντικά ερείσματα, ενώ οι εν ενεργεία δήμαρχοι επανεκλέχθηκαν σε ποσοστό άνω του 85%, επιβεβαιώνοντας τη σταθερότητα της τοπικής εξουσίας.

Στο δεύτερο γύρο, η εικόνα εξισορροπήθηκε. Η ενωμένη κεντροαριστερά (δηλαδή Σοσιαλιστές, Οικολόγοι και Κομμουνιστικό Κόμμα) κυριάρχησε στα μεγάλα αστικά κέντρα: διατήρησε το Παρίσι, τη Μασσαλία, τη Λιλ και άλλες πόλεις, ενώ πέτυχε και νέες νίκες. Οι δε Σοσιαλιστές αποτέλεσαν το βασικό πυλώνα αυτής της επιτυχίας, συχνά μέσω ευρύτερων συμμαχιών, αποφεύγοντας σε αρκετές περιπτώσεις στενή συνεργασία με τη LFI την Ανυπότακτη Γαλλία, η οποία παρέμεινε πιο απομονωμένη πολιτικά.

Η ριζοσπαστική αριστερά (LFI) σημείωσε επιμέρους επιτυχίες σε πόλεις όπως το Saint-Denis το Roubaix, το Tαμπόν της νήσου Reunion, αλλά συνολικά δεν κατάφερε να μετατρέψει την εκλογική δυναμική της σε ευρεία αυτοδιοικητική παρουσία. Οι Οικολόγοι, επίσης, από τις μεγάλες πόλεις κράτησαν μόνον τη Λυών κι έχασαν ορισμένα σημαντικά προπύργια που είχαν κατακτήσει το 2020 (όπως το Μπορντό και το Στρασβούργο), ένδειξη κάμψης της δυναμικής τους σε εθνικό επίπεδο. Το Κομμουνιστικό Κόμμα διατήρησε περιορισμένη αλλά σταθερή επιρροή, κυρίως μέσω συμμαχιών.

Πάντως, το αξίωμα «η ισχύς εν τη ενώσει» εν προκειμένω δε λειτούργησε για την Αριστερά, αφού σε αρκετούς δήμους και κοινότητες όπου όλα τα αριστερά κόμματα κατέβηκαν ενωμένα, (δηλαδή το Σοσιαλιστικό κόμμα, η Ανυπότακτη Γαλλία, οι Οικολόγοι και το Κομμουνιστικό κόμμα) τα αποτελέσματα δεν ήταν αυτά που ανέμεναν. Έτσι, η Αριστερά ηττήθηκε σε πόλεις που υπήρξε ενωμένη στο δεύτερο γύρο, όπως π.χ. στην Τουλούζη, τη Λιμόζ, τη Μπρεστ, το Κλερμόν-Φεράντ, το Πουατιέ, την Μπεζανσόν κλπ.

Η παραδοσιακή δεξιά (LR) παρέμεινε ισχυρή σε μικρούς και μεσαίους δήμους και κατέγραψε ορισμένες συμβολικές νίκες σε μεσαίες πόλεις, όπως στις προαναφερόμενες, αλλά συνέχισε να υστερεί στα μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα. Παράλληλα, η στρατηγική της –μεταξύ αυτόνομης πορείας, συνεργασίας με το κέντρο ή προσέγγισης με την ακροδεξιά– παρέμεινε ασαφής.

Σε ό,τι αφορά τους προσκείμενους στον πρόεδρο Μακρόν κεντρώους συνδυασμούς, ικανοποίηση υπάρχει για την επανεκλογή του πρώην πρωθυπουργού Εντουάρ Φιλίπ στην Χάβρη και τις νίκες στο Μπορντό, στη Ρεμς και στο Ανεσί. Από την άλλη είναι ενδεικτικό ότι ο πρώην κεντρώος πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού δεν κατάφερε να επανεκλεγεί ούτε δήμαρχος στην πόλη Πο των Πυρηναίων. Γενικότερα ο κεντρώος χώρος πέριξ του Εμανουέλ Μακρόν, ενώ δεν παρουσίασε ιδιαίτερη συνοχή, με ορισμένες στοχευμένες νίκες επιβεβαίωσε ότι παραμένει υπολογίσιμη δύναμη.

Η ακροδεξιά αποτελεί τελικά τον πιο ενδιαφέροντα δείκτη αυτών των τοπικών εκλογών της Γαλλίας : συνολικά, η RN ενίσχυσε την παρουσία του σε δήμους και δημοτικά συμβούλια –κυρίως στην περιφέρεια και σε μικρομεσαίες πόλεις– αλλά δεν πέτυχε τη μεγάλη «αστική διάσπαση» που επιδίωκε. Η Εθνική Συσπείρωση δεν κατάφερε να επικρατήσει στη Μασσαλία (κέρδισε με άνεση ο επικεφαλής της συμμαχίας της αριστεράς με τους Οικολόγους, Μπενουά Παγιάν) και ούτε στην Τουλόν και στη Νιμ, όπου οι δημοσκοπήσεις την ήθελαν να επικρατεί. Από γαλλικές πόλεις άνω των 100.000 κατοίκων κατόρθωσε να κερδίσει τη Νίκαια με τον σύμμαχο της Λεπέν Ερίκ Σιοτί (45%) και να διατηρήσει το Περπινιάν, τη δημαρχία του οποίου κατείχε ήδη με τον υψηλόβαθμο στέλεχος της RN Λουί Αλιό. Η Εθνική Συσπείρωση δήλωσε ωστόσο ικανοποιημένη διότι εδραίωσε την παρουσία της σε έναν πολύ σημαντικό αριθμό δημοτικών συμβουλίων, ενώ το ακροδεξιό κόμμα και οι σύμμαχοί του πήραν την εξουσία σε 310 μικρές πόλεις. Ανάμεσά τους βρίσκονται και 28 διαμερίσματα, στα οποία κέρδισε. Έτσι η RN διαθέτει πλέον 3.019 εκλεγμένους δημοτικούς αξιωματούχους σε 84 νομούς (από τους συνολικά 101 της Γαλλίας), έναντι 827 σε 54 νομούς πριν τις εκλογές. Νσ σημειωθεί ότι αυτές οι επιδώσεις θα βοηθήσουν τη Λεπέν να κερδίσει μεγαλύτερη εκπροσώπηση στη Γερουσία (από 4 μέλη που έχει σήμερα σε σύνολο 348), που αποτελεί το δεύτερο κοινοβουλευτικό σώμα της Γαλλίας, το οποίο εκλέγεται έμμεσα από ένα σώμα 150.000 χιλ. τοπικών αρχόντων.

Και ενώ συνολικά τα αποτελέσματα δεν αποτυπώνονται εύκολα σε απόλυτους αριθμούς δήμων ανά κόμμα, λόγω ύπαρξης χιλιάδων «ανεξάρτητων» και μικτών ψηφοδελτίων, ωστόσο, η γενική εικόνα είναι αρκετά ξεκάθαρη : η κεντροαριστερά κυριαρχεί στις μεγάλες πόλεις, η δεξιά διατηρεί ισχυρή περιφερειακή βάση, η ακροδεξιά επεκτείνεται αλλά με όρια, και το κέντρο διατηρεί νησίδες επιρροής.

Πάντως, ενόψει των προεδρικών 2027, η Γαλλία, δεύτερη σε πληθυσμό και οικονομία χώρα της ΕΕ, παραμένει έντονα κατακερματισμένη, με τα βασικά μπλοκ (κεντροαριστερά, δεξιά, ακροδεξιά, κέντρο) πολωμένα μεταξύ τους αλλά και δίχως συνοχή. Εν τέλει ο πιο καθοριστικός παράγοντας στο εξής θα είναι οι συμμαχίες που μπορούν να διαμορφωθούν.

Η ακροδεξιά παραμένει ισχυρός διεκδικητής του προεδρικού αξιώματος, αλλά όχι αδιαμφισβήτητος, με στοιχείο κλειδί το αν θα μπορέσει να μετέχει η Λεπέν ως υποψήφια λόγω των δικαστικών της υποθέσεων που αναμένεται να διαρκέσουν έως τον ερχόμενο Ιούλιο. Η αριστερά αποδεικνύει ότι μπορεί να κερδίζει όταν ενώνεται – χωρίς όμως να έχει ακόμη συγκροτήσει ενιαία στρατηγική και δίχως να είναι σίγουρο πως θα καταφέρει αυτόν τον στόχο. Το δε διαμορφωμένο από τον Μακρόν Κέντρο παραμένει ακόμη άγνωστο πως θα υπάρξει.

Τα ζητήματα αυτά αποτελούν το περιεχόμενο του 46ο pod της σειράς «Διεθνής Μαιά» που δημιουργεί ο Πολυδεύκης Παπαδόπουλος για το ERTNews Radio και το ERTecho.gr. Με τη συμμετοχή της Θωμαΐδας Παπαϊωάννου, ανταποκρίτριας επί πολλά χρόνια της ΕΡΤ στο Παρίσι, αλλά και δημοσιογράφου γαλλικών ΜΜΕ, εξετάζονται αναλυτικά το νέο πολιτικό σκηνικό που έχει προκύψει στη Γαλλία μετά τις δημοτικές εκλογές, οι συνθήκες που διαμορφώνονται και οι υποψηφιότητες που διαφαίνονται ενόψει τον προεδρικών εκλογών την άνοιξη του 2027.

Στη «Διεθνή Ματιά» κάθε βδομάδα δύο φορές (με αναρτήσεις στο ertecho.gr>podcasts Ertnews Radio τα Σάββατα και τις Κυριακές), ανοίγει ένα παράθυρο ώστε να κοιτάμε από την Ελλάδα τον Κόσμο, αλλά για να επιστρέφουμε ξανά στη χώρα μας και τα δικά της ζητήματα μέσα από αυτό το γύρο και μια ευρύτερη σκοπιά. Σε κάθε podcast εξετάζεται ένα σημαντικό γεγονός, ένα φαινόμενο παγκόσμιας σημασίας, μια μεγάλη τάση από το χώρο της πολιτικής, των διεθνών σχέσεων, της οικονομίας, της οικολογίας, της επιστήμης και τεχνολογίας ή και του πολιτισμού, που επηρεάζει καθοριστικά και καθολικά τη ζωή, αλλά και την κατάσταση στη χώρα μας. Και κάθε φορά το γίνεται με τη συμμετοχή ιδιαίτερα επιλεγμένων καλεσμένων, που είναι ειδικοί σε καθέναν από αυτούς τους τομείς.